Leonardo da Vinci với cuộc đời và các tác phẩm của ông mãi mãi là nguồn cảm hứng bất tận cho các nhà văn, nhà thơ, họa sĩ, nhạc sĩ…
Họa sĩ, nhà văn, nhà phát minh, nhà điêu khắc, nhạc sĩ – Leonardo da Vinci là một trong những con người độc đáo thời Phục hưng của nước Italia. Trên thực tế, Italia tưởng về “con người Phục hưng” đã được phát triển trong chính thời đại mà ông sống. Là một trong những bậc trí tuệ hàng đầu của lịch sử thế giới, trí thông minh của ông vẫn tồn tại cho đến ngày nay trong các tác phẩm nghệ thuật, tượng và sổ tay được tìm thấy trên khắp nước Italia. và ngoài biên giới nước Italia..
Dẫu rằng vô cùng nổi danh, nhưng Leonardo da Vinci vẫn là một ẩn số. Ông không để lại nhiều tác phẩm hoàn thiện và các chi tiết tiểu sử ban đầu rất ít ỏi. Những gì chúng ta biết về việc ông vẽ nên một bức tranh, về thiên tài vô song – một trong những bộ óc sung mãn nhất thời bấy giờ, nếu không muốn nói là luôn là một trong những bộ óc tập trung nhất, đâu có nhiều. Có rất nhiều điều mà chúng ta sẽ không bao giờ biết về Leonardo da Vinci, nhưng sau đây là một số điều thú vị hơn mà chúng ta biết.
Mặc dù sinh ra là một “kẻ vô danh”, nhưng tài năng của Leonardo da Vinci đã rõ ràng ngay từ đầu…
Leonardo da Vinci là một đứa con ngoài giá thú. Cha ông, một luật sư được kính trọng, và mẹ ông, một nông dân cùng thị trấn, chưa bao giờ kết hôn. Vì những lItalia do vẫn còn hơi mơ hồ, cuối cùng thì cậu bé cũng đã đến sống với cha mình. Do lItalia do này hay lItalia do khác, Leonardo da Vinci chưa bao giờ được thụ đắc nền giáo dục cổ điển về tiếng Hy Lạp, tiếng Latin và toán học cao cấp vốn phổ biến đối với những cậu bé xuất thân từ tầng lớp thượng lưu thời bấy giờ.
Bất chấp những thiệt thòi này, ông đã bộc lộ năng khiếu nghệ thuật từ khi còn nhỏ, và khi còn là một thiếu niên, ông được gửi đến Florence để học việc với họa sĩ người Florence Andrea del Verrocchio, nơi ông nhanh chóng vượt qua tài năng của người thầy mình.
Người ta nói rằng Verrocchio đã hoàn thành kiệt tác năm 1475 của mình, “Lễ rửa tội của Chúa Kitô”, với sự giúp đỡ của Leonardo da Vinci, người đã vẽ phần nền và có lẽ là thiên thần trẻ tuổi đang cầm áo choàng của Chúa Jesus. Sau khi chứng kiến tài năng của Leonardo da Vinci, truyền thuyết phổ biến kể rằng Verrocchio đã thề sẽ không bao giờ vẽ nữa, mặc dù đây là một tin đồn chưa bao giờ được chứng minh.
Mặc dù chính thức được cho là của Verrocchio, nhưng tác phẩm “Lễ rửa tội của Chúa Kitô” cho thấy sự ra mắt chính thức của Leonardo da Vinci vào thế giới nghệ thuật. Bức này đang lưu tại Bảo tàng Uffizi ở Florence .
Leonardo da Vinci nổi tiếng là người không bao giờ hoàn thành công việc của mình
Nhiều sở thích khác nhau của ông thường làm ông mất tập trung và tính cầu toàn của ông đã ngăn cản ông tuyên bố một bức tranh chính thức hoàn thành. Thường bị cáo buộc là một kẻ trì hoãn bất lực, vấn đề không phải là Leonardo da Vinci không bắt đầu công việc, mà là ông liên tục bắt đầu công việc và bỏ bê việc hoàn thành những công việc mà ông đã bắt đầu.
Bảo tàng Uffizi lưu giữ một số kiệt tác chưa hoàn thành này, bao gồm hai bức tranh đầu tiên của họa sĩ, được thực hiện với sự hợp tác của Verocchio: “Truyền tin” và “Tôn thờ các đạo sĩ”. Bức đầu tiên được vẽ vào năm 1472 và được lưu giữ tại Uffizi từ năm 1867, bức sau bị bỏ dở vào năm 1481 và được cất trữ tại Uffizi từ năm 1670.
Nhưng đây không phải là những tác phẩm duy nhất mà nghệ sĩ chưa bao giờ chính thức hoàn thành. Danh sách bao gồm “Thánh Jerome ở nơi hoang dã” tại thành Vatican, “Đức mẹ đồng trinh và Chúa hài đồng với Thánh Anne” được lưu giữ tại Bảo tàng Louvre ở Paris, và thậm chí cả bức tranh “Mona Lisa” vĩ đại cũng là những ví dụ về những kiệt tác của da Vinci mà danh họa chưa bao giờ tuyên bố hoàn thành.
Có vẻ như Leonardo da Vinci hiếm khi hài lòng với tác phẩm của mình và gặp khó khăn trong việc ngăn mình thực hiện những điều chỉnh nhỏ đối với các bức tranh của mình rất lâu sau khi chúng có thể đã “hoàn thành”.
Ông cũng là người làm việc cực kỳ chậm chạp
Leonardo da Vinci có thể đã hoàn thành một vài tác phẩm nếu ông duy trì tốc độ nhanh hơn. Trong suốt cuộc đời mình, Van Gogh đã vẽ hơn 2.000 tác phẩm. Trong khi đó, Leonardo da Vinci đã dành hơn ba năm để vẽ “Bữa Tiệc Ly” và hơn năm năm để làm việc trên bức “Mona Lisa”. “Tôn thờ các đạo sĩ” mất thêm ba năm nữa, và, vâng, nó cũng vẫn chưa hoàn thành!
Leonardo da Vinci đã mổ nhiều tử thi hơn nhiều thầy thuốc đương thời
Có một lItalia do khiến Leonardo da Vinci vẽ hình dạng con người một cách chân thực như vậy: nhà danh họa ám ảnh nghiên cứu giải phẫu người bằng cách mổ tử thi. Vào thời đại mà kiến thức y khoa ở châu Âu còn thô sơ, ít nhất là như vậy, Leonardo da Vinci là một trong những người tiên phong trong lĩnh vực ghi chép giải phẫu người. Cho đến ngày nay, ông được coi là một trong những người đi đầu của ngành nghiên cứu này.
Ta có thể thấy kiến thức sâu rộng của Leonardo da Vinci về giải phẫu học con người trong một kiệt tác chưa hoàn thành khác, “Thánh Jerome ở nơi hoang dã” . Được trưng bày tại Bảo tàng Vatican, bức tranh cho thấy Thánh Jerome đang quỳ dưới một cây thánh giá. Ngài ở trong một cảnh quan đá và con sư tử thuần hóa của vị thánh ẩn dật nằm dưới chân ngài. Được vẽ vào năm 1480, chi tiết đáng kinh ngạc về cổ của Thánh Jerome và các gân và cơ bắp phồng lên ở vai của ngài cho thấy niềm say mê ngày càng phát triển của Leonardo da Vinci với giải phẫu học và sự chú Italia chặt chẽ đến sinh lItalia học của con người. Nghiên cứu của ông về cơ thể con người thông qua các cuộc mổ xẻ bí mật dường như đã bắt đầu.
Lúc đầu, có lẽ nhà danh học phải mổ xẻ phần lớn trong bí mật. Mặc dù việc mổ xẻ không phải là bất hợp pháp về mặt kỹ thuật, Leonardo da Vinci đã gặp khó khăn trong việc có được xác. Nhưng khi danh tiếng của ông ngày càng tăng, xác chết trở nên dễ kiếm hơn, và đến năm 1517, Leonardo da Vinci được cho là đã hoàn thành hơn 30 lần mổ xẻ.
Bản phác thảo nổi tiếng nhất của ông về giải phẫu cơ thể con người được giấu đi và cực kỳ khó nhìn thấy
Trong suốt sự nghiệp của mình, Leonardo da Vinci đã ghi chép hàng chục cuốn sổ tay với những suy nghĩ, phương trình, hình minh họa, thí nghiệm và quan sát khoa học và giải phẫu của mình. Bản phác thảo nổi tiếng nhất trong số này là “Người Vitruvius” (Có người dịch: Tỉ lệ cơ thể người theo Vitruvius), một nghiên cứu về tỷ lệ cổ điển chưa bao giờ được công bố. Được vẽ trong một trong những cuốn sổ tay riêng của nghệ sĩ vào khoảng năm 1490, bản phác thảo là cách Leonardo da Vinci suy ngẫm về tỷ lệ con người “lItalia tưởng” do kiến trúc sư La Mã cổ đại Vitruvius đề xuất. Bản vẽ đã trở thành biểu tượng cho hình ảnh con người thời Phục hưng nói chung – một con người cân đối hoàn hảo với thế giới xung quanh.
Mặc dù nhiều người đã thấy bản sao và bản in lại của bản phác thảo, nhưng bản gốc “Người Vitruvius” rất hiếm khi được nhìn thấy. Bản vẽ được lưu giữ tại Bảo tàng dell’Accademia ở Venice, nhưng nó quá mỏng manh để được trưng bày cố định. Ngày nay, nó chỉ được mang ra trưng bày vào những dịp rất đặc biệt. “Người Vitruvius” lần cuối được trưng bày trong một cuộc triển lãm vào năm 2013 – đó là lần đầu tiên mọi người nhìn thấy bản phác thảo sau 30 năm!
“Bữa tiệc ly” được sáng tác một phần là nhờ lời buộc tội quan hệ tình dục đồng giới của Leonardo da Vinci
Hầu hết các học giả tin rằng Leonardo da Vinci là người đồng tính do sở thích vây quanh mình bởi những chàng trai trẻ, mặc dù một số người tin rằng ông là người lưỡng tính. Sigmund Freud thậm chí đã xuất bản một khảo luận vào năm 1910 đi đến kết luận rằng ông là người đồng tính, nhưng đã chuyển hóa mọi ham muốn tình dục của mình thành nghệ thuật và nghiên cứu. Dù trường hợp có thể là gì, thì ông dường như đã thích thú với những mối quan hệ thỉnh thoảng với đàn ông và ông đã bị buộc tội công khai về tội giao cấu đồng tính vào năm 1476. Mặc dù các cáo buộc đã bị hủy bỏ, nhưng vụ án vẫn khiến nghệ sĩ sợ hãi – tội giao cấu đồng tính bị trừng phạt bằng cái chết ở Florence thời Phục hưng – và ông đã nhanh chóng trốn khỏi Florence đến Milan. Trong thời gian ở đó, ông làm việc cho gia đình Sforza cầm quyền với tư cách là một kỹ sư, họa sĩ, người lập kế hoạch tiệc và nhà điêu khắc.
Kiệt tác của ông ở Milan đáng lẽ phải là bức tượng cưỡi ngựa lớn nhất từng được tạo ra, để vinh danh Công tước Francesco Sforza. Nhưng đúng như bản chất, ông chỉ tạo ra được một mô hình đất sét cao 24 foot (bằng 7,21 mét) trước khi một loạt các cuộc chiến tranh đã cấp tập đòi hỏi cung cấp lượng đồng mà ông được phân bổ làm tượng để làm đem đúc đại bác của người Milan và đúc mô hình lính Pháp xâm lược nhằm luyện tập bắn bia. May mắn thay, ông đã hoàn thành bức bích họa có thể nói là nổi tiếng nhất thế giới: “Bữa Tiệc Ly”. Nằm trên bức tường nhà ăn của tu viện Dominican gắn liền với nhà thờ Santa Maria delle Grazie (“Thánh Maria Ban Ơn”) xinh đẹp ở Milan, bức bích họa được coi là một kiệt tác ngay lập tức nhưng nó cũng đầy rẫy những vấn đề. Vấn đề quan trọng nhất là quá trình thực hiện cực kỳ chậm của da Vinci có nghĩa là kỹ thuật bích họa khô nhanh thông thường (trong đó sơn được áp dụng cho thạch cao vẫn còn ướt) đơn giản là sẽ không hiệu quả. Thay vào đó, các nghệ sĩ luôn thử nghiệm đã phát triển một kỹ thuật bích họa mới trong đó ông vẽ trực tiếp lên một bức tường khô.
“Bữa tiệc ly”, xét về một khía cạnh rất quan trọng, là một thất bại to lớn
Kỹ thuật mới của Leonardo da Vinci được gọi là secco hay “làm khô”, và mặc dù trông đẹp và phù hợp hơn với nhịp độ chậm rãi của ông, nhưng nó không được tạo ra để tồn tại lâu dài. Vấn đề là sơn không bám dính vào tường theo cùng một cách như khi sơn lên thạch cao ướt. Kết quả là, “Bữa Tiệc Ly” bắt đầu xuống cấp gần như ngay lập tức. Trong suốt nhiều năm, bức tranh cũng bị hư hại do nhiều thứ, mà đôi khi người ta bảo, ấy là hành động của Chúa chăng? Ví dụ, phần dưới của bức tranh đã bị phá hủy khi một cánh cửa được thêm vào giữa bức tường và bản thân bức tường đã tránh được sự phá hủy trong gang tấc sau khi một quả bom từ Thế chiến II phá hủy gần như toàn bộ nhà thờ Santa Maria delle Grazie , bao gồm cả nhà ăn xung quanh bức tường.
Ngày nay, bức tranh đã được phục chế, căn phòng được giữ ở nhiệt độ phù hợp để tránh tình trạng xuống cấp thêm và chỉ có 25 người có thể xem bức bích họa trong khoảng thời gian 15 phút. Tuy nhiên, lớp sơn vẫn đang xuống cấp, vì vậy hãy đến xem ngay khi bạn có thể và hãy chắc chắn đặt vé trước, hoặc tốt hơn nữa, hãy tham gia một với hướng dẫn viên kiêm sử gia nghệ thuật.
Leonardo da Vinci có thể coi mình trước hết và quan trọng nhất là một nhà phát minh
Mặc dù ta thường nghĩ về Leonardo da Vinci như một họa sĩ, nhưng thực ra ông chỉ vẽ khoảng 20 bức tranh trong suốt cuộc đời mình – đó là một lItalia do tại sao chúng lại nổi tiếng và được đánh giá cao như vậy. Trên thực tế, Leonardo da Vinci dường như cảm thấy thoải mái nhất trong vai trò là một nhà phát minh và kỹ sư.
Do chiến tranh liên miên trong thời Phục Hưng, nhu cầu về kỹ sư quân sự rất cao trong suốt cuộc đời của Leonardo da Vinci, và ông đã may mắn khi có được một công việc với gia đình Sforza. Trong khi làm việc cho họ, ông được kỳ vọng sẽ thiết kế vũ khí và các khí cụ quân sự khác trong khi cũng được phép điêu khắc và vẽ. Ông đã làm việc theo cách này, với tư cách là kỹ sư quân sự của Công tước, trong 17 năm.
Đối với Leonardo da Vinci, không có sự tách biệt giữa nghệ thuật và khoa học, và các kỹ năng rộng rãi của ông đã cho phép ông tạo ra những Italia tưởng cơ khí mới rồi vẽ chúng đủ tốt để tạo ra các bản thiết kế có thể sử dụng cho nhiều thế hệ sau.
Các mô hình hiện đại của một số máy móc cổ này có thể được tìm thấy tại Bảo tàng Khoa học và Công nghệ Quốc gia Leonardo da Vinci ở Milan. Bảo tàng này dành riêng cho Leonardo da Vinci như một “biểu tượng của sự liên tục giữa văn hóa khoa học-công nghệ và nghệ thuật”.
Ban đầu được thành lập với bộ sưu tập các mô hình được tái tạo từ các bản vẽ máy móc khác nhau của Leonardo da Vinci, ngày nay bộ sưu tập đã phát triển thành nhiều triển lãm tương tác cho phép du khách tìm hiểu và tiếp xúc với nhiều phát minh khác nhau của Leonardo da Vinci. Ngoài ra còn có các video và 130 mô hình phát minh của ông, bao gồm xe tăng đầu tiên, phương tiện thủy và máy bay. Bảo tàng này tái hiện tình yêu đích thực của nhà danh họa: phát minh và kỹ thuật.
Bức tranh “Mona Lisa’’ có thể là tác phẩm bí ẩn nhất của Leonardo da Vinci
Không phải tất cả các kiệt tác của Leonardo da Vinci đều được tìm thấy ở Italia. Bức tranh “Mona Lisa” tuyệt đẹp, hay “La Gioconda” theo tiếng Italia, được lưu giữ tại Bảo tàng Louvre ở Paris, Pháp .
Bức “Mona Lisa” được bắt đầu vẽ ở Italia, nhưng được hoàn thành trên đất Pháp sau khi nghệ sĩ được Francis I trao tặng danh hiệu “Họa sĩ, Kỹ sư và Kiến trúc sư hàng đầu của Nhà vua”. Công việc mới cho phép ông sống một cuộc sống nhàn hạ trong một ngôi nhà trang viên rộng rãi ở nông thôn, nhưng người ta nói rằng nhà danh họa không bao giờ hài lòng khi phải xa nước Italia. Bất chấp mọi sự nghi ngờ, ông đã qua đời tại Clos-Lucé, Pháp vào năm 1519 ở tuổi 67.
Có rất nhiều những huyền thoại, truyền thuyết, tin đồn và lời nói dối xoay quanh bức tranh “Mona Lisa” – cho rằng Leonardo da Vinci đã ngủ với chủ thể của bức chân dung, rằng nụ cười của cô ấy là vì cô ấy đang mang thai, rằng đó là bức tranh yêu thích tuyệt đối của Leonardo da Vinci, rằng ‘cô ấy’ thực sự được mô phỏng theo một người đàn ông… danh sách cứ dài ra mãi. Phần lớn, những tin đồn là không thể chứng minh hoặc bác bỏ. Chúng ta biết rằng họa sĩ đã giữ bức tranh bên mình sau khi nó chính thức hoàn thành và tiếp tục thêm các chi tiết và nét cọ ở đây và ở đó trong suốt quãng đời còn lại của mình.
Cho dù có phải là tác phẩm yêu thích nhất của Leonardo da Vinci hay không thì đây chắc chắn là tác phẩm được yêu thích nhất trên thế giới: “Mona Lisa” được coi là tác phẩm nổi tiếng nhất, được sao chép nhiều nhất và được bàn tán nhiều nhất trong toàn bộ bộ sưu tập đáng kinh ngạc của Leonardo da Vinci!
NGUYỄN VĂN CHIẾN
(Theo independent. co.uk; historyextra.com; walkositaly.com)
