Truyện ngắn Nguyễn Tham Thiện Kế: U già

VHSG-Mắt nhòa, Tôi cuồng loạn chạy theo khói động cơ máy kéo. Đã hơn bốn mươi năm, hình như Tôi vẫn chạy đuổi theo chiếc máy kéo mang U già đi mãi.

Vâng, câu chuyện về U già Tôi. Không đơn giản là nợ tình hay trả nghĩa. U chở che, dịu ấm, bao dung trong đa thiên phận: người chị, người mẹ, người bà của thày mẹ và chị em Tôi trong khúc hỗn mang dòng chảy một dòng họ…

Bốn mươi năm. Khói diezen. Cánh hoa đào bay loạn chiều cuối năm…

Nhà văn Nguyễn Tham Thiện Kế

Xưa, có người thua cuộc gán nhà không hết nợ, lang thang gục ngã trước chợ Đồng Xuân, được cụ nội gọi xe tay đưa vào nhà thương. Trả ơn, bỏ phố lên rừng, người đó xin quản lý trang trại trồng sơn nhựa cho cụ.

Sổ sách thu chi, kế hoạch gieo trồng, sắp xếp nhân công, mình viên quản lý đảm gọn. Trang trại hưng thịnh, nhờ bán nhựa cây sơn sang Nhật, lãi ròng mua thêm đất rừng, nuôi trâu bò vỗ béo cấp hàng cho các lò mổ cũng lợi bộn tiền…

Cụ nội giúp người ấy chuộc ngôi nhà gán nợ lấy chỗ thờ tự, lại mai mối dựng vợ cho như là em trai út trong nhà. Năm tháng, cụ nội và bào nghĩa đã yên phận kiếp khác.

Chẳng biết viên quản lý trước khi mất trối lại điều gì. Núi lở sông bồi, dòng họ Tôi tay trắng, lỡ vận, con cháu ông vẫn đến với dòng trưởng nhà Tôi, giúp việc nhà như bổn phận người ruột thịt.

Buổi thày mẹ nên duyên, ông bà nội đã vải nâu nhuộm bùn, váy đụp thế chỗ quần lĩnh áo the. Không tấc đất bám rễ, thày mẹ ríu nhau rời quê lên trang trại trồng sơn thì người cháu gái viên quản lý tìm đến. Mấy chị em Tôi được hưởng chằm bẵm suốt cơn trứng nước dưới một tay của người bà như từ Trời xuống…

Đấng U già của Tôi…

Đã xa lắc, trong trí trồi sụt hình ảnh U già quấn Tôi trong chăn sợi thô hoa cà hoa cải, ngoài bọc áo bông chần trái trám giữa đồng gió cuốn réo u u. Hương ngải thơm hắc phai mùi dầu gió U ru rín ủ Tôi trong lắng đắng cơ hàn. U nâng Tôi lom khom đi hái rau dại ven rừng dưới vòm khẳng khiu cành nhánh đào hoang, buổi mò cua bắt ốc giữa đồng lầy thung lũng …

Củ sắn non cõng một hạt gạo, U ngồi đầu nồi xới cơm, lựa phần sắn nhiều hơn vào bát mình. Đứng lên ngồi xuống săm soi muối nướng, mắm kem. Lựa riêng miếng cháy cốm, U đưa Tôi ăn thêm cuối bữa dọn mâm. Nhìn Tôi nhai miếng cháy, U già cũng chuyển miệng bắt nhịp nhai suông theo chậm chuội.

Sương đì độp quanh mái tranh. Gà nhà gà rừng lanh chanh đua gáy. Bếp lửa hắt sáng cửa rừng thưa. Chảo mỡ rán bánh ào tỏa mùi ngậy đường mía, bột nếp. Phụ giúp thày mẹ những việc không tên, U luôn phải đứng lên ngồi xuống, để mắt đến mấy chị em luôn chí chóe tròng ghẹo nhau.

Chung việc cùng thày mẹ, nhưng hễ thày ngơi, đụng tay đến chiếc phích vỏ đan cạn nhe trước buổi thì đã thấy đầy trĩu nước sôi. Chẳng biết U kịp đun nước lúc nào. Bộ đồ trà sứ ký kiểu đã sạch tinh trong khay gỗ mun khảm xà cừ bày trang trọng giữa bộ ván.

Mỗi lúc Thày độc ẩm, thứ trà bồm thuần lá già bốc mùi ang ang ai ai hay ngồi đọc những cuốn sách cũ mèm, tơi tả, U canh chừng mấy chị em chạy qua chạy lại gian giữa quấy đảo sự yên lặng hiếm hoi. Lễ Giáng sinh, Tết ta và lễ Phục sinh là dịp U trổ tay nghề làm món bánh nếp trộn lòng đỏ trứng gà rồi chao mỡ lợn vàng giòn, tẩm đường mía. Mỗi người được nhận một túi giấy báo gấp vuông, đựng mười chiếc bánh xoắn y như con tằm núng nính chín sợi. Ơi những chiếc bánh thơm nức giòn tan dần dần trong miệng, ăn xong hơi thở hồi lâu vẫn thơm là thơm…

Quằn quại lên cơn, Tôi ho thốc, U ghì chặt vuốt ngực thầm thào nguyện: Xin Đức Mẹ, chữa cho con. Xin Đức Mẹ chữa cho con. Những ngón tay xương xẩu lật bật quanh thân Tôi rối âu lo. Bó gối U gà gật đắp rau diếp cá giã nát lên trán Tôi. Cánh tay đờ đẫn khăn bông thấm mồ hôi trộm cho Tôi tới rạng ngày.

Ngày vỡ lòng, cõng Tôi qua con suối Cái nhập học, trượt chân rêu đá, U gượng quỳ đỡ Tôi khỏi ướt. Đá cuội mặt đường trơn bóng, Tôi bật cười ngây ngô: lưng U còng. Tập tễnh U cười góp với Tôi.

Chào thầy giáo, U chưa kịp quay lưng, Tôi đã nhao ra ôm chầm, nhếu nháo khóc. Giữ chịt U lại. U ở đây với con cơ. U ở đây với con cơ. Thế là U nhũn nhặn xin phép được ngồi vào bàn học cùng Tôi.

Cổ chân tấy sưng, U chống gậy lần quanh. Mẹ ra bờ suối đẽo vỏ mộc miên, sao khô, lệnh cho Tôi tè vào đó làm vị dẫn thuốc trước khi hạ thổ. Tôi hớn hở tia nước xuống chảo gang đỏ hồng. Bước thốt vào, U ới ơ ngăn lại. Nhưng luồng khí nóng rát bùng phụt lên. Ôm đũng quần, Tôi kêu xé ruột, lăn gô dưới nền.

U lao đến:

– Lạy Chúa, con làm sao rồi…

Lạ lùng sao, khi đỡ Tôi, chân U liền hết đau. Chỉ bị bỏng hoen bên ngoài nhưng Tôi hoảng loạn, giật mình nhiều hơn là vì nóng. Vỗ về Tôi U ngước lên bàn thờ Chúa.

– Con mà làm sao thì U cũng làm sao theo con mất…

U đọc kinh, lần tràng hạt.

Sương muối, muối héo cỏ tranh, gió rừng luồn liếp như cật nứa cứa da đêm đêm. Bếp lửa củi gộc không tan giá buốt khẩn hoang vây bủa ngôi nhà. Lần vào xóm Chiềng, U lựa từng tay rơm đập néo* của người Mường, chuốt quang bổi lá, rồi phơi khô trên hàng rào óng ả. Thảm ổ thơm được kết tuyền những rơm sợi có đầu bông đan ngang xếp dọc, lèn giữa ba thanh ván gỗ bắp khép nơi góc nhà. Nhớ sao khi tan học về lăn tròn trên tấm thảm sột soạt vươn vai, duỗi dài như một đám mây vàng. Êm mê. Thiên đường trú đông của mấy chị em đằm hương nếp hoa vàng vương lâng dâng mùi lá ngải tần tảo của U già.

