“Cơ sở hình thành các hiện tượng văn học” của Văn Chinh

VHSG- Trong các nỗ lực khai mở, săn tìm thi pháp như một gấp gáp bổ sung cho cái thời gian bị mất, Hữu Thỉnh và Nguyễn Duy đào sâu hơn vào di sản trầm tích, sâu hơn chỗ Nguyễn Bính, Đoàn Văn Cừ, Vũ Đình Liên dừng lại…

Tập tiểu luận phê bình “Cơ sở hình thành các hiện tượng văn học” của Văn Chinh

“Hoài Thanh từng viết như một dự cảm với ít nhiều xác tín vào năm 1941 rằng: “Di sản tinh thần của cha ông đại khái hãy còn nguyên vẹn cả. Tôi tin rằng nó có thể đem sinh khí đến cho thơ và cứu các nhà thơ ra khỏi một tình thế chừng như lúng túng.” Nhưng nếu như di sản đã giúp gia tăng tinh thần ngôn chí cho thế hệ này, đặc biệt là thời Trần và cuối Trần đầu Lê, thì phần giúp gia tăng cái hồn nhiên mới thật là đáng kể. Hoài Thanh thật tài khi, với tư cách là linh hồn của thơ Mới lại phát hiện: “… nếu họ biết tìm thơ xưa với một tấm lòng trẻ, họ sẽ phát huy được những gì vĩnh viễn hơn, sâu sắc mà bình dị hơn trong linh hồn nòi giống.”

Tôi xin thêm: Suy cho cùng, dân tộc nào mà chẳng có di sản. Nhưng may mắn cho chúng ta là di sản thời Lý – Trần có các tăng ni tham chính, để chính trị và kế đó là văn hóa Đại Việt không bị đóng băng trong giáo lý Khổng Mạnh; một kiểu lấy sóng lướt sóng để vượt thoát khỏi nghiệt ngã từng sơ nhiễm những trăm năm Bắc thuộc. Suốt thời Lê và đầu Nguyễn, Khổng Mạnh lại độc tôn thì sinh khí dân tộc giạt ra ngoại biên, tìm cách bảo tồn và phát triển trong những lũy tre làng để được hồn nhiên là mình. Đó là điều thế hệ tôi học được. Trong các nỗ lực khai mở, săn tìm thi pháp như một gấp gáp bổ sung cho cái thời gian bị mất, Hữu Thỉnh và Nguyễn Duy đào sâu hơn vào di sản trầm tích, sâu hơn chỗ Nguyễn Bính, Đoàn Văn Cừ, Vũ Đình Liên dừng lại. Hữu Thỉnh theo hướng dân ca:

Đất nước theo em ra ngõ một mình

Cau vườn rụng một tàu đã cũ

rồi:

Ước gì có chút hương bồ kết

Cho đá mềm đi núi ấm lên

Nguyễn Duy theo hướng dân dã vỉa hè nơi được coi là tã lót của văn chương truyền miệng:

đừng chê anh khoái bụi đời

bụi dân sinh ấy bụi người đấy em

xin nghe anh nói cực nghiêm

linh hồn cát bụi ở miền trong veo

rủ nhau cơm bụi giá bèo

yêu nhau theo mốt nhà nghèo…vô tư!”

VNQĐ

One thought on ““Cơ sở hình thành các hiện tượng văn học” của Văn Chinh

  1. Nguyễn Hồng Minh says:

    Cái tên như một giáo trình
    Và có lẽ đúng như thế khi đọc một chút nội dung trong bài báo của VNQĐ. Với các giáo sư giảng dạy đại học thì những cách thức truyền đạt kiểu như thế này thường được sử dụng. Viết sách để nhân rộng và truyền đạt kiến thức, từ đó có tài liệu để giảng dạy ở các cấp đại học luôn là nhiệm vụ của các giảng viên từ kỹ sư cho tới giáo sư. Nhà văn Văn Chinh đã đạt tới tầm mức sư ấy rồi và quý trọng hơn nữa là tinh thần và căn tính ấy sống mãi trong tư tưởng và suy nghĩ của ông.
    Cảm ơn cuốn sách đã mang tới cho đời một cửa xổ mới, một cách tiếp cận và thi vị có cơ sở để con người tiếp tục sự phát triển của mình. Cảm ơn tác giả đã miệt mài cống hiến và luôn mãi là tấm gương để các lớp lớp nhà văn, nhà văn làm phê bình noi theo.
    Hoa Phong.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *