Điều quan trọng là những người làm phim “Hộ linh tráng sĩ – Bí ẩn mộ vua Đinh” đã dành rất nhiều tâm huyết, công sức để nghiên cứu và mang văn hoá, lịch sử xưa chạm đến chúng ta dễ hơn, để cội nguồn tổ tiên ta luôn được sống mãi trong lòng mỗi con cháu sau này…
Hồi nhỏ, mỗi lần xem phim cổ trang nước ngoài, mình thường thích những bộ trang phục dài nhiều lớp mà các diễn viên khoác lên người. Thế là ở nhà, mấy chị em lại rủ nhau lấy mền quấn quanh người, đi tới đi lui, tưởng tượng mình cũng đang sống trong một thế giới xa xưa nào đó. Lớn lên một chút, mình bắt đầu suy nghĩ và tò mò không biết cha ông ta ngày xưa mặc những bộ trang phục nào? Bộ đồ ấy có tên gọi là gì? Trông như thế nào nhỉ? Và rồi mình nhận ra, những điều tưởng như rất gần gũi với mình ấy, mình lại hoàn toàn không biết.
Mãi đến sau này, khi đi làm, có cơ hội tìm hiểu nhiều về cổ phục Việt, nghiên cứu nhiều tư liệu, mình mới nhận ra được một vài đặc điểm và cảm thấy trang phục cổ trang Việt Nam quá đẹp! Đẹp đến mức lật trang sách đến đâu, mình phải “Wow” liên tục đến đó. Cũng kể từ đó, kệ sách nhà mình bắt đầu có một ngăn riêng sưu tầm các loại sách về cổ phục, mình cũng tham gia nhiều hơn vào các hội nhóm tìm hiểu về lịch sử, về cổ phục. Từ sự yêu thích ấy, mình cũng ước ao được làm các dự án nhằm quảng bá đến mọi người biết nhiều hơn về những nét văn hoá độc đáo xưa của đất nước.
Ước là một chuyện, để làm được điều ấy thực sự rất khó bởi trải qua bao biến chuyển của thời đại, những tư liệu còn lại về đời sống và trang phục xưa cũng còn ít ỏi khiến việc phục dựng một cách đầy đủ và chắc chắn là điều không dễ dàng. Công trình tìm lại những văn hoá xưa cũ ấy cần rất nhiều công sức nhưng có một điều chắc chắn, nếu ta không thử làm từ bây giờ, mỗi ngày một ít, thì ta mãi vẫn mơ hồ, chẳng biết gì cả. Và mình rất vui vì “Hộ linh tráng sĩ” đã góp một phần công sức vào công trình ấy.
Ngay từ lúc đoàn phim vừa ra mắt teaser, mình đã vô cùng mong ngóng những khung cảnh hùng vĩ của đất nước, những bộ trang phục mà thuở bé mình vẫn tự hỏi không biết bao nhiêu lần vẫn chẳng thể nào hình dung ra được, nay đều đã hiện ra trước mắt mình thật đẹp và lộng lẫy. Mình hào hứng chăm chú từng chi tiết và hí hửng khi nhận ra nào là những bộ Giao Lĩnh, Viên Lĩnh, phối thêm với Đối Khâm trông quý phái vô cùng. Nào là những hình xăm trên thân các tráng sĩ, gợi nhắc đến một tập tục đã tồn tại từ rất lâu trong đời sống người Việt xưa, nơi mỗi dấu mực không chỉ là một hoa văn trên cơ thể mà còn mang theo những niềm tin về sự chở che và sức mạnh.
Nào là những bộ giáp gắn cỏ lau trên đầu mũ mang theo cả câu chuyện “Cờ lau tập trận” quen thuộc mà mình đã từng được học lúc nhỏ. Mỗi lần nhận ra một chi tiết, mình lại có cảm giác như vừa tìm được một mảnh ghép nhỏ của một bức tranh rất lớn. Mình nhận ra một điều, những gì mình biết chỉ là một phần bé xíu xiu trong câu chuyện văn hoá xa xưa ấy. Điều đó thôi thúc mình hơn phải ra rạp xem phim, ghi chú lại từng chi tiết, phải về tìm hiểu nhiều thêm nữa để sau này có thể tự tin đem các kiến thức ấy kể lại cho các em, chỉ cho các bạn nhỏ biết nhiều hơn về lịch sử, về văn hoá và còn có thể khoe với bạn bè bốn phương rằng văn hoá lịch sử nước mình ngày xưa độc đáo đến thế đó.
Nếu hỏi mình “Hộ linh tráng sĩ – Bí ẩn mộ vua Đinh” do Nguyễn Phan Quang Bình biên kịch và đạo diễn có đáng xem không, câu trả lời của mình chắc chắn là “có”. Với những người có tâm hồn thích xê dịch, đây là một dịp để được ngồi xuống và ngắm nhìn Ninh Bình hiện lên trên màn ảnh với những núi đá trùng điệp. Những bí ẩn trong rừng núi, màu xanh ngọc của dòng nước trải dài tăm tắp. Có những khoảnh khắc mình cảm giác như bản thân không còn ngồi trong rạp nữa, mà đang trở thành một người bộ hành, bước vào một hành trình xanh rực giữa núi rừng.
Với những người cùng câu hỏi như mình hồi bé, cũng tò mò về các trang phục của cha ông mình ngày xưa, bộ phim cũng cho ta cơ hội được nhìn thấy một phần diện mạo của thời Đinh – Tiền Lê được hình dung rõ nét hơn qua ngôn ngữ điện ảnh.
Với những bạn trẻ, “Hộ linh tráng sĩ – Bí ẩn mộ vua Đinh” mở ra cho các bạn hình ảnh về các cuộc chiến, những vị tướng oai hùng trên chiến trận, những điều mình chỉ đọc qua các dòng chữ, giờ đây hiện lên thật linh hoạt. Không còn nằm trong những trí tưởng tượng mơ hồ của mỗi cá nhân nữa, ta sẽ được nhìn thấy chân thực hơn. Ta được hiểu hơn về những khó khăn của các vị anh hùng xưa trong quá trình mở mang bờ cõi, thống nhất giang sơn và xây dựng nền độc lập tự chủ, biết về những tài thao lược tài tình mang yếu tố quyết định vận mệnh của cả một quốc gia. Và quan trọng hơn hết, những người làm phim đã dành rất nhiều tâm huyết, công sức để nghiên cứu và mang văn hoá, lịch sử xưa chạm đến chúng ta dễ hơn, để cội nguồn tổ tiên ta luôn được sống mãi trong lòng mỗi con cháu sau này. Vậy thì còn lý do gì để ta không xem và ủng hộ điều đó nhỉ?
Ngày nay, xã hội ngày càng hiện đại với nhiều công nghệ mới và công cụ hỗ trợ ta trong quá trình làm việc, nghiên cứu, tìm kiếm thông tin. Thế nhưng, lịch sử và văn hoá xa xưa vẫn sẽ mãi ngủ yên trong quá khứ nếu chẳng ai quan tâm đến hoặc chỉ xem qua loa vài trang tổng hợp ngắn gọn. Không ai có thể chắc chắn rằng điều mình biết hôm nay đã là câu trả lời cuối cùng nhưng miễn là ta có cố gắng tìm hiểu, so sánh, đối chiếu từ nhiều nguồn. Phục dựng lại cả một văn hoá xưa không phải là điều dễ dàng, đó là tâm sức của rất nhiều những con người, là tình yêu của dân tộc với quê hương đất nước của mình, là lòng biết ơn của những con cháu dành cho cội nguồn, cha ông, những vị anh hùng đã dành cả đời để dựng xây, bảo vệ đất nước. Hết thế hệ này đến thế hệ khác. Giống như những mắt xích nối tiếp nhau mà mỗi người dù là thời đại nào, dù ở đâu, ta vẫn có thể góp phần công sức vào đó.
Chúng ta, những thế hệ trẻ ngày nay, trong dây chuyền này, chúng ta cần phải biết về lịch sử, về văn hoá nước nhà, chúng ta cần lan toả những điều ấy đến xã hội hiện đại bằng các công nghệ mà chúng ta có. Trước tiên, là để mỗi người khi nhắc đến những nét đặc trưng của Việt Nam, ta không chỉ bị đóng khung trong suy nghĩ về những bộ áo dài, về áo Ngũ thân, Nhật Bình mà ta còn có thể nghĩ về những bộ Giao Lĩnh, Viên Lĩnh – Đối Khâm với đầy những hoa văn Việt trên các bộ trang phục. Ta có thể phân biệt được đâu là trang phục của các vị quan trong triều, biết được kiểu giáp của các vị tướng khi ra trận. Ta cũng có thể tìm hiểu về những tập tục từng tồn tại trong đời sống cư dân Việt xưa, như tục xăm mình hay nhuộm răng, để thấy văn hóa Việt không chỉ được tạo nên từ những gì còn hiện diện trong đời sống hôm nay.
Tiếp đó, khi đã biết về cội nguồn mình, ta có thể tự tin giới thiệu với bạn bè quốc tế về bản sắc riêng của văn hóa Việt. Ta hiểu rõ hơn đâu là những đặc điểm phục trang đã từng hiện diện, được tiếp biến và phát triển trong lịch sử Việt Nam. Lịch sử có thể đã cách xa bây giờ hàng nghìn năm, nhưng những dấu vết văn hoá của một đất nước vẫn còn đó! Chỉ cần chúng ta còn muốn tìm, còn muốn kể, còn muốn nhớ, thì những dấu vết ấy vẫn chưa bao giờ thực sự biến mất. Những dấu vết ấy vẫn còn ẩn hiện trong từng dáng vẻ, qua từng kiến trúc, từng hoa văn mà không ai có thể phủ nhận được.
Và có lẽ, đó cũng là điều mình trân trọng ở “Hộ linh tráng sĩ – Bí ẩn mộ vua Đinh”. Bộ phim đã cho mình ngắm những khung hình đẹp, chiêm ngưỡng các văn hoá đậm bản sắc Việt, chứng kiến những trận chiến quyết liệt, khiến những điều tưởng đã nằm rất xa trong quá khứ trở nên gần gũi hơn với những người của hôm nay và khơi dậy trong mình cảm giác muốn tìm hiểu thêm sau khi bộ phim kết thúc. Mình từng là một đứa trẻ chỉ biết lấy mền quấn quanh người để tưởng tượng về những bộ phim cổ trang. Nhiều năm sau, mình ngồi trong rạp, nhìn những bộ cổ phục Việt Nam hiện lên trên màn ảnh và nhận ra rằng, hóa ra câu hỏi ngày bé vẫn còn nguyên ở đó. Chỉ khác là hôm nay, mình lại có thêm một tư liệu là bộ phim “Hộ linh tráng sĩ” để tìm hiểu, để chia sẻ với bạn bè và để khẳng định những giá trị mang đậm bản sắc văn hoá Việt có từ ngàn đời.
VÕ LÊ THÙY TRANG
