“Giống như sự khám phá ra tình yêu, giống như sự khám phá ra biển cả, sự khám phá ra Dostoevsky đánh dấu một ngày đáng nhớ trong cuộc đời chúng ta”- nhà văn nổi tiếng Argentina Jorge Luis Borges đã viết trong lời tựa cuốn tiểu thuyết “Kẻ bị ám ảnh” của mình. Ông gọi nhà văn Nga là một trong những bậc thầy vĩ đại nhất của văn học thế giới.
Hội nghị lần thứ 19 của Hiệp hội Dostoevsky quốc tế đã được tổ chức tại Buenos Aires, Argentina vào trung tuần tháng Sáu, 2026 vừa qua.
Theo truyền thống lâu đời, các nhà nghiên cứu về cuộc đời và sự nghiệp của tác giả “Tội ác và hình phạt” gặp nhau ba năm một lần tại một thành phố trên thế giới để thảo luận về nhà văn Nga này.
Năm nay, địa điểm là Buenos Aires, một thành phố nơi sự quan tâm đến văn học Nga có nguồn gốc sâu xa. Tại Mỹ Latinh, tác phẩm của nhà văn cổ điển Nga từ lâu đã là một phần không thể thiếu trong bối cảnh văn hóa và trí tuệ.
Tiểu thuyết của ông được dịch sang tiếng Tây Ban Nha và tiếng Bồ Đào Nha, được nghiên cứu tại các trường đại học, được trình diễn tại các nhà hát và truyền cảm hứng cho các nhà văn, triết gia và nhà làm phim.
Dostoevsky chiếm một vị trí đặc biệt trong truyền thống văn học Argentina.
“Giống như sự khám phá ra tình yêu, giống như sự khám phá ra biển cả, sự khám phá ra Dostoevsky đánh dấu một ngày đáng nhớ trong cuộc đời chúng ta”- nhà văn nổi tiếng Argentina Jorge Luis Borges đã viết trong lời tựa cuốn tiểu thuyết “Kẻ bị ám ảnh” của mình. Ông gọi nhà văn Nga là một trong những bậc thầy vĩ đại nhất của văn học thế giới.
Ảnh hưởng của Dostoevsky cũng lan rộng đến một tác giả kinh điển khác của văn xuôi hiện đại Argentina là Ernesto Sabato, người coi ông là một nhà thám hiểm vô song về tâm hồn con người. Trong một cuộc phỏng vấn, Sabato nhận xét: “Sau ‘Anh em nhà Karamazov’, chúng ta sẽ không bao giờ còn như trước nữa, cũng giống như Dostoevsky chắc chắn không còn như trước sau khi viết cuốn tiểu thuyết đó”.
Sự quan tâm đến Dostoevsky ở Mỹ La Tinh không chỉ giới hạn ở văn học. Nhà văn này đã chứng tỏ sự gần gũi về mặt tư tưởng: những ý tưởng của ông về tự do, trách nhiệm, đức tin và bản chất của cái ác vang vọng trong ý thức cộng đồng của các quốc gia nói tiếng Tây Ban Nha, cũng như Brazil, những quốc gia đã trải qua thời kỳ khó khăn trong lịch sử. Đây có lẽ là lý do tại sao các tác phẩm của tác giả “Thằng ngốc” vẫn được nhìn nhận ở đây như là những tác phẩm đương đại đáng ngạc nhiên.
Hiệp hội Dostoevsky Quốc tế được thành lập năm 1971. Nó đã trở thành diễn đàn chuyên nghiệp lớn nhất dành cho các chuyên gia nghiên cứu về cuộc đời và sự nghiệp của nhà văn kinh điển này. Thật không may, trong những năm đầu thành lập, các học giả Liên Xô không thể tham gia vào các hoạt động của hội. Đoàn đại biểu đầu tiên của các nhà nghiên cứu Nga đã tham dự Hội thảo IDS lần thứ 7 vào năm 1989. Hội thảo được tổ chức tại Ljubljana, Nam Tư cũ. Các hội thảo tiếp theo được tổ chức tại Oslo (Na Uy), Gambia (Áo), New York (Mỹ), Baden-Baden (Đức), Geneva (Thụy Sĩ), Budapest (Hungary), Naples (Ý), Granada (Tây Ban Nha), Boston (Mỹ) và Nagoya (Nhật Bản).
Nhờ những nỗ lực đáng kể của Quỹ Dostoevsky Nga, Hội thảo lần thứ 15 đã được tổ chức tại Moscow vào năm 2013 và nhận được sự đánh giá cao. Hội nghị hiện nay đã quy tụ các nhà nghiên cứu từ nhiều quốc gia. Trọng tâm là các vấn đề về thi pháp của Dostoevsky, các vấn đề dịch thuật, sự tiếp nhận tác phẩm của ông trong các nền văn hóa quốc gia khác nhau, và các vấn đề triết học và tôn giáo.
Hội nghị đã khám phá các khía cạnh văn hóa, triết học và tôn giáo trong các tác phẩm của ông. Những phát hiện mới từ kho lưu trữ và các phương pháp kỹ thuật số để nghiên cứu di sản văn học của ông cũng được nhấn mạnh. Igor Volgin, một trong những học giả và nhân vật nổi tiếng nhất về Dostoevsky trong giới học thuật Nga, đã trình bày một báo cáo quan trọng: “Dostoevsky và Quyền lực: Hướng tới một Lịch sử của các Mối quan hệ”. Ông đã đề cập đến một chủ đề có tầm quan trọng sống còn đối với lịch sử tự nhận thức của Nga – mối quan hệ giữa nhà văn Nga và quyền lực nhà nước – và nêu bật những khoảnh khắc quan trọng của cuộc đối thoại đầy kịch tính này.
Thành viên thông tấn của Viện Hàn lâm Khoa học Nga và Giám đốc Viện Văn học Thế giới Vadim Polonsky đã trình bày một báo cáo phong phú, “Dostoevsky và Phương Tây: Hằng số và Động lực của Sự tiếp nhận tác phẩm của Nhà văn ở Tây Âu và Hoa Kỳ”. Vladimir Zakharov, Tổng biên tập tạp chí “Dostoevsky chưa được biết đến”, đã trình bày bài nói chuyện về “Ý tưởng như một nguyên tắc và chủ thể miêu tả trong tiểu thuyết ‘Chàng thiếu niên’của Dostoevsky”. Chủ đề của Ekaterina Volgina, “Sinh lý học của Dostoevsky: Mối quan hệ với tiểu sử và tác phẩm”, đã thu hút sự quan tâm đáng kể.
Các bài tham luận của các nhà nghiên cứu Nga như Pavel Fokin, Ivan Esaulov, Valentina Borisova, Sergei Shaulov, Irina Andrianova, Olga Zakharova và những người khác, đã tạo ra một cuộc thảo luận sôi nổi. Các đồng nghiệp quốc tế cũng xứng đáng được nhắc đến đặc biệt: Stefano Aloe (Ý, Chủ tịch Hiệp hội Nghệ thuật Đương đại Quốc tế), một trong những người tổ chức chính của hội thảo này, Alejandro González (Argentina), Raffaella Vassena (Ý), Fátima Bianchi (Brazil), Tetsuo Mochizuki (Nhật Bản), Zhou Qichao (Trung Quốc), Sabri Gürses (Thổ Nhĩ Kỳ), Sergei Podsosonny (Ba Lan), Robin Miller (Mỹ), Omar Lobos (Argentina), và nhiều người khác.
Hội nghị kết thúc với chương trình “Trò chơi hạt thủy tinh với Igor Volgin”: Fyodor Dostoevsky. Tiểu thuyết “Người đánh bạc”. Chương trình hội thảo quốc tế này, được công nhận cả ở Nga và nước ngoài (năm nay đang kỷ niệm 15 năm thành lập ), được trình bày dưới dạng tọa đàm. Những người tham gia đã thảo luận về “Người đánh bạc”, một trong những tác phẩm mang tính cá nhân và tự truyện nhất của nhà văn. Như người dẫn chương trình đã nhấn mạnh, đây không chỉ đơn thuần là một cuốn tiểu thuyết về cờ bạc, mà là một cuốn sách về sự nghiện ngập, về sự nô lệ cho một đam mê mạnh hơn cả lý trí và ý chí.
Cuộc thảo luận sôi nổi xung quanh cuốn tiểu thuyết một lần nữa chứng minh rằng văn học Nga là một phần không thể thiếu của văn hóa thế giới. Nó có khả năng kết nối độc giả, nhà nghiên cứu và các nhân vật công chúng – bất kể ngôn ngữ và quốc gia cư trú. Hội đồng quản trị của Hiệp hội Dostoevsky Quốc tế đã được thông qua. Igor Volgin và Vladimir Zakharov đại diện cho Liên bang Nga. Hội thảo kỷ niệm (lần thứ 20) tiếp theo của IDS dự kiến sẽ diễn ra tại Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ vào năm 2029.
TÔ HOÀNG
