Đêm nay, xa quê nhớ nhà, nhớ ba, giữa mùa mưa lũ, con lại nhớ những câu chuyện ba kể, nhớ và thương nội vô cùng. Nội ơi!!!
Nội tôi
Tôi thường nghe ba kể về chiến tranh, chuyện quê nhà giữa mùa nước lũ, ba nói “sau vụ chợ LaTháp” nội đưa cả gia đình lên nguồn.
Ba luôn kể về nội với giọng đầy tự hào, có lúc đăm chiêu nhìn về quê xứ, có lúc khôi hài hóm hĩnh.
Theo lời ba và những người bạn xưa của nội, của ba kể lại, thì nội là người thông minh khoẻ mạnh, giỏi võ, gương mặt khôi ngô tuấn tú, thông thạo nhiều nghề và chuyên nghề mộc. Hồi đó, nội và vài người bạn thường vắng nhà dài ngày, lúc về đóng bè gỗ theo dòng nước từ thượng nguồn ra sông Thu Bồn, đưa về làm nhà cửa đóng vật dụng cho mọi người.
Nhờ có thời gian đi lại nhiều nên khi chợ La Tháp chợ Được xảy ra chuyện lớn là giữa đêm nội quyết định âm thầm đưa cả gia đình lên nguồn. Thấy bà nội tỏ ra lo lắng, nội nói: “Đi để giữ lại mấy đứa con, không biết tình hình này rồi sẽ ra sao”.
Bà nội là phụ nữ cao ráo làn da trắng bóng, con nhà dòng dõi. Bà không biết việc ông làm, bà kể: Ông thường vắng nhà, lâu lâu đưa vài người về nhà chơi, họ bàn bạc chuyện trò, bà không để ý, bà thì cơm khoai chè nước và chăm con. Lúc nào nội cũng có một cây roi mây to cả rễ quấn ở thắt lưng, hỏi thì nội nói lỡ đường gặp cọp có mà dùng.
Bà còn kể: Không biết bằng cách nào và lúc nào mà trên gác nhà bếp có những hòm gỗ rất nặng được phủ bằng những tấm chiếu cũ, có lúc những chiếc hòm ấy biến mất rồi lại xuất hiện. Sau này bà biết, đấy là những hòm đạn và nội là đảng viên kháng chiến chống Pháp. (Đó cũng là nguyên do tôi có nguyên quán Duy Xuyên trú quán Tiên Phước) và cũng như ba, tôi luôn tự hào khi nghe và kể về nội.
Tôi không được nội bồng ẳm trò chuyện đưa đi chơi đây đó như các anh chị, vì khi tôi được sinh ra thì nội đã đi xa. Nội đi năm 1972 vì bệnh nặng sau khi bị địch cầm tù và tra tấn. Được biết, chúng bắt nội ngồi trên chiếc ghế dựa, dưới bóng đèn, mồ hôi như suối dưới chân, châm điện mười đầu ngón tay, cho uống nước xà phòng… Có lúc nội ngất, chúng lại lôi bỏ ngoài hố, thời gian kiểm tra nếu tỉnh thì tra tấn tiếp. Lý do, nội là đảng viên, bác Hai đi thoát ly không có thông tin… Ba còn nói: Ba nhờ người quen, bạn bè canh lúc nội ngất bị lôi ra ngoài hố là lén vào đưa nội ra, bí mật đưa xuống Tam Kỳ chăm.
Khi nội mất ngoài bệnh viện Đà Nẵng, trời mưa rất to, tuyến đường Đà Nẵng – Tam Kỳ bị ngập nặng, ba nhờ bác Bốn Khanh khi ấy làm nghề xe thồ và một số anh em đưa nội về. Bây giờ bác Bốn Khanh cũng đã đi xa.
***
Đêm nay, xa quê nhớ nhà, nhớ ba, giữa mùa mưa lũ, con lại nhớ những câu chuyện ba kể, nhớ và thương nội vô cùng. Nội ơi!!!
Cái vệt trắng trên bản đồ theo hướng chỉ của ba
Lúc nhỏ, tôi thường theo ba lên rẫy, lẽo đẽo theo làm những việc phụ ba, như: Lấy cho ba bi đông nước, bé. Nhúm củi bắt cơm đi. Xuống đám đất dưới lấy nước mắm muối bọt ngọt ba để ở kẹt đá á… Lớn xíu thì bưng sắn đi phơi trên đá, nhặt củi hái đậu hái cà… Ba làm nông rất giỏi, ba nhậu cũng siêu, người trong làng thường kháo nhau mỗi khi có dịp túm tụm: Thấy ổng nhậu rứa mà sắn đậu nhiều kinh, còn chia chát cho bà con nữa.
Tôi thích lên rẫy cùng ba, rẫy của ba rất đẹp, giữa rẫy có hố nước chảy qua, nước trong vắt và nhiều đá lớn nhỏ. Ba dùng đá xếp từng bậc hai bên, theo thời gian, đất mịn đất phù sa được giữ lại thành những bậc thang màu mỡ. Dưới dòng, ba cũng ngăn lại giữ bùn trồng rau muống rau diếp cá. Ba chọn những quả mít múi to vàng rực thơm phưng phức, lấy hạt chêm dưới những tảng đá to, thấy tôi nhìn nhìn, ba bảo: Ít nữa sẽ có cây mít sum xuê trĩu quả che bóng, chớ làm mà cắm đầu khai hoang không có cây lớn giữ lại thì nước cũng khô huống chi là người.
Rẫy của ba cải tạo theo hình chóp nón dựng ngược, ba dùng đá ngăn vùng cách thửa, xếp đá bằng phẳng giữa lòng hố nước chảy hai bên, ba còn be bờ làm một cái giếng nhỏ đáng yêu.
Có lần tôi hỏi: Sao ba chọn nơi này làm rẫy mà không chọn phía dưới thấp hơn? Ba nói: Địa thế đây đẹp, ấm về mùa đông mát về mùa hè. Lúc rỗi việc nhớ quê thì lên đầu rẫy là thấy.
Cái quê của ba tôi là một vạt trắng ở tít xa ơi là xa, ba bảo: Ấy là bãi cát trắng Hương An giáp Duy Xuyên. Lớn lên tôi hỏi: sao vạt trắng nó còn một cái vệt rứa ba? Ba nói: Hoà bình rồi, bình yên rồi, người ta quy hoạch, xây dựng, tận dụng cát làm này nọ nên bây giờ còn có lẻo, con để ý thời gian nữa vệt trắng ấy sẽ mất.
Thời gian, các con của ba rồi cũng lớn, đi học xa rồi đi làm, có đứa lập gia đình, con đường từ nhà lên rẫy từ rẫy về nhà lại qua những quán nhỏ, ở đấy có những người già, có những cuộc chuyện, và …có rượu. Vậy là vận động chuyển giao rẫy cho người khác, đây là cả một cuộc lớn.
Tôi là đứa ưa hóng chuyện, nhờ vậy mà có cả kho tàng ba để lại. Cảm ơn ba đã cho con những ký ức đẹp. Mong mỗi lần về còn được nhìn thấy ba vui khoẻ. Yêu kính ba nhiều nhiều.
TRẦN THỊ THÙY VY
