Đôi bàn tay mẹ – tập truyện ngắn viết về phụ nữ của Hồ Xuân Đà

VHSG- Trong không khí những ngày đón xuân Canh Tý 2020, tập truyện ngắn “Đôi bàn tay mẹ” do Nhà xuất bản Văn hoá Văn nghệ ấn hành, của tôi được hoàn thành, thật là những cảm xúc không thể diễn tả hết thành lời, tôi có đôi dòng chia sẻ trong niềm vui khi mùa xuân đang về.

Tập truyện ngắn “Đôi bàn tay mẹ” của Hồ Xuân Đà

Khi tôi bước vào tuổi bốn mươi, tôi nghĩ chắc là mình sẽ không thể thực hiện được ước mơ từ thuở nhỏ nữa, khát khao được viết, hình ảnh một nhà văn mới đẹp làm sao, luôn hiển hiện trong tâm hồn tôi, đi theo tôi suốt những hành trình, dù tôi đã bao lần ngủ quên. Người đàn bà qua hai lần sinh con đã thấu cảm được sự vất vả của việc nuôi và chăm sóc hai đứa con mình mang nặng đẻ đau như thế nào. Một mình đảm đương hai vai trò của một người mẹ, cũng như là một người bố của những đứa trẻ. Tự thấy số phận mình sao mà hẩm hiu. “Mười hai bến nước – biết bến nào trong – biết dòng nào đục”, nhưng biết đâu trong những trúc trắc ấy, sẽ là sức mạnh, là động lực cho tôi thực hiện những điều lớn lao hơn, giá trị hơn.

Chẳng còn gì buồn hơn khi mất phương hướng giữa độ tuổi thanh xuân nhất. Tôi đã từng khóc sưng mắt cả đêm, nhưng sáng mai vẫn cố gắng đến trường công tác với mong ước có thể nuôi sống được chính mình, trách nhiệm với các con. Có thể, khi thật sự vượt lên chính mình, mới chính là sự trưởng thành. Người lớn vẫn có thể chưa thật sự trưởng thành, nếu chưa biết vượt qua những hanh hao, sợ hãi. Ngay khi đã lập gia đình, có công việc ổn định, nhưng vẫn chưa thực hiện được ước mơ từ thuở bé – tôi thấy mình chưa có một cuộc đời thật ý nghĩa.

Và hôm nay, tôi ngồi gõ phím, viết lời tựa cho tập truyện ngắn “Đôi bàn tay mẹ”, gồm những truyện ngắn viết duy nhất một đề tài về phụ nữ, cảm xúc của những ngày tháng đã cũ, chợt quay về. Cung bậc xúc động – phấn khởi – đầy yêu thương cuộc sống tràn ngập trong lý trí – trái tim tôi. Tôi nhớ lại, thời điểm lúc đó, tôi chỉ thấy những điều tiêu cực; một tương lai như những ngày thời tiết trong cơn áp thấp nhiệt đới. Ngày đi dạy – tối về chăm sóc con – tất bật với việc nhà – những suy tư mệt nhoài. Tôi thật sự rất dễ rơi nước mắt, khi tôi chẳng còn có ước mơ, chẳng thể làm được việc gì cho ra hồn. Hoàn thành công việc nuôi dạy trẻ mỗi ngày để có được đồng lương là xem như được rồi – ổn rồi. Chuỗi ngày ấy với tôi mọi thứ như là bi kịch, như là hành xác. Tôi ba mươi tuổi nhưng nhìn hom như bà già bốn mươi. Tôi mệt nhọc mỗi ngày, không buồn chụp một tấm ảnh với bạn bè mỗi khi lễ tết. Công việc luôn áp lực, tôi không có niềm vui. Chăm sóc con trong tâm trạng của một bà mẹ trầm cảm, tôi sẵn sàng đau đáu một mình, như một người đàn bà dở hơi. Không như ý mình mong muốn về một cuộc đời, không tìm được giá trị niềm vui trong cuộc sống, lại phải mang trên mình vô số sự buồn tủi. Không ai có quyền chọn nơi mình được sinh ra, nhưng phải biết chọn cách sống sao cho có giá trị. Tôi không bằng lòng, không thể để yên, buông xuôi tất cả. Tôi biết rằng tôi chỉ có duy nhất một đôi lần cho tuổi thanh xuân – tôi phải nỗ lực hết mình, để không bao giờ nói đến hai từ “Nuối tiếc”.