Thiên đường trên mặt đất, đôi khi cũng bị nạn dấm đài của Tôi bôi vấy danh tiếng. Hễ bữa chiều mà có canh cải cá rô, y rằng, dù nửa đêm được U đánh thức úp cái ca sắt tráng men vào đũng quần thì mươi phút sau mơ màng thấy có cây chuối hột đầu nhà, là Tôi hả hê phún trào.

Vẫn là U lột chiếu, rút rơm ướt, độn lại rơm khô dự trữ trong chiếc bao tải gai nơi gác bếp. Trong khi Tôi ngặt nghẹo trong vòng tay ngấm nguýt, hấm hứ của mấy chị.

Và mê man những: Truyện Kiều, Nhị Độ Mai, Tống Trân Cúc Hoa qua giọng kể trầm khan, dịu ấm của U…

Tôi nằm khoanh, đầu gối lòng U mân mê chiếc lắc bạc đúc nổi hình Đức Mẹ buông trước ngực U. Chiếc lắc cụ nội tặng viên quản lý. Nì nèo, Tôi giật sợi dây đeo lắc.

– Đi…U kể chuyện…

Ừm à, U xoay người lựa chỗ ngồi. Dựa vào chiếc cột gỗ dâu đất. Chiếc làn cói đựng đồ “tế nhuyễn” lủng củng kim chỉ dao kéo trước mặt, U đẩy ra một góc. Bỏ thỏm vào miệng chiếc bỏng ngô xòe hoa thơm ngẩn, Tôi nhấm nháp từng li ti bùi ngậy của tinh bột được sức nóng ép chín nuốt theo lời lời U kể…

Thù thì câu chuyện chen nhịp chim đêm kêu hoang hoải dìu Tôi vào thế giới thần tiên. Ngỡ Tôi ngủ, đôi lần U kể tắt sự kiện nhưng vẫn bị “thính giả” tinh quái phát hiện. Đành hanh, Tôi hành U kể lại từ đầu. U xoa lưng Tôi, cười xòa vỗ về. Bàn tay gầy nhưng sao êm, thần diệu nửa như ru giấc ngủ, nửa như đánh thức Tôi mở to mắt quan sát những thế giới phi tưởng. Nụ cười lấp lánh bóng đêm.

– Con U được Chúa ban cho sự tường minh. Sau này khó có ai qua mặt bắt nạt con U được nhỉ… Sau này lấy vợ ở gần gần, U còn được nhờ…

– Ừ, ừ con không lấy vợ, con lấy U cơ…

Kỳ vọng ở Tôi, U đã nhầm. Tiếc rằng lớn lên, chẳng nỗi quá ngù ngờ nhưng ai cũng có thể lỡm được Tôi. Và nhiều khi chợt thức, qua chờn vờn nến trám nhựa khói túa phừng phừng, Tôi thấy gương mặt U buồn phiền như tạc từ đá cát kết, mỗi nếp nhăn là dấu của rãnh đục để lại, giương kính gọng đồi mồi trễ sống mũi, cặm cụi xoay xỏa, tháo, gỡ chỉ mớ quần áo cũ.

Ướm miếng dạ cứt ngựa lên người Tôi, U thở dài.

– Giá còn cụ nội… con U chẳng có ngày mặc thứ trải lưng ngựa này…

Luôm nhuôm vải đã cắt may một lần, U biến hóa cho mấy chị em những chiếc áo cánh, áo khoác, tươm như mua đồ từ hiệu. Những đôi tất vải có dây luồn miệng thít chặt thay cho vải chun, dày thô như xà cạp xạ-phang tha hồ quẫy đạp thọc sâu vào ổ rơm mà không sợ trầy xước ngón chân…

Cổ áo chemise của Thày được lộn trái. Ống quần thân trước đổi về thân sau. Áo len của Mẹ được rút lại sợi, đan kiểu khác. Lỗ thủng nhỏ thì sang sợi, làm đồng màu, giặt nước bồ kết đậm đặc…

Một thằng bạn cùng lớp có chiếc áo đỏ lọt mắt. Thế là Tôi cũng nằng nặc phải có bằng được chiếc áo đỏ mặc Tết. Ước mơ thách thức cả nhà. Thày mẹ thở vắn dài. Bỗng dưng chiều Ba Mươi Tết ấy, U già bừng chút men rượu cẩm nhấp môi mang ra một gói nhỏ.

Thì ra U đã sang bên công trường đá cạy cục mua lại những tấm vải đỏ dán khẩu hiệu mà người ta chất đống trong kho. Dúi vài con cá khô cho thủ kho, U được lựa được những vuông vải chưa mấy cũ, chưa bị những chữ giấy dán hồ làm cho chuyển màu cục bộ. Mang về, ngâm nước nóng, vò kỹ giữa làn suối trong, U có tấm vải ưng ý cho chiếc chemise đỏ thắm, cổ bẻ của Tôi.

Sau này Tôi biết ngoài những lạng cá khô, U phải dọn vệ sinh giúp mấy chục con người gần tháng mới có tiêu chuẩn đó.

Kể xong những câu chuyện muôn thuở thi thoảng U lại vờ hỏi Tôi chữ này chữ kia. Mở cuốn Sinh vật lớp Bảy của chị hai chỉ vào con vật xa lạ, đố gọi tên chúng. Thực tình đó là cách U kiểm tra bài vở mà Tôi chẳng hay. Ơn Chúa, không mấy khi Tôi trả lời sai. Ngắm Tôi hồi lâu U chẹp miệng.

– Con cần phải học thêm chữ Hán và tiếng Pháp. Đàn ông nhà mình mà không biết tiếng Tây thì còn ra làm sao nữa…

Buồn buồn, ban trưa cầm chổi đót quét lá thiên lý mảnh sân rêu, U xướng lên mấy tiếng Pháp bồi, ngân nga đôi câu dân ca miền Nam Pháp, khiến thày đang ủ dột bên ấm trà rừng cũng hốt hoảng trở dậy, chắp tay xin U giữ gìn. Thở dài, U nhìn trời đông ngả nhiều nắng hanh.

Chiều Xuân ấy, thằng bé Mường xóm Chiềng sang nhà chơi. Hai đứa nghịch bi dưới gốc đào hoang. Chẳng hiểu sao U gọi giật Tôi vào bếp. Đến giờ đi học. Bỗng một tiếng nổ đinh tai. Mảnh vụn bay rào rào. Thằng bạn Mường giơ tay trái lên, lòe máu, cụt lủn cả bàn. Năm ngón tay biến thành vụn xương thịt găm lên cành đào, nhánh đào. Rùng mình U chạy sang công trường đá thuê người cáng nạn nhân xuống bệnh viện huyện. Nghi vấn buôn bán thuốc nổ. Thày bị triệu ra Ủy ban xã.

May, khi nạn nhân lên bàn mổ, U đã lựa hỏi lấy trái nổ ở đâu. Nó khai nhặt được kíp mìn bên công trường. Kíp mìn nổ bung vì nó lấy đá đập thử xem bên trong có gì. U đề nghị ghi biên bản, có công an chứng kiến.

Tháng Ba giáp hạt. Thiếu lương, quân số công trường đá co lèo tèo. Hàng bánh ế ẩm. Thày mẹ sốt rét. Hết gạo. Rừng động. Hoa màu trên nương bị lợn rừng, khỉ đàn kéo về tranh cướp với người.

Tinh sương U và chị cả luồn rừng thưa mang bánh rán, cá khô, mắm kem gánh vào làng Mường bán, đổi, sắn củ khô hun khói, thóc cum. Buổi chiều, U chệnh choạng trở về, đòn gánh níu cong trĩu vai. U kêu Tôi lại gần thơm mái đầu chua khét tần ngần.

– Con hôm nay ngoan không. Nhắm mắt lại U cho thứ này này…

Xiên trái hoàng quân lạc mùa, mớ ổi găng dọc ven suối hay bông hoa chuối rừng đỏ thắm sắc mào gà, trong tay U bỗng trở thành cao lương mỹ vị, hóa long lanh bông hoa mặt trời. U ngồi bóp vai, bóp chân gương mặt rạng thêm những giọt mồ hôi.

Tôi cũng sà vào bám tay mình lên bàn tay lam lũ của U. Nhắm mắt, U kéo bàn tay Tôi đặt lên bờ vai căng nhức, tấy bầm vì đòn gánh.

– Tay con bé như chiếc lá mồng tơi… nhưng mà sao lại thần diệu vậy. U hết đau rồi này…

Cháo gạo nương lõng bõng bột sắn củ khô nhuốm khói vàng khè màu đất sét lẫn rau dại lấm tấm của U dìu đỡ cả nhà qua khốn quẫn, nâng Tôi lớn lên giữa miền rừng di thực từ chập chững cơ hàn…

Ngày Táo quân lên Trời.

Mọc từ đâu đó ông khách quai xà-cột da chéo người, đại cán cài khuy kín cổ, dép cao su, ngồi chạng chân giữa bộ ván một buổi trưa. Răng hô, nhúng lưỡi vào chén rồi ông mới nhấp nước bằng góc mép. Hít hà, xoa tay, hất hàm ông yêu cầu thày mẹ chấm dứt ngay bóc lột sức người lao động chân chính.

Người đó là U già.

Ông trịnh trọng mời U ngồi cùng bộ ván. Nhỏ nhẹ, U đáp có gì rước ông dịch gian bên nói chuyện, không nên ngồi quay lưng lại bàn thờ gia tiên, bàn thờ Chúa nhà người khác. Không có ai bóc lột U cả. U là mẹ đỡ đầu của thày mẹ, và là bà của chị em tôi.

Cười khạch lên trời, khách lắc đầu.

Hôm sau, U chưa kịp gói xong mấy cân gạo bánh chưng trộn sắn thì khách đến mang theo hai người dân quân đeo súng dài. Chiếc máy kéo của công trường đá phành phạch nổ dưới chân dốc đá phơ phới sắc hoa đào. U quay lại ôm lần lượt mấy chị em. Nước mắt U thấm nóng trên trán Tôi. Chắp tay xin lỗi thày mẹ.

Hai tay lấm trắng bột gạo U chỉ kịp đứng dậy xách chiếc valise mây. Hai dân quân chờ sẵn đỡ U lên thùng sắt dài ngoẵng dưới chân đồi xoan. Cả nhà lốc thốc chạy theo U.

Thày mẹ dang tay giữ chúng tôi.

Ngồì sụp trên thùng xe sắt, U vội tụt xuống chạy ngược dốc ôm lấy Tôi. Cơn mưa hôn của U mát lành. Luồn vào tay Tôi chiếc nhẫn, U nói nhanh.

– Đây là quà cưới của U cho con khi lấy vợ. Con giấu ngay đi, chỉ đưa cho thày mẹ giữ thôi. Chẳng biết Chúa có cho U được gặp lại con không. Ngày đêm, U sẽ cầu nguyện…

Mắt nhòa, Tôi cuồng loạn chạy theo khói động cơ máy kéo. Đã hơn bốn mươi năm, hình như Tôi vẫn chạy đuổi theo chiếc máy kéo mang U già đi mãi. Đi mãi dưới sắc hoa đào loạn bay…

NGUYỄN THAM THIỆN KẾ

One thought on “Truyện ngắn Nguyễn Tham Thiện Kế: U già

  1. Nguyễn Hồng Minh says:

    …nhìn bức hình của anh Thiện Kế (nhiệt kế, tôi nghĩ thế và kết hợp tên anh là nguyễn time, tức là kết hợp cái đồng hồ và cái nhiệt kế, cái để đo nhiệt độ, từ đó tôi mới nhớ được tên anh, giờ mới biết rõ là mình nhầm, không phải nhiệt kế mà là Nhiệt Kế, không phải nguyễn time mà là Nguyễn Tham). Nói thế để giải thích sự quen biết của tôi với anh. Nhìn ảnh anh riêng tôi có cảm giác thân thuộc như ruột thịt, và đọc truyện ngắn này của anh khi tôi ghi những dòng này thì nước mắt tôi lại làm lòa đôi mắt mình. Anh đã vỗ vai tôi quen thuộc bất ngờ, như một người anh với một người em giữa nơi rất lạ với nhau. Rồi tới bữa anh gọi tôi tới ngồi bên cạnh mình như người thân, như anh em đã biết nhau từ lâu rồi. Tôi không thể nào quên. Tôi có đọc một số bút ký của anh trên tạp chí Nhà văn và tác phẩm, và nói thực là nó dài và nó nói tới những chuyến đi ở nước ngoài của anh. Tôi đành bỏ không đọc hết. Đến giờ, thấy khuôn mặt anh mà tôi chí phải đọc truyện ngắn này và vừa mới đọc xong. Lần đầu tiếp cận với văn của anh một cách rõ ràng và chi tiết tôi mới lại bồi hồi những lần chạm mặt anh và cảm xúc trào về với nhiều cảm giác thân thuộc, quý mến.
    …trở lại với truyện ngắn này, tôi có lẽ không đủ khả năng để cảm nhận hết ngôn từ, sự tinh túy và chắt lọc của ngôn từ, câu cú nhưng tôi cảm nhận được hơi thở của anh, cảm nhận được luồng tư tưởng nào đó của truyện ngắn này truyền vào tôi. Có thể chỉ đúng một chút ý tưởng của anh nhưng tôi coi như thế là mình đã may mắn được tiếp cận với truyện ngắn này, may mắn đã được bắt tay anh, nói chuyện, cười và dùng cơm tối, trưa, sáng cùng anh.
    …chỉ 11 dòng mà nhà văn Thiện Kế đã kể một câu chuyện có bốn đời con người, và số lượng nhân vật lên tới gần mười người. Đó là cụ nội, ông bà, bố mẹ và nhân vật tôi, đó là người quản lý, và người cháu của người quản lý ấy. Truyện mở ra một các đồ sộ như là những câu từ đầy chất thơ, chắt lọc, tinh tế với một thứ ngôn ngữ làm tôi tưởng mình khi đọc được hai dòng, cứ mỗi hai dòng là phải dừng lại để nghĩ, để thấm và để cảm thấy nó gần gũi, thiết tha, và đáng yêu, đáng quý biết bao. Tôi ước mình cũng viết được như thế.
    Đó là những dòng đầu của truyện ngắn để rồi từ “Đấng” được nhà văn dùng làm tôi ban đầu khó hiểu. Nhưng sau khi đọc xong truyện ngắn thì tôi hiểu được ý đồ của tác giả khi dùng từ này.
    Ai không nhớ về mẹ, về bà khi đọc những dòng nhà văn Thiện Kế viết trong truyện ngắn này? Tôi nghĩ một trăm người thì một trăm người trả lời và đồng ý với tôi là tất cả đều sẽ nghĩ về mẹ, về bà mình, về cuộc sống của chính mình hồi còn nhỏ, lớn lên, niên thiếu, rồi cả chặng đường 40 năm, cho dù luồng khói đi-ê-gen ấy vẫn bay mù mịt trước mắt mình, trước mặt mình thì cũng chẳng sao cả. Có khi tôi phải nhúm đầu mình vào làn khói ấy để cảm nhận được nội hàm nội dung tư tưởng và hình tượng trong truyện ngắn này. Như là hồi nhỏ cố chạy theo xe ô tô để chỉ để ngửi mùi thơm của ben zen, mùi thơm của các chất vòng thơm chưa đốt hết của xăng xe tỏa ra. Hồi nhỏ ấy thích mùi thơm, còn giờ lớn biết mùi ấy độc, biết mùi ấy là mùi của vòng thơm dầu mỏ xả ra môi trường. Nhưng sao truyện ngắn làm tôi muốn có lại cảm giác ấy, muốn khuôn mặt mình không còn sáng sủa nữa, muốn mình chỉ biến thành cái lá, biến thành hát nước, biết thành nắm đất nhỏ bé, hoặc con sâu, con kiến, biến thành gì cũng được, nhỏ bé và có ý nghĩa chứ không cần cao sang, không cần vật chất, không cần danh vọng gì cả. Tôi muốn mình hóa thành tí hon, tí hon và nhỏ bé để được tác giả viết truyện ngắn này vỗ vai, vẫy vào ngồi bên cạnh. Nói thế không phải là quá khen mà tôi đã chuyển cảm xúc cảm nhận được của truyện ngắn sang mình, nhớ về thời gian gian khổ khi xưa, nhớ về hình ảnh bà ngoại, và mẹ, nhớ về bao gian nan, vất vả, bao con người của thời gian đã sống, về cả thời đại nước Việt Nam trong giai đoạn mà tí nữa tôi mới nói. Để từ cảm xúc ấy trong tôi hiện về những lúc gần cạnh, bên cạnh tác giả viết lên truyện ngắn này. Tôi hồi tưởng và trả ân nghĩa ấy với tác giả, vì tác giả đã viết lên truyện ngắn và mang tới cho tôi cảm giác đầy/nhiều ý nghĩa trên. Cảm ơn anh Nhiệt, tôi lại ghi sai rồi…anh Thiện Kế mới đúng, cảm ơn anh.
    Thời gian hình như là cuộc cách mạng văn hóa hoặc ảnh hưởng của nó thì phải, hoặc thời gian mà ông ngoại tôi và bà ngoại tôi cũng có lẽ vào diện đó, khi ấy tôi còn quá bé để mà hiểu được. Nhưng thật may cả ông và bà ngoại tôi đều không sao cả, tôi vẫn có thời gian dài sống cùng ông bà ngoại (cả ông và bà). Ông bà tôi có nhiều ruộng, ngày trước nhiều vàng, nhiều trâu bò không giữ, đều bán kết để tậu ruộng. Ông bà ngoại có 11 người con…vv và vân vân. Trở lại với cha mẹ của nhân vật tôi đã phải “hốt hoảng trở dậy, chắp tay xin U giữ gìn” , tôi hiểu điều gì đó, tôi nghĩ tới cụ nội của tác giả, nghĩ tới người quản lý, nghĩ tới đồn điện, nghĩ tới trâu bò của mười một dòng ở đầu truyện ngắn này, chỉ thế thôi cũng đủ tôi hạnh phúc rồi.
    Rồi từ đâu mọc ra ông khác, “dép cao su, …chạng chân, nhũng lưỡi,…hất hàm…” rồi cười “khạch lên trời…lắc đầu” …hình ảnh chỉ là hình ảnh mà hình ảnh ấy không thể chỉ là hinh ảnh giai cấp hoặc giai tầng đơn giản được. Để cuối cùng một câu từ nói lên tất cả “chấm dứt ngay bóc lột sức người lao động chân chính”, rồi lời tác giả thốt lên “Không có ai bóc lột U cả, U là mẹ đỡ đầu của thày mẹ, và là bà của chị em tôi”.
    Thế đấy, vẫn biết con người có nhân có quả, và cái lẽ không phải từ trên trời rơi xuống như nhân vật U trong truyện ngắn này. Một “Đấng” mà tôi cho là rất đúng, và hợp sức với tác giả. Theo lẽ nhà Phật, giúp người thì người giúp lại. Ở đây truyện ngắn nói tới bốn thế hệ bên nhau, gắn bó và vượt qua, chứng kiến và cả đương đầu với hoàn cảnh của đất nước, Tổ quốc và thời đại con người. Có lẽ Cụ nội, người quản lý, và tất cả các nhân vật cũng không thể quết định được bản thân mình, cũng không giúp được hoặc đi ngược lại được với xu thế, với những gì đất nước và Tổ quốc đã lựa chọn, mà ở đây sự hy sinh ấy to lớn quá, phải chấp nhận sự mất mát, một sự mất mát mà đọc lên chúng ta mới thấm được những tình cảm thiêng liêng của người phụ nữ Việt Nam, của mẹ, của bà, của những con người phụ nữ với những phẩm chất cao quý tạo lên một giá trị tinh thần vô cùng to lớn để có ngày hôm nay. Có Việt Nam phát triển và hòa bình ngày hôm nay, thì vai trò người bà, người mẹ, người phụ nữ là vô cùng to lớn, mãi mãi cần phải được tôn trọng và duy trì.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *