Chiều nay, ngồi một mình ở bàn viết mà cũng chẳng viết được một chữ nào cho ra hồn. Với điếu thuốc lá làm điểm tựa cho một thần trí thảng thốt, tôi thả từng cụm, từng cum khói, bóng tối của một tà dương ở Sài Gòn xuống hồn mình, cũng đang bắt gặp tôi với một thần thái, thể hiện phong cách sống riêng biệt của một cá nhân, giúp tôi trở nên tự tin, chủ động và mạnh mẽ hơn trong cuộc sống. Tôi đọc lại tập bản thảo tập Du ký viết gần xong, nên chưa thể gởi xin giấy phép nhà xuất bản và in ấn phát hành linh tính mách bảo hình như còn thiếu điều gì đó, mơ hồ và sâu thẳm, chưa được viết ra. Đùng một cái được tin mẹ tôi mất, tôi vẫn giữ nguyên bản thảo lúc ban đầu đã viết.
Sống, trên một phương diện tích cực là tích luỹ những kinh nghiệm, tập hợp những dữ kiện, ghi chép lại những cái mắt thấy tai nghe trong một khoảnh khắc nhất định và, trong một buổi sáng mai nào lựa chọn cho một khởi hành tốt đẹp đặt bước chân tới chính xác trên đoạn đường từng đã đi qua. Tôi biết vậy. Tôi muốn đi San Diego thăm một người bà con ở đó, mà lần đi trước không ghé lại thăm được, cho mình, cho đời, cho cái riêng của tôi, cho cái chung tất cả những con người cùng đi thoả mãn cái tò mò khám phá những cái mới lạ của thiên nhiên như sông, biển, nùi đồi, bằng một thái độ nghiêm túc và đi tới. Những ngày đã trưa, đã chiều, thời gian mù sương, và cho một đáp số không mấy vui, những tín hiệu vui trong một đáp số buồn. Những hình ảnh khác hiện lên. Cứ mỗi buổi chiều đến trơ trọi như một cái cây thiếu nước héo hon giữa một khu vườn, mỗi ngày trong tháng tiếng thở trầm trầm của hư vô lãng đãng vồ đập vào tâm hồn những mỏi mệt thần trí chập chờn. Và mỗi buổi chiều, mỗi buổi chiều cuối tháng Tám, tôi đều chỉ nghe chỉ nhìn thấy thần thái mẹ tôi không còn đứng vững, thả từng hơi thở mệt nhọc như một cái đáy không cùng, không cùng và mất hút.
Dụi tắt điếu thuốc lá, bởi tâm trí tôi không còn hứng thú, không có một điểm tựa nào hết, bỏ lại cảnh quan thơ mộng ở San Diego, khoác tay một tháng Tám ưu phiền, tôi đi vô lại nhà thay áo quần, ngồi nhìn mẹ tôi mắt nhắm nghiền, mặt nhợt nhạt.
Ngày hôm đó không còn hứng thú đi San Diego, tất cả hướng về mẹ thân yêu. Chỉ chừng như những tờ lịch mỏng dần, cái vết kim đóng cuốn lịch chìm lặng trong một chiều đã thể hiện rõ, có mang trong nó ý nghĩa một ngậm ngùi. Và hình như cái khoảng trống lớn trong căn phòng hạn hẹp, khoảng trống đó hỗn loạn mơ hồ, dào dạt những cảm giác bồn chồn lo lắng
Và quan tâm đến sức khoẻ của mẹ tôi. Hãy giúp tôi và các em vượt qua tình trạng rối loạn lo âu ngay từ bây giờ.
Mẹ sửa soạn rời khỏi căn phòng đến bệnh viện cấp cứu. Líc này là bây giờ. Đèn đã tắt. Cái quạt để dưới đuôi giường đã ngừng quay. Mẹ nằm đó nhìn những đứa con đã định cư sinh sống ở Mỹ, và những đứa con ở Việt Nam qua thăm, lòng quặn thắt, quãng đời mấy mươi năm chiến tranh, mẹ lam lũ với ruộng đồng sương khói. Chiến tranh đã cướp đi tất cả những di sản và của cải vật chất cũng như những công trình chạm trổ của người nghệ nhân đã gởi gắm hết tâm hồn vào đó trong ngôi nhà xưa giờ không còn nữa.
Mọi thứ hầu như đã thuộc về dĩ vãng, thuộc về quá khứ xa xôi mù mịt. Nếu có một ai trong chúng ta còn nhắc đến thì cũng chỉ như nhắc một kỷ niệm đã ngủ yên trong ngôi nhà bỏ hoang đóng kín cửa mà lâu nay được cất giữ, ẩn núp trong đó là những hào quang mà không bao giờ còn tồn tại.
Có những lúc mẹ ngồi một mình mẹ đã khóc, những giọt nước mắt cuối đời, giờ ngồi lại nhớ lung tung, không còn đủ sức khoẻ để ngồi máy bay về một chuyến nữa thăm quê, ruộng đồng đã nuôi lớn con người, rồi chiến tranh, rồi bỏ quê quán ra đi. Hơn ba mươi năm mẹ sống ở phố Orange County California. Mẹ sống rất hạnh phúc bên chồng con và các cháu nội ngoại. Mẹ chẳng còn mong muốn gì hơn. Dù thời gian sau này ba đã ra đi, chỉ còn lại mẹ. Một người mẹ nhân hậu sống vì mọi người, điển hình như con cháu hay người thân gặp khó khăn hay bị bệnh tật mẹ đều gởi tiền về giúp đở chia sẻ. Mấy mươi năm rồi như thế.. Độ lượng, bao dung.
Tôi mãi nhớ những câu thơ của mẹ, rất bình dị nhưng đã là yêu thương rút từ ruột mình ra, một nổi buồn đau đáu.
NHỚ…
Cali dạo này mưa nhiều lắm
Ngồi nhìn ra lại nhớ quê hương
Nhớ cháu con nhớ cả ruộng vườn
Nhớ mộ ông bà ngày xưa cũ kỹ….
Tôi nhớ mãi những ngày xuống thăm mẹ nằm ở bệnh viện. Và những cái đáng trân trọng mà có, mà thành. Lượng đời thật vô cùng. Những cô y tá người Mỹ, bác sĩ người Việt có, người Mỹ có thay phiên nhau túc trực, họ là những con người dễ mến, dễ gần gũi, hết lòng với người bệnh nhân, nhân từ và bác ái. Cần gì, lúc nào cũng có họ đến phục vụ theo yêu cầu của người bệnh.
Mẹ tôi nằm đó, tôi đọc được những suy nghĩ trong mắt mẹ. Mẹ hỏi chừng nào các con về lại Việt Nam, chỉ còn mấy ngày nữa là về. Mẹ bảo lo sửa soạn đồ đạc rồi về, mẹ nằm đây sẽ khoẻ lại thôi, không sao đâu. Đó là những lời nói ngưng đọng, những tịch mịch, những sáo ngữ lặng lờ bay trong không gian gần như dị thường của tuổi già.
Những hành lang dài lim dim, những phòng bệnh nhân ở cửa đóng thiêm thiếp. Cánh cửa phòng mẹ nằm mở toang. Và tôi là kẻ viếng thăm trang trọng nhất cũng là một kẻ đến thăm, không lường được bệnh tình của mẹ như thế nào có nặng lắm không? Mẹ thì vẫn nghĩ sẽ về lại ngôi nhà thân yêu của mẹ đang sống an nhiên phần đời còn lại, và con cháu lấy đó làm vui, dù sao cũng tạo cho mẹ cái cảm giác tương tự như vậy. Mỗi lần đến thăm ngôi nhà cũ, ngôi nhà của mẹ ở đường Kerry, ở đó biết bao nhiêu con người đã sinh ra và khôn lớn, rồi đi học, rồi ra đời đi làm, sau mỗi năm lại chìm vào lặng lẽ. Buổi sáng như buổi trưa, buổi trưa như buổi tối, trong nhà im vắng. Ai rồi cũng phải đi làm tối mặt tối mày. Chỉ đến bữa ăn cơm tối mới đầy đủ những con người trong gia đình. Ở Mỹ là vậy, không quen với sinh hoạt thường ngày chắc không ở được lâu, mọi chuyện là vậy, nhưng an sinh xã hội thì vô cùng, sự bảo vệ của xã hội đối với những thành viên cộng đồng người Việt thông qua các chính sách, biện pháp công cọng nhằm đảm bảo các điều kiện cho cuộc sống, như an toàn, sức khoẻ, giáo dục, lao động, thu nhập, chăm sóc xã hội và các quyền lợi khác. Hèn gì mẹ tôi khăng khăng ở lại sống tuổi già, đau ốm thì đi bệnh viện, khám bệnh và phát thuốc men đầy đủ. Tôi nhiều lần nói mẹ về Việt Nam, mẹ khẳng định về Việt Nam nắng nóng quá sinh bệnh. Sau này sức khoẻ mạnh mẹ sẽ về thăm chơi, chứ ở lâu dài thì mẹ không ở. Đó là lời nói mẹ lúc còn khoẻ trong người, chừ thì hết về được rồi. Sức khoẻ yếu làm sao ngồi trên máy bay hơn mười tám tiếng đồng hồ.
Buổi sáng hôm nay tôi lại xuống thăm mẹ. Mẹ nằm trên giường bệnh tươi cười, mẹ nói đêm hôm qua ngủ được, ăn được, đi vệ sinh thường xuyên, có cô y tá người Mỹ chăm sóc chu đáo, nhiệt tình, lúc nào cũng cười nói vui vẻ. Tôi mừng thầm trong bụng, sức khoẻ của mẹ có tiến triển tốt, thế nào trong vài ngày tới bác sĩ cũng cho xuất niện về nhà dưỡng bệnh. Bác sĩ trực ca họ cũng nói vậy. Bà cụ vài ngày nữa sẽ về nhà, và có y tá đến nhà chăm sóc. Mẹ nghe nói đến xuất viện là mẹ mừng. Dù sao nằm ở nhà cũng thoải mái hơn.
Thế rồi đã ba ngày trôi qua vẫn chưa thấy mẹ xuất viện. Đến ngày thứ bốn tôi phải trở về lại Việt Nam, không thể ở lại chờ ngày mẹ về nhà. Tối hôm đó, các em chở tôi đến phi trường Los Angeles trong lặng lẽ.
Đến phi trường Tân Sơn Nhất an toàn, thời tiết nắng nóng. Mùa thu Sài Gòn là vậy. Những ngày ở Sài Gòn tôi điện qua mẹ, mẹ đã về nhà, nói chuyện qua điện thoại mẹ vui cười rất lạc quan, ngủ được nhưng ăn không được nhiều, đi lại trong nhà chưa được, còn yếu trong người.
Tôi nhớ đến mấy năm trước đây, tôi có đến một sân khấu, làm kẻ ngồi dưới, xem trọn một vở kịch. Đến khi bức màn nhung buông xuống, vở kịch hết, tôi ra khỏi sân khấu một mình. Trên đầu tôi, màn đêm thăm thẳm. Gió thổi vù vù trên những hàng cây ven đường, dọc theo những hàng hiên bóng tối. Cái bóng tối, như ảnh một vở kịch. Vở kịch dạy tôi là cuộc đời tôi thấy đó, với những sự thật tôi phải gặp, không tránh thoát được, kiếp nạn con người ở mỗi cuối đường. Vở kịch dạy cho tôi biết là định mệnh và cuối cùng là định mệnh chung trong cõi đời này, không bỏ sót một ai, cái định mệnh bị giam nhốt chặt cứng giữa những giới hạn siêu hình, và sau sự thật kia như một bối cảnh vô hình.
Vở kịch trần trụi những sự thật diễn ra, vẫn là một nếp nhăn được che giấu bởi son phấn. Người xem vở kịch rồi cũng có cái cảm tưởng thấy mình tự tay đóng cây đinh định mệnh. Mẹ tôi không xem vở kịch đó, nhưng cũng là một khán giả như tôi và bao nhiêu người khác nữa, giẫy dụa trên cây đinh định mệnh.
ME- ĐÃ VỀ BÊN BA!
Tôi về Việt Nam được hai tháng. Tôi thường xuyên điện hỏi thăm sức khoẻ của mẹ, ngày nào tôi không điện, mẹ cũng điện cho tôi, mẹ nói mẹ ăn ngủ được. Tôi mừng thầm trong bụng.
Rồi một ngày trong tháng Mười, cái gì đến rồi cũng phải đến, lúc bốn giờ sáng ngày Năm tháng Mười năm Hai ngàn không trăm hai bốn, mẹ tôi đã ra đi về cõi vĩnh hằng.
Tôi khóc ngất trên máy điện thoại, vì quá đột ngột, mới đó, mỗi sáng thức dậy còn đi tập thể dục hai mươi phút trong nhà, minh mẫn, có lúc làm dăm bài thơ đọc cho tôi nghe, không những thế mẹ còn cắt những bài thơ của các tác giả đăng trên báo người Việt ở California đóng thành một xấp, có ai đó đến thăm chơi thì đem ra đọc….
Mẹ tôi xứng đáng là cháu nội của Chí sĩ – Tiến sĩ Trần Quí Cáp. Đời người hữu hạn, thấy đó rồi mất đó. Vô thường.
Mẹ là đề tài muôn thuở. Tôi viết khi mẹ tôi còn sống:
Mẹ tôi chin bốn tuổi rồi
Vẫn còn minh mẫn mắt môi tinh tường
Ngùi ngùi mẹ nhớ cố hương
Làng xóm và những con đường dọc ngang
Vái lạy mẹ thắp nén nhang
Cỏ mọc xanh mộ nghĩa trang ba nằm
Nhớ ba mẹ đến viếng thăm
Mai sau rồi cũng về nằm bên ba
Rồi đến một ngày nào đó, thế nào mẹ cũng lù lẩn, quên hết mọi chuyện, chỉ còn lại mẹ và mẹ, sống một mình trong ngôi nhà đầy ắp những kỷ niệm, nhưng không bao giờ còn tồn tại.
Mai sau quên hết rồi thôi
Ơn đời độ lượng mẹ ngồi tĩnh tâm
Xin cảm ơn mẹ, mỗi lần mẹ gởi tiền về cho, mẹ thường căn dặn để dành mà tiêu, không viết và in sách nữa, bán có được đâu mà in cho nhiều. Tôi dạ dạ vâng vâng….chỉ để khoả lấp cho cái nghiệp lỡ vướng của mình.
Hôm mẹ tôi còn khoẻ, tôi có nói với mẹ, vừa rồi bạn bè có hổ trợ và động viên tinh thần để viết cuốn Du ký khi trở về lại Việt Nam. Và mẹ có dặn đi dặn lại nhớ gởi cho mẹ một cuốn để mẹ đọc. Tôi viết gần xong, chưa xin giấy phép xuất bản nên chưa thể in được. Vậy mà mẹ ra đi quá đột ngột, chưa đọc được cuốn Du ký này của tôi. Xin vĩnh biệt mẹ. Một người mẹ tuyệt vời.
Tha Hương, em trai tôi, tổ chức một đêm tưởng niệm mẹ vào ngày 24/10/2024 tại câu lạc bộ Trần Nhân Tông ở California Mỹ. Một đêm của lòng thành tưởng tiếc và tôn vinh mẹ. Hát nhạc về mẹ, và ngâm thơ về mẹ.
Cảm ơn anh Minh Anh Tuệ Quán đã ngâm bài thơ “Thương Nhớ Mẹ” của tôi. Rất xúc động.
Con khẩn đầu lạy mẹ
THƯƠNG NHỚ MẸ
Con lại viết những vần thơ về mẹ
Mẹ bao dung, nhân hậu, thật thà
Tình của mẹ hơn núi cao biển cả
Suốt cuộc đời lòng trung nghĩa bao la
Mẹ dìu dắt những lúc con tập tểnh
Khi vào đời con vấp ngã mẹ nâng
Những lúc buồn mẹ thường hay an ủi
Mẹ là nắng xuân ấm áp vô ngần
Như đàn chim trời con bay lượn
Những đêm chơi khuya lơ khuya lắc
Mẹ thức chờ lòng cứ nao nao
Lời mẹ khuyên nhỏ nhẹ ngọt ngào
Có lúc mẹ ngồi một mình rướm lệ
Lo lắng sợ rủi ro từng tí
Những bảy đứa con lần lượt tung bay
Mẹ chờ mong từng đứa một mỗi ngày
Theo thời gian vết nhăn hằn trên trán
Tóc bac., chân bước chậm ngập ngừng
Ngó về quê mịt mùng dâu bể
Ngửa mặt nhìn trời nước mắt rưng rưng
Cảm ơn mẹ. Mẹ mãi là từ mẫu
Đức hy sinh, nhẩn nhục, cõi đời
Nghĩa mẹ soi từng đường đi nước bước
Tĩnh tâm dành cho hiền mẫu mẹ ơi
Vĩnh biệt mẹ. Ngàn đời xin vĩnh biệt
Nén nhang này con thắp tiễn người.
VŨ KHẮC TĨNH
