Những cánh đào mỏng manh yêu kiều như muốn nói cùng tôi điều gì? Những vòm quất tứ quý rực rỡ, chiu chít mặt trời tí hon kia như nhìn tôi tỏa sáng, động viên. Hương hoa lan, hồng… ngan ngát. Chỉ có gương mặt người thương không còn sau tôi nữa mà lắng trong tim tôi, bảng lảng trong sương khói Hồ Tây, trên vầng mây xa bay lãng đãng…
Đào mang khúc hát mùa xuân đến
Mỗi cánh hoa bừng nốt nhạc vui!
Mai trắng mai vàng tung cánh nắng
Thược dược, phong lan, quất… reo cười
Cứ mỗi dịp xuân về, Tết đến, tôi lại có niềm vui đi chợ hoa xuân. Dù ngày đẹp, nắng dát vàng khắp chốn hay mưa phùn gió bấc xuýt xoa, bận rộn thế nào vợ chồng tôi cũng gắng thu xếp một ngày đi, thường là trước hoặc sau Tết Ông Công ông Táo 23 tháng Chạp.
Hà Nội những ngày ấy đẹp làm sao trong mắt tôi! Dù đường đông nghẹt, người xe tấp nập, hối hả nhưng trôi trên đường phố có thêm rất nhiều chậu quất, đào rung rinh khoe sắc. Đôi khi trên những đoạn hè rộng được phép, một chợ hoa tưng bừng mở ra suốt ngày đêm. Cây cảnh, đào, quất, mai trắng mai vàng…các loại hoa quả rực rỡ muôn nơi ùa về phố thị, đợi được đón về mang phúc lộc mùa xuân cho mỗi ngôi nhà đang hớn hở đón Tết cổ truyền.
Hà Nội những ngày này như một vườn hoa khổng lồ, có rất nhiều chợ hoa tự phát chứ không chỉ nổi tiếng ở Hàng Lược, Nhật Tân, Nghi Tàm, Tứ Liên, Hoàng Hoa Thám, Lạc Long Quân, Quảng Bá, (quanh Hồ Tây); rồi Mai Dịch, Vạn Phúc, xa hơn là Gia Lâm, Đông Anh… Có những năm, vợ chồng tôi lái ô tô hoặc cưỡi xe máy đi thưởng hoa, ngắm xuân khắp lượt xa gần, tâm trạng vui như Tết. Chúng tôi thưởng lãm hoa và đắm mình trong không khí đón xuân là chính, chứ đôi khi chỉ mua về đôi cành đào, mấy chậu quất, khóm hoa xinh xinh…Có bữa căng thẳng ngồi ôm hoa trên xe, quanh mình là lúc lỉu các chậu cây nhỏ, len lách trong cảnh tắc đường, về đến nhà toát mồ hôi hột mà vẫn cười như được quà. Đôi khi thư thả, chúng tôi thong dong chuyện trò, hỏi kinh nghiệm chăm sóc cây cảnh, chụp ảnh kỉ niệm, chọn cây để giáp Tết nhà vườn mới cho người chở tới.
Trong những chợ hoa tôi đến, thích nhất là chợ hoa Lạc Long Quân bên Hồ Tây. Không gian thoáng rộng nhìn ra mặt hồ mênh mông, tập trung nhiều loại cây, hoa đẹp, nhất là đào Nhật Tân nổi tiếng, quất Tứ Liên lừng danh, chen lẫn với đào rừng miền núi mang về, mai vàng từ Nam ra và các loài phong lan, cây cảnh trong nước hay nhập ngoại…
Những cánh đồng đào truyền thống của Hà Nội ngày càng bị thu hẹp nhưng người trồng đào làng hoa Nhật Tân không chịu bó tay. Ngoài ít gốc may mắn được trồng mấy rẻo phù sa cánh bãi, họ mang đào, mai lên Sapa, Mộc Châu sau mỗi dịp Tết chăm sóc để đem lại những mùa hoa mới tiếp theo rực rỡ nhất. Hồng đào, Bạch đào, đào Thất Thốn, Nhất Chi Mai…mỗi loài một vẻ đẹp, sau một năm hút khí núi, hương rừng lại được đón về Thủ đô Hà Nội, khoe mình mỗi góc phố, ngôi nhà, dâng sắc hương nơi không gian thiêng đền chùa, đình miếu… Cánh hoa kép thắm sắc, nụ mập tròn đều, dáng cành, dăm được tỉa, uốn tinh tế, công phu, lộc biếc xanh vừa độ, thế gốc đẹp là điều mọi người dễ nhận thấy đây là sản phẩm của người trồng hoa làng nghề có tiếng. Dù chơi cành hay cây, người mua dễ chọn được hàng mình mong muốn.
Những chợ hoa ngày Tết như có hồn níu bước người qua, nhất là nơi mảnh đất Tây Hồ này. Tôi thích lang thang thả bộ dọc những con phố ven hồ, dừng chân bên mỗi khóm hồng hà hít hương thơm, vuốt ve những gốc đào sần sùi rêu mốc cho mùa hoa toả sáng như sao hay nép mình sau những gốc quất trĩu quả như những mặt trời vàng nhỏ xíu, chiu chít lộc vươn và thơm hương những bông hoa trắng nhỏ. Những lời mời chào tíu tít. Những nụ cười thấp thoáng sau hoa. Những cành đào ngả mình bên lan can hồ, bên tường nhà. Những nụ hoa e ấp. Tất cả toát lên vẻ đẹp giản dị mà quyến rũ của mùa xuân Hà Nội.
Vợ chồng tôi đặc biệt quý một chàng trai giữ truyền thống gia đình ở làng hoa Nhật Tân, hay trồng và bán đào quanh mảnh đất Tây Hồ này. Một chủ vườn trẻ với những cội đào, mai đẹp độc đáo, những chậu cảnh tuyệt mỹ! Nhìn chàng trai cao lớn, khôi ngô ấy dãi nắng, dầm mưa bên hè phố, chỉ đạo anh em vận chuyển đào, trả lời điện thoại khách đặt liên tục, không ai biết ông chủ vườn trẻ ấy cũng là một người thầy, một tiến sĩ, giảng viên đại học nhiệt huyết. Tôi thiển nghĩ, có lẽ chỉ ở Thủ đô Hà Nội mới có người bán đào trí thức, đáng trân trọng, đáng quý như vậy thôi. Những cội đào đẹp của chàng trai ấy, hàng chục năm nay, đến với bao cơ quan, công sở, đền chùa, nhà trường và mỗi gia đình mong đón xuân như ý. Không biết sau mỗi gương mặt thấp thoáng chăm hoa, bán đào dọc con phố thân quen kia, có bao người là trí thức của Thủ đô? Tôi cứ vẩn vơ câu hỏi ấy.
Tôi hồn nhiên đi giữa đường hoa, hồn nhiên tạo dáng cho người thương chụp kỷ niệm. Anh thường đi sau tôi, lặng lẽ với chiếc điện thoại nhỏ trong tay, nheo mắt cười chớp những khoảnh khắc đời thường bên hoa của vợ. Những làn gió lao xao mặt hồ, những mắt sóng lấp lánh như vui theo… Đây quả thực là vùng đất lãng mạn nhất của Thủ đô, gắn với bao thiên tình sử. Được bước đi ven hồ, tóc bay trong gió, hít căng lồng ngực hương mùa xuân bên người thương cũng là một hạnh phúc. Người dân Tây Hồ xưa nay vẫn lan truyền câu chuyện vua Quang Trung sau khi đại thắng quân Thanh mùa xuân năm Kỷ Dậu (1789), liền cho ngựa trạm tức tốc ngày đêm chở một cội đào Nhật Tân lộng lẫy về Phú Xuân, báo tin chiến thắng cho Hoàng hậu là Công chúa Ngọc Hân, con vua Lê. Huyền tích đã xa mà tình còn lắng mãi. Hồ Tây mờ sương khói và trong khói sương kia có bóng dáng bao người đã từng sống và yêu mảnh đất ngàn năm này!
Những cánh đào mỏng manh yêu kiều như muốn nói cùng tôi điều gì? Những vòm quất tứ quý rực rỡ, chiu chít mặt trời tí hon kia như nhìn tôi tỏa sáng, động viên. Hương hoa lan, hồng… ngan ngát. Chỉ có gương mặt người thương không còn sau tôi nữa mà lắng trong tim tôi, bảng lảng trong sương khói Hồ Tây, trên vầng mây xa bay lãng đãng… Đi giữa chợ hoa, lời ca tôi viết về Tây Hồ năm nào chợt dâng lên tha thiết:
Tây Hồ mơ màng sương giăng
Mắt em xôn xao mùa xuân
Cánh hoa khẽ nói điều gì
Nhớ chuyện báo tiệp ngày xưa
Đào Nhật Tân bay về Phú Xuân
Tình yêu thắm tình non nước…
Tây Hồ ơi!
Phố xưa yêu sao bao mùa hoa
Mắt em mênh mang mặt hồ mơ
Dáng ai yêu kiều bên mái chùa ngàn xưa…
Hè sang sen ngát hương đưa…
Tây Hồ thu…
Tóc em xanh hay trời xanh
Trắng mây sóng nước bồng bềnh…
Nhớ la đà trúc ngả cành sương
Mặt gương in dáng thân thương
Vầng trăng lóng lánh tơ vương…
Tây Hồ… Đông
Khói mây e ấp nói điều chi
Gió se lướt sóng mặt hồ
Mưa gom tơ mành giăng quanh phố nhỏ
Bình yên em nép vào vai anh…
Tây Hồ bốn mùa đắm say
Mắt em nhìn anh chan chứa
Gói bao yêu thương sóng nhỏ
Đất mẹ ngàn năm thương nhớ
Tây Hồ… đẹp mãi… Tây Hồ
Tây Hồ đẹp mãi… Hà Nội ơi!
Những mùa xuân thương nhớ đi qua. Những chợ hoa rộn ràng đã mở. Nét đẹp chơi hoa của người Hà Nội mãi góp vào vẻ đẹp chung của bản sắc văn hoá Việt Nam. Và tôi, mỗi mùa xuân đến, vẫn tìm về bên Hồ Tây, vui với hoa đào Nhật Tân, lắng lòng cùng kỉ niệm.
23.1.2026
BÙI THANH HÀ