Khi viết những dòng này để trải lòng mình, tôi đã khá hơn rất nhiều. Tôi đã tìm ra ý nghĩa của hạnh phúc là gì. Tôi mạnh mẽ hơn, cứng rắn hơn, biết tự bảo vệ mình hơn, không còn là nạn nhân của những tâm bão từ vấn nạn xã hội xung quanh mình. Tôi đã mạnh dạn để nói lên suy nghĩ của mình với tất cả mọi người. Tôi buồn cũng không còn nằm khóc trong một góc căn phòng, bỏ ăn tự hành hạ mình. Những cuốn sách tôi viết ra là tập truyện ngắn “Khao khát bình yên”, tập truyện dài “Trăng Mười Sáu”, rồi đến “Mùa xuân phía trước”, “Món quà của yêu thương”, nhận được nhiều lời động viên từ người thân, bạn bè, độc giả. Rồi lần lượt gửi bài đến các trang báo đều đặn trên cả nước, tôi có thêm nguồn thu nhập từ nhuận bút. Tôi trở thành hội viên Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh năm 2018.

Nhà văn, nhà giáo Hồ Xuân Đà

Bạn thấy những gì tôi đã trải qua rồi đó. Tôi đã dùng cái sự buồn của mình – cái thời gian tưởng chừng như gục ngã để tìm đến văn chương. Tôi viết như thể tìm nguồn của sự sống, để rồi khi mạch ý tưởng tuôn trào tôi lại nảy nở thêm nhiều ý tưởng mới. Có lẽ, khi mình làm được cái điều thực hiện được cái ước mơ của ngày còn thơ, thì tôi đã tìm ra chân lý sống. Một khoảnh khắc tìm đến việc viết văn để cứu rỗi tâm hồn, giác ngộ tư tưởng sống cho mình. Tôi đã tự dạy mình, khi trải nghiệm từng cảm xúc của nhân vật, rồi qua đó tôi đã sống khá hơn, mạnh mẽ hơn từng ngày của ngày hôm qua. Những ngày ấy tôi thương mình lắm, tôi mồ côi cha từ rất sớm, được đi học – được làm cô giáo nuôi dạy trẻ với tôi đã là một kỳ tích. Bởi tôi có thể vì hoàn cảnh mà đã bỏ dở con đường học vấn từ rất sớm. Rồi làm cách nào, một người không qua một trường lớp đào tạo viết văn có thể viết truyện, viết báo, làm thơ song song với việc dạy học – chăm sóc con cái. Tôi cũng không thể lý giải, thời gian đâu để tôi có làm được những điều đó. Càng viết, càng tư duy, tôi lại tìm được niềm vui. Tôi không còn cảm giác muốn bỏ nghề. Tôi thấy yêu những công việc mình đang làm, ở vị trí nào tôi cũng nhủ mình phải làm việc thật tận tâm. Bởi tôi biết không có công việc nào mà không đòi hỏi sự nỗ lực hết mình và nghiêm túc cả. Và để làm được những điều đó, tôi liên tục đọc, đọc mọi lúc mọi nơi, khi có thời gian rảnh rỗi.

Những ngày tháng của tuổi đời đang rất đẹp mà người ta gọi là tuổi thanh xuân của tôi đối mặt với những lo toan, vụn vỡ, đi cùng nước mắt. Tôi chẳng dám nói tôi là người khổ đau nhất. Vì cái nhỏ nhoi của người này lại là cái lớn lao của người kia. Quan trọng nhất là cách người ta đối diện với nó. Tôi đã đứng lên – đi trên đôi chân của mình, sống với khát khao – ước mơ của một thời. Một ngày dù mặt trời không thể chiếu những tia nắng ấm áp khi có những cơn bão sẽ ghé ngang qua, thì tôi vẫn có thể đặt bàn tay lên nơi ngực trái của mình mà nhủ thầm rằng “Trái tim này – màu máu ấm nóng đầy cảm xúc, tràn nhiệt huyết, tôi sẽ làm được thật nhiều điều hơn nữa, để truyền nguồn năng lượng tích cực đến mọi người”. Cứ thế mỗi ngày của tôi trôi qua dù tất bật với việc trường, việc nhà, việc viết lách thì trên môi tôi vẫn luôn nở nụ cười.

Tôi dành thời gian của mình để yêu thương những đứa trẻ, tôi yêu từng con đường mà mỗi ngày tôi đang nỗ lực để đi đến đích, với những mục tiêu, những hoài bão về ngày mai tươi đẹp. Những ngày tháng của tôi trong vài năm gần đây luôn tràn đầy hy vọng – niềm tin. Có lần tôi tự ngạc nhiên cho sự thay đổi của chính mình, đó là khi tôi tìm ra chân lý để sống. Tôi yêu từng khoảnh khắc của thời điểm này. Tôi gọi những giấc mơ về, thi vị, đầy xúc cảm, khao khát hạnh phúc trong từng phận người. Đặc biệt với những người phụ nữ, những cô gái trẻ, chúng ta biết khởi tạo cho mình những giấc mơ đẹp, thì phải biết bắt tay vào xây dựng nó, thì dù có khổ đau vẫn tin vào cuộc đời, tin vào ngày mai tươi sáng, thì nỗi buồn của hôm nay là nền tảng, sức mạnh cho sự kiến tạo tương lai, mai sau. Hãy tin điều đó!

Tết Canh Tý – 2020

HỒ XUÂN ĐÀ

 

 

 

 

 

One thought on “Đôi bàn tay mẹ – tập truyện ngắn viết về phụ nữ của Hồ Xuân Đà

  1. Nguyễn Hồng Minh says:

    Khi viết trong một niềm vui, một niềm tự tin đang tràn ngập trong suy nghĩ thì sẽ rất khác với lúc viết khi chúng ta đang buồn, khi chúng ta đang có tâm trạng. Đối với người sáng tác thì điều này càng rõ ràng. Đối với một nghề nghiệp thì chưa chắc. Bởi có những nghề nghiệp bắt buộc con người ta phải quên đi, phải kìm nén, phải giấu mình để hoàn thành công việc, để tách bạch trách nhiệm và bổn phận của mình trong công việc. Tôi nghĩ nghề giáo là một nghề như thế. Làm giáo viên là một nghề cao quý trong cả cách nhìn nhận này.
    Bài viết của nhà văn, nhà giáo Hồ Xuân Đà như là những tâm sự chân thành của chị, được viết khi niềm vui đã tới, niềm tin về cuộc sống đang dâng đầy cho nên bài viết chứa đựng nhiền năng lượng và chúng tự nhiên truyền sang cho người đọc. Không nói nhiều về tập truyện ngắn Đôi bàn tay mẹ, nhưng cũng đủ cho chúng ta biết và cảm nhận về nội dung của cuốn truyện ngắn này của tác giả. Cuộc sống và cuộc đời của chị, những bước đường đi cả theo thời gian, cả theo nhiệm vụ của nghĩa vụ, trách nhiệm và cả các cố gắng vươn lên để tự tin, chủ động đạt được ước mơ của cuộc đời mình.
    Cách sống ấy là một điển hình. Cách vượt qua những năm tháng ấy, những thời gian thăng trâm của bản thân mình trong cuộc sống cũng là một điển hình. Điển hình của hình ảnh người phụ nữ trong thời đại những năm hai nghìn này. Người phụ nữ được học hành đàng hoàng, tốt nghiệp các trường đại học này kia và bước vào cuộc đời là trên vai đã có đủ hành trang làm người một cách cơ bản. Họ ước mơ gì nữa? Họ mong muốn gì nữa khi trong tư duy khi ngồi trên ghế giảng đường mà họ mong muốn? Có lẽ họ chưa nghĩ tới. Họ chưa thật sự nghĩ tới bởi thời gian ấy là thời gian để tiếp thu tri thức, tiếp thu khoa học và cách thức tư duy để khi ra trường họ sẽ có đủ tất cả để cống hiến và làm việc cho bản thân và cho xã hội. Đối với tác giả luôn đau đáu về ước mơ và hình ảnh về một nhà văn đẹp đẽ. Không biết có phải là thật không nhưng bản thân tôi cảm thấy hơi hơi lạ một chút. Thật có ít người thiếu niên nào, thật ít trẻ thơ nào đã định hình rõ ràng như tác giả, có lẽ tới khi lớn rồi tác giả cũng không nhận ra điều đó. Chỉ khi đã thành công với nhiều truyện ngắn, nhiều bài viết được đăng trên báo, nhiều cuốn sách đã xuất bản mà tác giả có chia sẻ là tăng thêm cả được nguồn thu nhập. Viết, ngoài việc tạo ra thu nhập còn mang lại sức mạnh tinh thần to lớn cho tác giả. Trước hết là tác giả và tư duy suy nghĩ mang lại điều gì đó cũng lớn lao cho người đọc, một tâm tính tốt đẹp xuất phát từ bên trong. Đó là một bản chất quý giá của nhà văn mà nhà văn nào cũng nên có. Và khi tác giả đã thành công thì giờ đây viết bài này chị mới tràn đầy niềm tin, sự hào hứng và cả niềm vui trong từng câu chữ của mình. Và luôn luôn không quên hướng tới những gì lớn lao hơn, giá trị hơn, về một cuộc đời thật ý nghĩa như chị đã chia sẻ.
    Chúng ta sẽ từ từ đi dần dần từ bước đầu ấy. Khi người phụ nữ của thời đại đã đủ đầy các kiến thức cơ bản và khả năng góp sức mình cho bản thân, gia đình và xã hội. Con người ấy đã trở thành cô giáo, đã đúng với công việc đứng trên bục giảng, cuộc sống cảm giác như đã an bài, dòng sông đã góp sức mình vào dòng chảy của thiên nhiên và tạo hóa. Và đúng như vậy, khi chúng ta nằm trong một hệ thống nào đó và đáng lẽ tư duy của chúng ta phải phục tùng, phải dành hết sức lực, tình yêu và đam mê vào trong nghề của mình, lấy đó là niềm vui và động lực nhưng tác giả chưa thỏa mãn với chỉ những điều này. Người phụ nữ hiện đại ấy chưa dừng lại, bậc thang mong muốn dường như làm con người hiện hữu này phải cố gắng, phải vươn lên, phải vượt qua chính mình. Chúng ta dùng nhiều câu từ như vậy để nói ra, để diễn giải cho sự việc hiện tượng này, kỳ thực ra nó rất đơn giản. Nó phù hợp với những năm hai nghìn mà chúng ta đang sống, xã hội những năm hai nghìn đang diễn biến và xã hội ấy, thời đại ấy mang tới cho con người nhiều hơn những gì mà chắc chắn bổn phận, trách nhiệm làm người của con người không thể thỏa mãn với hiện tại.
    Giả như chúng ta, ví dụ thôi đang gặp rất nhiều khó khăn, cả cá nhân, gia đình và xã hội đang gặp khó khăn thì có lẽ toàn bộ tâm trí của chúng ta đã dành cho dòng sông ấy, đã dành cho nghề nghiệp và mục tiêu trên nghế nhà trường, trên giảng đường ấy mà chú tâm lại để phục vụ, để mưu cầu hạnh phúc được rồi. Không chỉ và không khỏi có tư duy cố gắng ngày mai hoàn thành trách nhiệm ấy chỉ để đơn giản có chi phí để tồn tại, nuôi sống được chính mình, và từ đó có trách nhiệm với các con. Tôi thấy một diễn biến đã khác biệt trong tư duy của tác giả, mà tôi nói đó là điển hình. Người phụ nữ hiện đại những năm hai nghìn này đã coi ước mơ, đam mê, và cả những gì lớn lao, cao cả từ trước đến nay thì để là cái gì mình có thể ôm đồm, bám víu vào để tồn tại. Sự tách biệt giữa cuộc sống cá nhân, gia đình và công việc tôi đư ra từ ban đầu, suy nghĩ tới đây nhận thấy tác giả đã chưa tách biệt được các vai trò và trách nhiệm này. Có lẽ đây là một điểm yếu, một mặt hạn chế nào đó của suy tư, của tư duy điển hình những người phụ nữ hiện nay không?
    Quay lại việc xác định mức độ nhận thức và tương ứng công việc để thấy rõ ước mơ, mong muốn trở thành. Con người chúng ta tạm thời chia ra thành những mức độ nhận thức khác nhau, không nói ai hơn ai kém, bởi đó là sự da dạng của nhận thức, từ đó có sự đa dạng của ý thức, từ ý thức sẽ có các hành vi, mà từ các hành vi sẽ tạo ra kết quả của mong muốn và tác động lại những suy nghĩ của chính con người ấy, chính mức tư duy, mức ý thức, mức hành động..vv. Tức là mọi sự có liên đới và cân bằng với nhau. Mở mức này thì chúng ta sẽ tương đương và hình dung tới mình ở mức đó khi vượt qua, khi làm mất cân bằng sẽ lâm vào trạng trái vượt qua ngưỡng hoặc dưới ngưỡng. Vượt qua ngưỡng sẽ không thực hiện được, sinh ra những điều gian dối, những điều ẩu, những cách làm bất chấp tất cả, nhảy cóc…còn nếu hạ ngưỡng là trạng thái chấp nhận, trạng thái thu mình lại với những gì cơ bản nhất, đánh đổi với tinh thần an ổn, bình yên nhất. Tất nhiên không quá hạ thấp để dẫn tới bản thân mình gặp khó khăn, hoặc bản thân mình tồn tại dưới mức mà chính mình ý thức được, tư duy được. Và thế là khi con người cân bằng, điểm nhiên sẽ duy trì được đam mê, mon muốn, niềm vui, niềm tin và cứ như dòng sông chảy mà không phải đối mặt với những cơn bão nhiệt đới như tác giả đã đề cập tới. Đương nhiên công việc và gia đình, cuộc sống vẫn cần sự tách bạch cụ thể trong mức tư duy của tác giả. Vẫn hiểu có sự liên đới, liên kết và cấu tạo thành những điều kiện nào đó mà hai thứ đo có liên quan nhưng với một nghề dạy làm người, truyền tải kiến thức, thì cần phải đặt vị thế và vị trí của bản thân trong cái lựa chọn ấy rõ ràng hơn ai hết.
    Trên là một vài nhìn nhận về hai hay ba đoạn đầu của bài viết của tác giả Hồ Xuân Đà. Các đoạn tiếp theo tác giả có nhắc tới những trải nghiệm, kinh nghiệm của cuộc sống, sự gian nan và quá trình vượt qua gian nan ấy. Ở đây đã biểu hiện rõ ra sự khác nhau của tính cách, của tư duy, của hình thái người phụ nữ hiện đại ngày nay, những năm hai nghìn, hai nghìn hai mươi so với biểu tượng người phụ nữ trước đây, thời kỳ đổi mới được 40 năm, trước thời kỳ đổi mới 20 năm, trong thời kỳ đổi mới, trong chiến tranh, thời kỳ trước chiến tranh, thời kỳ Bắc thuộc, Pháp thuộc, vua chúa…vân vân và vv. Tức là bởi sự khác nhau ấy nên mức độ chịu đựng, tính cách vượt khó, vượt gian nan, hay thời gian trưởng thành, hoặc các kỹ năng về cuộc sống khi người phụ nữ đã trưởng thành, bản lĩnh người phụ nữ trước gian nguy, trước các tình thế xã hội, các mặt của đời sống sẽ có suy nghĩ, sẽ có ý thức và hành động khác nhau. Nếu đã trải qua và có những chuẩn mực trong ứng xử, trong hành động hoặc đã được dạy dỗ trong thời niên thiếu, trong thời gian trưởng thành, trong dòng họ, hoặc trong một xã hội mà ở đó có sự giúp đỡ lẫn nhau, có tình yêu của gia đình người này người kia, người lớn hơn, người nhỏ hơn thì có lẽ bài viết của tác giả không quá “vật lộn” thế này. Cũng phải nói là tài năng của ngòi viết tác giả vừa là nhà văn vừa là giáo viên nên biết cách, biết kỹ nghệ (xin nói từ này như vậy), biết cả tâm lý người đọc, người biên tập và cả của bản thân nên đã viết ra dù trong một đoạn vẫn có đầu nguồn và cuối nguồn của dòng sông, lúc thì thác đổ, lúc thì dịu êm nhưng vẫn luôn hướng tới những điều tốt đẹp sau những khó khăn, vật vả, gian nan của cuộc đời..vv. Câu cuối cùng của các đoạn văn đều rất tự tin, đều đưa tới người đọc, bạn đọc một niềm tin vững chắc, một đong đầy niềm vui và hứng khởi tin vào cuộc sống, tin vào bản thân và hướng tới những gì con người phải hướng tới hơn là bi quan, hơn là như những từ ngữ ban đầu trong mỗi đoạn viết.
    Để bóc được những đặc tính này, cách thức viết này không đơn giản nếu không dựa vào tính phù hợp của cung cầu trong từng lứa tuổi, trong chuỗi phát triển thời gian của con người phụ nữ, trong mức độ nhận thức hiện nay, trong khối kiến thức mà xã hội cung cấp cho người phụ nữ ban đầu, góp ích như thế nào cho họ trong quá trình nhận thức, và trưởng thành tiếp theo trong những bước đường cuộc sống. Con sông có nguồn, nó chảy vòng qua những cản trở, từ những nhận thức ấy các tính cách được hình thành ban đầu ấy sẽ hoàn thiện và tìm ra được sự cân bằng của nó. Cân bằng ấy ở thời điển này là như tác giả là một điển hình, còn với chúng ta khi cảm nhận và nhìn nhận thì cũng mong muốn điển hình này sẽ là hình ảnh có thể áp vào những con người phụ nữ khác của thời nay. Hy vọng mọi thứ, và mọi con người đều có thật nhiền niềm vui lớn, niềm tin lớn, từ đó tự tin, từ đó vững vàng trong cả công việc, ước muốn thành công và hướng tới mục đích sống không ngừng vươn lên của mình. Chính con người có tính cách này nên chính con người tự làm khó, làm khổ bản thân từ đó con người vượt qua được và tìm thấy cũng chính bản thân mình nhưng ở một tâm thế khác trước hơn, đó là trạng thái thoải mái, trạng trái tâm đắc tin tưởng với niềm tin trong trái tim, trong suy nghĩ và hành động để rồi con người lại tiếp tục tư duy, tiếp tục ý thức và mong muốn lên cao hơn nữa, lên một mức khác, lĩnh vực khác hơn nữa, và rồi cứ thế con người mải miết vận hành, vận hành như một dòng chảy mà thời gian là một điều tương đôi đang chứng kiến, đang đứng nhìn, đang trôi theo chúng ta.
    Ngụy phong đả tre Nguyễn Hồng Minh.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *