“Công ơn sinh thành ngày nao đền trả” là câu hỏi mà tôi chắc chắn sẽ không bao giờ có thể trả lời được khi tôi còn sống trên cõi đời này. Có điều, tôi luôn luôn nhớ ơn mẹ tôi đã sinh tôi ra và đã cho tôi một cõi lòng mà qua đó, tôi đã sống một cõi đời mênh mông…
Trong các bản nhạc về Mẹ, “Mẹ tôi” của Nhị Hà mà bốn câu cuối:
“Chiều nay đốt hương tưởng niệm trước mồ,
Nhìn khói đau lòng tưởng nhớ năm xưa,
Công ơn sinh thành ngày nao đền trả,
Mẹ ơi con nguyền nhớ lời mẹ khuyên.”
luôn khiến lòng tôi thổn thức mỗi khi nghe đến và tôi vẫn thường thích nghe mỗi khi nhớ đến Mẹ tôi.
Và mỗi khi nhớ đến bà, những ký ức xưa cũ cũng luôn ùa về theo. Và bao giờ cũng vậy, hình ảnh bà ngồi làm cá, cắt thịt hoặc rửa rau … trên chiếc ghế nhỏ xíu cạnh cái sàn nước bằng ciment sau khi đi chợ về (nhà cũ của ba mẹ tôi khi chưa được “hiện đại” như sau này) là hiện ra đầu tiên. Và những hình ảnh không thể phôi pha trong tôi ấy đã hình thành trong đầu óc tôi rất rõ nét khái niệm về một bà nội trợ “chính hiệu”. Tôi còn nhớ có lần đang ngồi làm những việc như vậy, mẹ tôi đã bất ngờ lấy từ túi áo bà ra một số tiền mà tôi không còn nhớ là bao nhiêu và bảo tôi:
– Con mua xấp vải mà may quần mặc.
Lúc ấy, tôi bỗng rất đỗi vui, mừng và cảm thấy thương mẹ tôi quá nhưng cũng chỉ biết lí nhí mấy tiếng “Cám ơn má!” thôi.
Mấy chục năm nay, tôi có thói quen thích pha cà phê uống vào mỗi buổi sáng. Và, đã nhiều lần, tôi vẫn nhớ đến việc mẹ tôi cũng thích uống cà phê sáng với tôi. Thế là, gần như thường xuyên, cứ sau khi ba tôi đi làm sau khi uống cà phê do mẹ tôi pha, tôi “có nhiệm vụ” pha một ly cà phê filtre nóng để hai mẹ con cùng uống. Chính cái “tập quán” ấy đã khiến tôi trở thành một tín-đồ-cà-phê-giáo khi tôi đã trưởng thành.
Một thói quen hữu ích khác mà đến bây giờ tôi vẫn còn giữ là do sự nhắc nhở thường xuyên của mẹ tôi khi tôi còn rất bé. Gần như mỗi buổi tối, mẹ tôi luôn luôn nhắc nhở anh em chúng tôi là phải rửa chân cho thật sạch trước khi lên giường ngủ. Đứa nào không chấp hành “qui định” đó là… phải đòn.
Sinh ra và lớn lên ở xã Cẩm Lệ (tỉnh Quảng Nam) mà đặc sản chính là thuốc lá Cẩm Lệ nhưng mẹ tôi không có tí gì là “thuốc lá” (danh từ được dùng như một tính từ có nghĩa là “keo kiệt” ở địa phương) cả. Trái lại, người phụ nữ mộc mạc, chân chất, thật thà là mẹ tôi lại rất rộng lòng, nhân đức. Không bước ra khỏi ngôi trường-làng-dăm-ba-chữ, nhưng mẹ tôi chính là người đã làm phong phú thêm cái “kho tàng” tục ngữ, ca dao bé nhỏ của tôi.
Từ bé, tôi đã nhiều lần nghe mẹ tôi, qua những câu chuyện đây đó của bà với những người có quan hệ gia đình, nói những câu như:
– Thương cha chớ chọc ăn mày!
rồi nào là:
– Mười voi không được bát nước sáo!
hoặc:
– Đem con mà gả cho Ngô,
Ăn nói hồ đồ, không biết mẹ cha…
mà mãi đến sau này, khi tôi theo học ngành Ngôn ngữ, lần mò mãi, tôi mới biết được những câu tục ngữ đó cũng là “đặc sản” của quê mẹ tôi.
Càng nghĩ đến mẹ tôi, tôi càng thương mẹ tôi hơn, nhất là mỗi khi tôi nhớ đến câu chuyện về mẹ tôi do một người dì, em song sinh của mẹ tôi, ở tận phương trời Tây kể lại: Năm đó xảy ra chiến tranh Pháp – Nhật, ông bà ngoại tôi đưa cả nhà từ Đà Nẵng về Kon Tum lánh nạn. Sau khi tình hình yên ắng trở lại, khi mọi người lục tục trở về nhà cũ, mẹ tôi – giữa độ xuân thì – đã quyết định một mình ở lại để lo cho ông bà cố của tôi.
“Công ơn sinh thành ngày nao đền trả” là câu hỏi mà tôi chắc chắn sẽ không bao giờ có thể trả lời được khi tôi còn sống trên cõi đời này. Có điều, tôi luôn luôn nhớ ơn mẹ tôi đã sinh tôi ra và đã cho tôi một cõi lòng mà qua đó, tôi đã sống một cõi đời mênh mông…
TRẦN DANH THÙY
