Mai Liễu & Đêm nay con rửa mặt cho cha

VHSG- Cha sống một đời với đồng đất vườn nhà, vườn rừng. Cha về với cõi vĩnh hằng cũng từ những thứ cây lá thân thuộc của quê hương. Rửa mặt cho cha, giây phút này, xin đất trời yên lặng: Lặng im đi kèn trống / Lặng im đi tiếng khóc / Vắt khăn mặt nước rơi lã chã / Nước mắt con tuôn trào… Câu chữ dung dị nhưng tràn ngập cảm xúc. Người con không kìm được nước mắt. Lần đầu tiên trong đời con rửa mặt cho cha…

Nhà thơ Mai Liễu

Đêm nay con rửa mặt cho cha

 

Đêm im lặng nức nở

Tiếng thầy mo ngân vang

– Lấy nước rửa mặt ông vong(1)

Anh cả tay gẫy chưa lành

Là thứ, con bưng chậu nước lá thơm rửa mặt cho cha

 

Cha ơi!

Đây là nước nấu từ lá thuốc vườn nhà

Đây là nước nấu từ lá thuốc vườn rừng

Đêm nay con rửa mặt cho cha!

 

Lặng im đi kèn trống

Lặng im đi tiếng khóc

Vắt khăn mặt nước rơi lã chã

Nước mắt con tuôn trào…

 

Cha ơi!

Cha rửa mặt cho con ngày bé

Con lớn lên biết giữ sạch đời mình

Lần đầu tiên trong đời con rửa mặt cho cha

Để rồi xa cha mãi mãi…

 

Cha ơi!

Đời người vất vả

Than bụi tro nương

Bùn đất ruộng đồng…

 

Đêm nay con rửa mặt cho cha

Con lau mặt cho cha bằng nước lá thơm mẹ nấu

Con lau những nhọc nhằn, tủi cực

đời người phải gánh chịu

Con giúp cha gột đi mọi ưu phiền cõi trần phàm tục

Cha thanh thản đi về miền ánh sáng

Nơi ông bà, tổ tiên đang đợi

 

Cha ơi!

Đêm nay, lần cuối cùng con rửa mặt cho cha

Cha về thanh thản.

Tháng 9.2011

Mai Liễu

 

Đây là bài thơ hay viết về tình cha con. Thơ viết cho người cha ít hơn thơ viết cho mẹ, vì thế, bài thơ này là một tiếng lòng da diết, sâu nặng ân nghĩa,  là tiếng khóc của đứa con đối với người cha ở vào những giây phút thiêng liêng của sinh ly tử biệt, trước giờ đưa cha nhập quan. Giây phút đó, tất cả những gì của tháng năm cũ dần dần tái hiện, cảm động, thanh cao.

Mai Liễu là nhà thơ dân tộc Tày, một cây bút quen thuộc về đề tài chiến tranh biên giới phía bắc, một người lính, yêu bản sắc của quê hương, đất nước. Nhà thơ từng bộc lộ: “Quê hương và tình người miền núi là niềm trăn trở, hối thúc tôi cầm bút và nó còn trở đi trở lại mãi trong cuộc đời cầm bút của tôi” (Lời đầu sách – Đầu nguồn mây trắng). Thơ Mai Liễu không tách rời với tâm thức và nguồn cội người Tày, từ ngọn suối, cánh đồng, đường làng, … đến con người, tâm tình, hương sắc.

Bài thơ có khổ 7 khổ, độ dài ngắn của mỗi khổ không đồng đều, phản ánh của xúc của người viết. Khổ đầu mô tả cái im lặng của đêm, im lặng đến “nức nở”, chỉ nghe “tiếng thầy mo ngân vang” và con, đứa con thứ “bưng chậu nước lá thơm rửa mặt cho cha”:

Đêm im lặng nức nở

Tiếng thầy mo ngân vang

– Lấy nước rửa mặt ông vong

Anh cả tay gẫy chưa lành

 Là thứ, con bưng chậu nước lá thơm rửa mặt cho cha

Câu chuyện cảm động bắt đầu từ đây. Từ đây, mỗi khổ là tiếng khóc: “Cha ơi !”. Rửa mặt cho cha là nước nấu từ lá thuốc vườn nhà, là nước nấu từ lá thuốc vườn rừng. Cha sống một đời với đồng đất vườn nhà, vườn rừng. Cha về với cõi vĩnh hằng cũng từ những thứ cây lá thân thuộc của quê hương. Rửa mặt cho cha, giây phút này, xin đất trời yên lặng: Lặng im đi kèn trống / Lặng im đi tiếng khóc / Vắt khăn mặt nước rơi lã chã / Nước mắt con tuôn trào… Câu chữ dung dị nhưng tràn ngập cảm xúc. Người con không kìm được nước mắt. Lần đầu tiên trong đời con rửa mặt cho cha. Nhìn gương mặt cha, con nhớ lại, bao công ơn:

Cha ơi!

Cha rửa mặt cho con ngày bé

Con lớn lên biết giữ sạch đời mình

Lần đầu tiên trong đời con rửa mặt cho cha

Để rồi xa cha mãi mãi…

Sau những giờ phút này, đậy nắp áo quan, con “xa cha mãi mãi”. Nghĩ về cha là nghĩ về một đời người vất vả / Than bụi tro nương / Bùn đất ruộng đồng… Cha ơi, thương cha quá ! Cả đoạn thơ là những dòng thơ chân thành, mộc mạc, tha thiết, đọng lại toàn bộ tâm tình của người con. Lần rửa mặt cuối cùng này, cha ơi, “bằng nước lá thơm mẹ nấu”. Với nước lá thơm này, con lau sạch mọi nhọc nhằn, tủi cực, mọi ưu phiền cõi trần phàm tục, cha yên lòng và thanh thản đi về miền ánh sáng, nơi ông bà, tổ tiên đang đợi:

Con lau mặt cho cha bằng nước lá thơm mẹ nấu

Con lau những nhọc nhằn, tủi cực đời người phải gánh chịu

Con giúp cha gột đi mọi ưu phiền cõi trần phàm tục

Cha thanh thản đi về miền ánh sáng

Nơi ông bà, tổ tiên đang đợi

Khổ cuối, người con lại ước nguyện: “Cha về thanh thản”.  Đêm nay, cha ơi, lần đầu tiên và cũng là lần cuối cùng con được rửa mặt cho cha, được nhìn gương mặt thân yêu của cha, cha hãy bình yên về với tiên tổ, sau một đời vất vả với tro nương, bùn đất:

Cha ơi !

Đêm nay, lần cuối cùng con rửa mặt cho cha

Cha về thanh thản.

***

Mai Liễu, nhà thơ dân tộc Tày, suốt một đời không bứt khỏi những vui buồn của cội rễ. Tiếng thơ ấy đã lưu giữ hồn cốt của đất và người Tuyên Quang, nơi có một cộng đồng dân tộc với nền văn hóa lâu đời, vun đắp nên tâm hồn và cảm hứng sáng tạo của tác giả. Bài thơ trên là một điển hình.

Đà Nẵng,tháng 5 năm 2020

HUỲNH VĂN HOA

———–

(1) Ông vong: Thầy cúng gọi người mất đã cao tuổi

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *