Tản văn của Phan Hồng Cẩm: Mùa xanh

Tết Nguyên đán đã qua, đất trời đang ở độ giữa tháng giêng hai khi những đợt gió nồm nam bắt đầu nắn nót hong khô những triền cỏ non mượt. Quê tôi lúc này lại vào độ mùa xuân đẹp nhất!  Không ồn ào như phố thị, cũng không quá rực rỡ sắc màu, mà dịu dàng như tiếng ru của mẹ, như mùi khói bếp vương trên những mái nhà ngói cũ nhuốm vị rêu phong.

Những vạt cải vàng còn sót lại bên bờ ruộng, những chồi bàng non bật lên sau mưa phùn lất phất. Con sông quê lặng lẽ chảy qua bao mùa thương nhớ, mặt nước phẳng như một tấm gương soi giữa trời xanh bảng lảng. Sáng sớm nay, khi làn sương mỏng quấn quanh những rặng phi lao đầu ngõ, tiếng loa truyền thanh xã đọc danh sách thanh niên lên đường nhập ngũ đã vang lên. Âm thanh ấy, năm nào cũng thế, dẫu quen lắm những sao vẫn khiến lòng người chộn rộn.

Mùa xuân – mùa của khởi đầu – lại là mùa tiễn những bước chân trẻ rời quê.

Mảnh đất này từng đi qua bao mùa gió lửa. Từ cao trào Xô Viết Nghệ Tĩnh năm nào, ngọn lửa yêu nước đã âm ỉ trong từng mái nhà tranh, từng cánh đồng cát trắng. Người dân Xứ Nghệ quen với nắng gió khắc nghiệt, quen với gian khó, nhưng chưa bao giờ quen cúi đầu. Truyền thống ấy lặng lẽ truyền từ ông sang cha, từ cha sang con, bền bỉ hun đúc thành bản lĩnh kiên cường của mỗi thế hệ. Bởi thế, mỗi mùa xuân lại có những người trẻ lên đường, đó không chỉ là nghĩa vụ, mà còn là sự tiếp nối của một dòng chảy tự hào đã có từ trong huyết quản của mỗi người dân.

Những chàng trai, cô gái tuổi mười tám, đôi mươi, còn nguyên vẹn nét hồn nhiên của những ngày vừa bước qua cổng trường, giảng đường, ruộng đồng, xưởng máy… giờ khoác lên mình màu áo xanh. Màu áo ấy giản dị thôi, nhưng gói trong đó là biết bao niềm tin, sự tự hào và khát vọng cháy bỏng. Trong thời bình, sự ra đi không còn mang dáng dấp của chia ly khốc liệt, nhưng vẫn lặng lẽ mang theo một ý nghĩa thiêng liêng: gìn giữ bình yên để mùa Xuân mãi là mùa Xanh.

Tôi đã thấy rõ trong ánh mắt những người mẹ ở quê mình – ánh mắt vừa ướt vừa sáng. Mẹ dặn con giữ gìn sức khỏe, dặn con kiên cường phấn đấu và đừng nghĩ gì cho mẹ ở nhà, rồi quay đi lau vội giọt nước mắt bằng vạt áo nâu sòng. Người cha ít nói, chỉ đặt bàn tay chai sạn lên vai con, cái siết tay chắc nịch ấm áp đủ thay cho bao lời nhắn gửi.

Ở một góc sân, có đôi bạn trẻ đứng lặng nhìn nhau. Cô gái khẽ chỉnh lại cổ áo cho người yêu, bàn tay run run nhưng nụ cười vẫn cố giữ bình thản. Anh khẽ nói điều gì đó rất nhỏ, có thể là một lời hẹn ngày trở về, có thể chỉ là “đợi anh nhé”. Gió xuân thổi bay tà áo, mang theo mùi hương tóc quen thuộc. Không có những lời thề non hẹn biển ồn ào, chỉ có ánh mắt sâu như chứa cả bầu trời thương nhớ. Sự chia tay ấy lãng mạn mà không bi lụy, bởi trong lòng họ, tình yêu cũng là một cách để lớn lên cùng Tổ quốc.

Bạn bè nắm chặt tay nhau, cười nói rộn ràng để giấu đi những khoảng lặng nghèn nghẹn. Có đứa bạn thân vỗ vai thật mạnh: “Đi mạnh giỏi, về tao đãi chầu lớn!”. Tiếng cười vang lên, trong veo như nắng. Người thân đứng vòng ngoài, ánh mắt dõi theo từng bước chân. Lưu luyến đó, nhưng không yếu mềm; bịn rịn đó, nhưng vẫn ngẩng cao đầu. Bởi ai cũng hiểu, trên mảnh đất Xô Viết anh hùng này, tiễn người ra đi là tiễn trong tự hào và kiêu hãnh.

Ở sân nhà văn hóa xã, cờ đỏ bay phấp phới trong gió xuân, tiếng nhạc rộn ràng mà lòng người cứ ngân lên những nhịp chậm. Có những cô gái cũng bước lên xe trong buổi sáng ấy. Mái tóc dài được buộc gọn, ánh mắt cương nghị mà vẫn dịu dàng. Những “nàng thơ” đã lựa chọn vào công an, quân đội – một lựa chọn vẫn còn xa lạ với các cô gái và khiến bao người xúc động. Xuân này, không chỉ có “tiễn anh lên đường”, mà còn là tiễn cả những đóa hoa kiêu hãnh của thời đại mới. Họ mang theo khát vọng cống hiến, mang theo ước mơ được đứng trong hàng ngũ giữ gìn trật tự, bảo vệ Tổ quốc. Đó là nét đẹp của thanh niên hôm nay: dám nghĩ, dám đi, dám sống một đời có ích.

Xuân quê tôi vì thế mà sâu hơn trong từng hơi thở, từng nét nghĩ. Nó không chỉ là mùa của đào nở, của mưa bụi giăng mờ lối nhỏ, mà còn là mùa của trách nhiệm, của cống hiến. Những bước chân rời làng không phải để xa quê, mà để một ngày trở về vững vàng hơn, trưởng thành hơn. Quê hương tiễn họ đi bằng tất cả yêu thương, và đón họ về bằng vòng tay ấm áp.

Nếu ai có  hỏi, thời bình rồi, nhập ngũ để làm gì. Câu trả lời nằm ngay trong những điều bình dị nhất của cuộc sống: để giữ cho tiếng cười trẻ thơ còn vang trên sân trường, để những cánh đồng muối trắng vẫn yên bình dưới nắng, để người mẹ không phải giật mình giữa đêm khuya vì một tiếng động lạ. Và còn để ngọn lửa yêu nước từ thuở cha ông thắp lên không bao giờ tắt, để truyền thống kiên trung của vùng đất Xô Viết Nghệ Tĩnh năm xưa tiếp tục được viết tiếp bằng những trang đời bình dị hôm nay.

Sự ra đi ấy, vì thế, là một lời hứa thầm lặng với quê hương.

Tháng Hai, gió vẫn thổi qua những hàng cau trước ngõ. Xe đã khuất bóng nhưng lòng người ở lại không trống vắng, bởi trong sâu thẳm ai cũng hiểu rằng mỗi mùa xuân tiễn anh lên đường là một mùa xuân được nhân lên niềm tự hào, nhân lên niềm tin và nhân lên sức mạnh để đất nước bình yên đi qua những ngày mới.

Và rồi, khi những cánh én chao nghiêng trên nền trời xanh thẳm, tôi tin rằng mùa xuân đẹp nhất không chỉ nằm ở sắc hoa mà nằm trong ánh mắt của những người dám bước về phía trước. Mùa xuân là khởi đầu của những hành trình trưởng thành, và tình yêu Tổ quốc đôi khi bắt đầu từ một buổi sáng Giêng Hai rất đỗi dịu dàng nơi quê nhà.

PHAN HỒNG CẨM