Nhà văn Phạm Thị Duyên còn có bút danh Mai Hương, Trung Kiên sinh ngày 02.11.1979, quê quán xã Khánh Vân, huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình. Hiện nay chị đang là Phó Chủ tịch Hội VHNT tỉnh Ninh Bình, Tổng biên tập Tạp chí Văn Nghệ Ninh Bình, đã xuất bản: Những viên sỏi phát sáng (tập truyện ngắn, 2007); Xuống cửa là đường (tập truyện ngắn, 2019); Mùa núc nác trổ hoa (tập truyện ngắn, 2020) và được nhận một số giải thưởng Văn học. Xin giới thiệu một truyện ngắn của Phạm Thị Duyên.
– Anh dậy trước nhá!
Đang ngái ngủ, Liên kéo tay Thanh ôm ngang eo mình.
– Cho anh dậy đi.
Liên mở mắt, ánh trăng hắt qua khe cửa. Cơn buồn ngủ vẫn kéo hai mí mắt sập lại, nhấc cánh tay Thanh vòng xuống lưng, có cảm giác ấm áp và được yêu thương, Liên nũng nịu.
– Không, anh nằm với em.
Nằm im được một lúc, lần này các ngón tay Thanh lại nhúc nhẫy, ngón trỏ luồn vào nách Liên.
– Buồn! Để cho em ngủ đi, em buồn ngủ lắm.
– Vậy anh dậy nhé.
– Không. Anh nằm với em cơ.
– Ghét nhất là vợ sáng dậy cứ hay nhõng nhẽo.
Liên làm ra vẻ giận dỗi, nhấc đầu ra khỏi cánh tay Thanh, xoay lưng rồi ôm lấy chiếc gối. Thanh rối rít lật người Liên lại đặt lên trán, tóc, cổ, tai, môi, mũi, mắt Liên những cái hôn.
– Cho anh dậy đi, cứ nằm trên giường anh không sao nằm được. Anh bảo nghe nào.
Những ngày này, dậy sớm chỉ khổ làm mồi cho muỗi. Liên thở dài đồng ý. Thanh chèn lại chăn cho Liên, nhón chân mèo xuống dưới nhà, mồi than vào bếp, nhặt thái rau thơm rồi loẹt xoẹt mở cửa. Gần nửa năm rồi, giá thực phẩm leo thang theo ngày. Đài báo ra rả suốt ngày các giải pháp khống chế lạm phát, bình ổn thị trường. Hàng bán ế ẩm. Lấy công làm lãi không khéo đong nước đếm hành trông trời mưa nắng, cuối ngày cũng chẳng bù nổi chỗ thịt bánh ôi chua. Không lẽ đóng quán, rồi lấy gì vơ vào mồm giữa tao đoạn củi châu, gạo quế này. Mà chờ vào đồng lương của chồng, trầy trật bao năm trời mới được vào làm ở một sở. Nhớ lúc chồng giơ tờ quyết định có đóng dấu đỏ chót ra trước mặt vợ. Chồng ôm vợ, vợ ôm chồng khóc tủi, khóc mừng vì đã tìm được một cái phao cứu sinh.
***
– Rót ra! Một chén nữa. Không, hai chén. Đầy chưa?
– Ngọn tràn xuống đất mọc thành cây rồi, bà cố. Tiếc thế. Tiếc đứt phừn phựt. Tiếc con vợ tôi…
– Nào. Cạch. Sao, sợ à? Đàn ông gì mà… Rót nữa ra đây! Ê, em lấy bảy cái chén nữa để chị chơi với cái thằng khóc vợ này. Đếch bằng con đàn bà. Rót nữa ra. Nữa. Đầy chưa?
– Rồi.
– Chấp bốn liền.
Từng chiếc chén bị đập xuống mặt bàn. Nghe rợn người, mà đúng hơn là nó lờm lợm trong cuống họng. Chồng Liên bỏ dở bát phở, cau mày dắt xe đi làm. Còn với Liên bây giờ, bất kể khách sang hèn, hay dở đều đem đến cho Liên miếng cơm.
Chị là khách ruột, lại là người cầm bó đuốc soi tỏ mặt một người sẽ cứu cô thoát khỏi cảnh thất nghiệp tù túng hiện nay, lẽ cố nhiên Liên phải tận tình, phải tạc lòng những món chị ưa thích. Như trong bát phở của người đàn ông đi cùng chị bắt buộc phải có hai lòng đỏ trứng gà chần tới chín. Một cốc và một chai voka loại nhỏ dành cho chị. Người đàn ông có cố tật hễ đặt đít xuống là cắm đầu cắm cổ sốc húp tới cạn đáy bát mới ngẩng mặt lên, thở một tiếng rõ to, rồi nghển cổ rót rượu cho chị. Hiếm khi lão cười. Hứng thú lắm lão chỉ khành khạch được vài tiếng và lớp cơ quanh mồm chẽ ra tý chút. Bản mặt bì bì dâm dục.
Hình như chị đang chọc tức lão, giả lả với thằng khóc vợ còi róc láu cá. Chị cầm cả nắm tóc hất ra sau làm dáng. Mà chị làm dáng với ai còn lại ở trong cái quán này? Với thằng đàn ông khóc vợ, lúc nào cũng ca cẩm vì cái sự mồ côi vợ của mình? Với thằng Mực khướt da bủng mặt thũng đứng đi lẩy bẩy như cua lột? Với lão đàn ông chất nghệ thuê nhà đầu ngõ chữa đồng hồ với bộ tóc buộc túm sau gáy như cái đuôi mèo, đeo cái xích bạc to đến chục cây sang sảng rao giảng những điều nhân hiếu tín nghĩa chính sự chính trường nhưng ăn nợ cả chục bát phở của Liên không chịu trả? Với người đàn bà to béo ụ ị, làm việc ở một công ty cổ phần nào đó chuyên bàn chuyện đánh lô đề cờ bạc. Hay với cậu thanh niên đẹp trai như minh tinh điện ảnh chủ cửa hiệu cầm đồ ngoài mặt phố?
– Mày không chấp nổi chị. Dẹp. Dẹp. Dẹp đi. Chị chấp cả bằng hai mày! Thách không?
Chị dậm chân, giơ tay. Người đàn ông đi cùng chị kéo cái điếu cày, bắn một viên thuốc lào, tiếng rít cụt lủn, rồi hắn khà khói, gờm gờm nhìn chị, tức tối.
– Em bái phục bà chị.
Thằng khóc vợ chắp tay nhũn nhặn, ẻo lả.
– Ăn đi bà trẻ!
Người đàn ông cầm đũa bểu sợi bún dài lõng thõng từ chiếc tô dưới bàn lên ngang mặt chị.
– Uống không?
Chị dốc ngược chén rượu xuống đất, gạt tay lão sang một bên. Lão dằn vào tay chị cái thìa.
– Mẹ mày. Ăn đi!
– A, hắn chửi mình chứ? Chấp luôn!
Chị cứ nhăn nhở dở cười, dở khóc, dở tỉnh, dở say. Lão giằng lấy cái chai đặt xuống gầm bàn. Sốc chị đứng lên, kéo lê ra cửa.
– Về!
– Bố đếch cần.
Chị vùng vằng. Người đàn ông giơ tay, giáng một tiếng “bốp” gọn lỏn như tiếng lốp xe nổ. Chị ôm má vuốt mớ tóc rối ra sau lưng, loạng choạng theo sau hắn, cố nhấn giọng nhỏ nhẹ.
– Chị không say, tính tiền cho chị đi em.
Liên nhận đồng bạc lẻ từ tay chị mà sự bực bội đã chẹn dầy tới cổ, nín nhịn lau đi di lại cái mặt bàn nhầy nhụa nước mỡ. Thằng khóc vợ vơ vội cút rượu, giả lả phân bua với Liên.
– Anh vợ chết, biếu cũng không thèm lấy cái loại đàn bà ngồi rạng đùi, rung chân, ưỡn ngực. Đã lười lại còn ngu. Thằng bồ đã ngu lại còn cục súc, ra ngoài đường liệu hồn với con Hạnh. Thằng này anh còn lạ gì, người yêu cũ, cặp từ hồi thằng chồng thứ ba con Hạnh đi tù…
Lão chất nghệ kẹp đôi đũa quệt ngang mồm, lắc ngược cái lọ tăm, lững thững đá chiếc ghế nhựa ra chiếc bàn cạnh cửa, ngồi vuốt ngược lọn tóc cứng cạu ra sau gáy, nhấp ngụm trà đặc bốc khói, đế vào:
– Ngẫm cổ nhân xưa có câu: Cây rung thì lá rơi, người rung thì phúc bạc. Nam mà rung chân thì cùng cực, nữ mà rung chân thì hèn hạ. Từ nhân tướng học mà nói, cắm mặt, chúi mồm, rung chân, ưỡn ngực là tướng phá tài. Thằng con con Hạnh dính nghiện bị bắt cùng lão xe ôm đầu ngõ lúc đang phát thuốc. Thằng kia đưa lên trại cai. Công an theo dõi lâu rồi, khám tới chỗ hiểm trong người những chục tép đấy.
– Muỗi bám cò con thôi.
– Bán lâu rồi nên mới có đủ tiền xây được nhà cơ mà. Lão này chưa xử. Năm nay lão sáu mốt. Tôi tra sách Tầu, hôm chủ nhật tuần trước lão rơi vào đúng ba cái xung. Lão là tham lấy một ít vốn giắt lưng an dưỡng lúc tuổi già.
– Anh mà đã buôn cái loại này thì phải lớn, không thôi, lao động thuần tuý bằng cái nghề chạy xe ôm có chết ai. Sống cảnh gà trống nuôi con mới khổ. Anh thương vợ anh nên anh phải rèn con anh. Tối qua con bé nhà anh rửa bát không rửa nồi. Anh gọi nó bưng nồi cơm ra, bắt nó ngồi khoanh chân, đặt cái nồi lên đùi. Anh xoáy nghiến một cái cho nó nhớ.
Liên thấy da thịt đau nhói như vừa bị hắn day nồi cơm lên đùi non. Liên ân hận vì bấy lâu nay cô đã thương vay cho cái sự tội nghiệp của hắn. Không ai ăn sung mặc sướng như vợ hắn lại đi thắt cổ tự tử. Đọc ra sự khinh rẻ trong cái nhếch mép của Liên, hắn ngừng nói, cắp cái mũ bảo hiểm, rạng một bước qua cửa, ngồi phịch xuống chiếc yên xe máy của hắn dựng sẵn mé đường.
Nắng xiên vào chỗ Liên ngồi, cô đứng dậy, nhích cái dù xa ngoài mép cửa, vô tình đụng phải xô cà muối của ả Hướn. Vẫn may, chiếc xô không bị xê lắc. Liên chỉ kịp nói lời xin lỗi thì ả đã đạp cái ô của Liên đổ vật xuống đường, phổng cổ tuôn ra cả rổ từ ngữ tục tĩu mà ả có. Liên lặng im tự nhủ việc lỡ tay của cô không đáng để cô bị xúc phạm. Lai lịch không mấy tốt đẹp của ả dọc ngõ phố này ai mà chả tỏ như bàn tay có bao nhiêu ngón. Từng là gái giang hồ, từng đi cải tạo phục hồi nhân phẩm rồi trôi dạt về đây thuê mét vuông mặt ngõ áp sát nhà Liên để bán dưa cà, xổ số. Tiếng là thế chứ ả muốn đong đưa với ai chỉ có ả biết. Cũng may là chồng Liên còn trẻ.
– Mày đừng cậy mày có nhà có cửa ăn hiếp kẻ tứ cố vô thân nhá, nhá! Hôm nay mồng một tao cũng chửi thề cho bánh xe nghiến mày chết dấp mặt xuống đường.
Liên nóng mắt nhìn trừng trừng vào cái bản mặt đỏ tía, cong cớn dưới vành nón định cất lời đôi co, nhưng cô đã kịp kiềm chế bởi dáng vóc một người rất giống Hoàng đang xách chiếc cặp số bước ra từ một chiếc xe con. Liên vội lùi nhanh vào trong quán chờ người đó đi khuất. Con mắt và trí óc của Liên cho thấy người đó không phải Hoàng, nhưng không hiểu sao trống ngực cô đập loạn xạ. Liên không muốn hình ảnh cô thôi thếch, tầm thường trong mắt anh. Trong lòng anh, hoặc chí ít anh đã từng nói cô là một người có tâm thế khác hẳn những người anh đã gặp.
***
Lúc quán vắng khách, Liên mua mấy tờ báo bán dạo đọc để tìm kiếm thông tin việc làm và để giết thời gian. Thấy các doanh nhân, doanh nghiệp nô nức áp dụng biện pháp kinh doanh lấy ngắn nuôi dài, Liên nghĩ thơ thẩn, họ cũng đành cầm cự vậy chứ biết tính sao. Giản đơn như cái quán bé tí tẹo teo của Liên cũng đến lúc dở trôi, dở chìm. Từ chỗ chỉ bán nửa buổi sáng Liên xoay sang mở cửa thông trưa, thông tối. Lòng dạ Liên đã ngấm sắt ngấm son lời mẹ dặn khi hai vợ chồng xin ra ở riêng “khéo làm thì no, khéo co thì ấm” mà sao vợ chồng Liên tính trước tính sau, tính nát tiền nát của cũng chỉ thấy gió lạnh tứ bề, đói nghèo túc trực. Chẳng gì chứ mấy năm Liên cung cúc nhon nhặt cũng có dôi dư, cộng với mấy năm lương viên chức còm cõi của chồng không tiêu đến gửi tiết kiệm rút về ngót ba cây vàng. Vợ bàn với chồng ra giêng ngày rộng tháng dài sửa sang cơi nới quán xá để Liên bán kèm đồ nhậu. Niềm tin còn nóng rực như lửa than trong lò không có nhẽ lại tắt ngấm tắt ngầm. Khởi đầu là giá thực phẩm, tưởng chỉ nhinh nhỉnh tí ti như cơn gió lành để còn nhắc nhớ cái mốc phân ranh giới năm mới năm cũ, ai ngờ qua rằm, hết tháng giá vẫn tung tăng bất tử. Liên cứ phập phồng già đoán non lo “tháng giêng là tháng ăn chơi, tháng hai cờ bạc, tháng ba hội hè”. Trong ba tháng rong chơi đó lại vập vào cảnh trâu bò chết hàng loạt vì đợt rét đậm, rét hại kéo dài khủng khiếp nhất trên toàn miền bắc trong vòng năm mươi năm qua. Liên tiếp các đợt dịch lợn tai xanh, cúm gia cầm và rồi có lệnh cấm bán hàng ăn chín vì dịch khuẩn tả quay trở lại có nguy cơ bùng phát đại dịch. Người ta không cho bán thì Liên đóng cửa chứ hà cớ gì mà rắc vôi bột lung tung đầy quán nhà Liên. Chưa hết hoang mang, Liên lại giật mình bàng hoàng trước cơn sốt giá vật liệu xây dựng. Mới chiều hôm cầm tờ báo giá, hai vợ chồng hì hụi tính dọc, tính ngang, tính lên, tính xuống, sáng hôm sau cửa hàng đã chìa tờ báo giá mới, mỗi loại vật liệu tăng gấp ba bốn lần, Liên nghe giải thích mà tai lung bung như bị người ta gí còi ô tô thổi bung màng nhĩ. Đồng tiền cầm trong tay cứ mấp máy không yên. Liên không biết nên dùng vào việc gì, mua vàng hay gửi tiết kiệm cho đồng tiền không bị chết kẹt trong thời điểm giá cả bùng phát.
Người đàn bà béo ụ ị làm ở một công ty cổ phần chuyên bàn chuyện lô đề khuyên Liên nên đầu tư vào chứng khoán. Chứng khoán thì Liên có nghe nói nhiều và tận mắt thấy nhiều người được tiền chục, tiền trăm, thậm chí tiền tỉ, xây nhà ba bốn năm tầng, mua xe máy, ô tô chạy mát gáy. Chơi lớn, trúng lớn, bán lớn dư tiền đóng cổ phần, đầu tư bất động sản, thành lập công ty… Nhưng Liên vẫn thấp thỏm hoài nghi, tại sao cổ phiếu niêm yết trên sàn cứ dựng lên, trọc xuống liên kỳ hồi như tần số hình sin gấp gáp trên máy đo nhịp tim của bệnh nhân trong bệnh viện. Những chớp xanh chớp đỏ trên sàn giao dịch chậm hơn không đáng là bao so với bộ đèn nhấp nháy trang trí trên cây quất nhà Liên. Chị béo nói
– Đời không ai giầu ba họ, ai khó ba đời, đầu năm vợ chồng em đen hai vố chứ đâu có rủi tới lần thứ ba, cổ phiếu đang ở mức kịch sàn rồi. Nghe dại chị một lần đi, đảm bảo, dăm bữa nửa tháng kinh tế ổn định giá cổ phiếu sẽ tăng như diều gặp gió, lúc đó không thích chơi, em bán khối người mua!
Nghe chị bày đường chỉ lối mà Liên thấy vận may đang đứng trước cửa ngõ nhà mình.
– Nếu, lỡ gì nữa, ghét nhất em là hay có cái tính do dự.
Thanh cáu thì Liên làm mặt giận:
– Của một đồng, công một nén chứ em sao không lo cho được.
Thanh quả quyết thì Liên nghe. Cuộc chuyển nhượng êm như gió thoảng qua tai. Liên mở tủ, lấy gói tiền cất kỹ giữa mấy tầng chăn bông đưa cho Thanh. Thanh cẩn trọng đếm từng tờ đặt vào tay chị béo mà niềm vui hân hoan như sắp lĩnh giải độc đắc. Mỗi ngày trôi qua bảng báo giá trên sàn giao dịch rặt một màu đỏ lừ. Nghe đài báo dáo dác phanh phui những doanh nghiệp đã không tôn trọng người đầu tư, mập mờ, gian lận và kinh doanh không đúng mục đích. Liên nghe khách hàng vào quán kháo nhau về chị béo chuyên bàn chuyện lô đề chứng khoán đã cao chạy xa bay. Rồi anh khóc vợ đến quán Liên rên rỉ, ỉ ôi không phải chuyện tiếc vợ, dạy con mà là cái thằng công tử điển trai cầm đồ đầu ngõ cho bọn đầu gấu đến ném cứt vào nhà vì chót vay lãi nó ít vốn để hùn hạp làm ăn với mụ béo. Liên có cảm giác như người cô bị chị béo nhấc bổng lên chiếc xe đứt phanh ngay đoạn đường đổ đèo, đành ngồi ôm vô lăng ngẩn ngơ rơi theo cái chỉ số thăm thẳm không biết tới đâu là kịch sàn. Thanh vỗ về an ủi Liên
– Thôi em ạ, mình dại, mình tự nguyện móc túi biếu người ta chứ có ai thò tay giật miếng cơm trong họng mình đâu mà oán thán.
Thì của rơi ruột đứt chứ Liên đâu dám ca thán một lời với ai. Liên ngồi tư lự nhìn dòng người tấp nập ngược xuôi như đàn kiến chạy bão ngoài cửa mà lòng buồn tiu nghỉu không khác gì khuôn mặt những bà mẹ hàng buổi dắt con vào quán ăn.
– He, he, cho con bát phở đi cô! Buồn gì mà như trượt cổ phiếu vậy?
Liên giật mình, Toan cười nhăn nhở. Đón bát phở từ tay Liên nó lại cười, nụ cười cảm ơn, như thế Liên thấy dễ chịu hơn. Đàn bà con gái gì mà chè thuốc đến nỗi vàng xỉn cả bộ răng. Ăn xong, Toan lấy tờ giấy lau miệng, pha ấm trà mới, ngồi vắt chân chữ ngũ nhìn Liên chặt xương bò làm nồi nước dùng mới.
– Có một cửa hàng rộng bốn chục mét vuông, có gác xép, ngõ rộng ngang bằng ngõ nhà cô, không có vỉa hè, xuống cửa là đường, được lợi thế trước cổng chợ, giáp khu công nhân may, gần trường học, so với thời điểm này giá ưu đãi năm chỉ một tháng, hợp đồng sáu tháng, trả trước ba tháng. Giá một bát phở kèm quả trứng vịt lộn gấp rưỡi giá ở đây. Cô chú có ý định thuê không để cháu đến làm hợp đồng giao kèo cho. Còn cái quán này, theo cháu cô cho quách sinh viên thuê mèng cũng được đôi triệu một tháng.
Nhắc vụ cổ phiếu, cổ pheo ruột gan Liên lại rối bời, xa xót. Cô chưa từng đi thuê nhà nhưng có thiếu đâu cám cảnh trớ trêu, bi hài. Bán buôn cũng như người đi câu, lúc chưa vực được vốn gặp người chủ lật lọng đòi lại nhà thì biết kêu ai, pháp luật nào đảm bảo quyền lợi cho Liên. Liên chù chừ bảo.
– Vợ chồng cô nhẩn làm nhẩn ăn thôi.
– Khiếp, cô nói thân phận ghê cơ. Cháu hận mẹ cháu cô ạ. Người ta xảy nhà ra thất nghiệp còn chúng cháu mất nhà ra bụi đời.
Toan ngồi thừ ra, vẻ mặt bất cần đời đến tội nghiệp. Nó châm một điếu thuốc, hút. Tuy có họ có hàng với chồng Liên nhưng cô không bao giờ hỏi chuyện gia đình họ. Bởi Liên nghĩ những người đã chịu cảnh éo le thì không muốn người khác thương hại. Nếu lòng thương không đủ lớn lao thì chỉ gieo giắc thêm lên nỗi bất hạnh của họ mà thôi. Im lặng được một lúc, giọng Toan lại chua chát.
– Thằng Toán nghiện ngập là do mẹ cháu tất. Mẹ cháu có tư cách gì để dạy bảo nó. Chúng cháu đứng đường cả năm nay rồi. Ông bà ngoại cho một mảnh đất, mẹ cháu lấy ba đời chồng, cặp một thằng bồ nữa là bốn, mỗi đời chồng, sắn một mảnh bán ăn tiêu dần. Nhà cầm đồ, nhà kinh doanh vàng bạc, nhà buôn gạo và mới đây là nhà của ông giám đốc một sở nào đó. Mấy cái nhà bốn, năm tầng đều là đất của nhà cháu tất tuột. Lần bán cuối cùng được gần một tỷ sang bên Thăng Thiên mua một căn hộ tập thể ở được vài năm thì bị giải phóng mặt bằng làm đường. Họ phát xê sang khu tái định cư tận Cống Mục cách trung tâm thành phố ba bốn chục cây số, mới đầu nhà thầu nói là xây cho những hộ nghèo giờ thành khu chung cư cao cấp. Giá cao chót vót. Ba bốn trăm triệu của nhà cháu có nằm cũng không dám mơ. Mẹ cháu tiêu pha phung phí đi rồi không biết có còn nổi hai trăm triệu? Cháu mà bắt gặp đèo nhau vào nhà nghỉ để mẹ cháu trả tiền thì cháu đâm chết luôn. Cháu uất lắm cô ạ. Nhưng lúc bình thường nghĩ tới con cháu thì cháu mới để cho yên như thế. Giờ đi đâu mẹ cháu chẳng nói sĩ là được mượn ở mấy gian nhà chung cư không có người mua đó. Họ cho ở dưới gầm cầu thang ấy. Không điện, không nước, đêm nghe chuột rích mà sởn dựng tóc gáy. Mỗi lần vào chơi với cô, trông đất nhà mình mà tiếc ngẩn ngơ cô ạ.
Nó chao chát nói liên hồi như thể tìm được đúng chỗ để xả hận rồi lại châm điếu thuốc mới, rít lèo một hơi đến bỏng cả ngón tay. Nó hong vạt váy rẩy mẩu tàn rơi tọt trong chiếc cổ váy hai dây trễ nải đến tận mỏ ác. Nó ngồi so vai, vươn cái cổ gầy nhẳng như cò đói mò mồi. Thương con bé ở trong tình cảnh khốn đốn, phiêu bạt khiến Liên nhớ lại hôm chị Liễu ăn uống thừa mứa ở quán nhà Liên, lão chất nghệ có túm tóc đuôi mèo phán một câu xanh rờn “tướng do tâm sinh”. Lão ta hỉ hả dạy đời tên khóc vợ. “cứ trông cái điệu bộ con Hạnh chúc đầu, đua mồm đến chỗ bát phở mà húp, tay trái không biết nâng bát phở lên để ăn, lại còn dúi xuống ôm lấy cái ngã ba cho hai đặp đùi rung bần bật chỉ có là loại họa phúc, nghèo khổ cả đời, chớ dại mà bập vào”.
***
Quá trưa không còn một bóng người đi lại, Liên đóng cửa quán, leo lên gác. Gác xép chỉ đủ trải một cái chiếu, kê một cái tủ tạm và cao vừa khít cái đầu của chồng Liên. Nắng tháng tư, oi ngột, mồ hôi dấp dính thịt da. Liên càng thấy hừng hực trong người. Cô quên hết mọi âu lo thường nhật. Trong tâm trí của Liên cứ lởn vởn cảnh sống vất vưởng của gia đình chị Hạnh. Mọi sự cảm thông bấy lâu nay bỗng tan biến sạch trơn. Và cả cái Toan nữa nó cũng đang rơi theo vết trượt dài của mẹ nó. Hai mặt con, hai đời chồng không hôn thú, không một lần được bước lên xe hoa. Càng trách cứ chị Hạnh bao nhiêu Liên càng xót thương mấy đứa nhỏ con cái Toan bấy nhiêu. Cách sống vô tình hàng ngày hàng giờ phô bày ngược đãi trước mắt con trẻ bao nhiêu thì nỗi tủi hận càng chai sạn, mù mịt đeo đẳng suốt cuộc đời con người bấy nhiêu. Liên nhớ như in hình ảnh hai đứa trẻ một lên bốn, một lên năm con cái Toan được bà ngoại dẫn đi ăn phở. Thằng em vừa ấm ức khóc vừa khuấy vớt những sợi bánh trong bát nước đầy vì bị thằng anh đổ ụp cả bát nước phở ăn thừa vào. Hai đứa hai dòng máu sinh thành, tuổi thơ của chúng không nhà trẻ, không bạn, không cha. Từ lâu Liên muốn nói với chồng nên nhận một đứa bé về ở với mình, nhưng dền dứ mãi. Liên đặt tay lên vai chồng định nói thì Thanh bảo:
– Hay em tạm nghỉ bán hàng, rồi chúng mình sẽ tính sau.
Nghỉ ư? Nỗi lo toan lại trĩu nặng trên gương mặt Liên. Tính theo thời giá bây giờ lương của chồng chưa đủ dăm chục cân gạo, rồi còn biết bao thứ phải chi tiêu, ấy là Liên còn lo xa mấy công ty điện, nước đang đệ tờ trình xin tăng giá. Ngày trước, có chút vốn liếng dắt lưng mẹ cho con gái đi lấy chồng, Liên tính chuyện lo cho chồng có công việc trước rồi gồng vợ theo sau. Thời buổi nay không ai nói chuyện bằng nước lã, mà nước cũng còn phải mua nữa huống gì bàn chuyện xin việc cho Liên. Vợ chồng Liên may mắn hơn nhiều người vì còn có căn nhà rộng đủ mười lăm mét vuông là của hồi môn cha mẹ để lại. Không nhà mặt đường, không có khoảng sân nhỏ trước cửa nhưng cũng không phải ở sâu, ở cao trong ngách, ngạch, ngóc, ngọn. Chờ đợi rỗi dài một năm không xin được việc, Liên đi làm không công ba tháng cho nhà bán phở đầu ngõ, rồi họ chuyển sang bán cà phê vườn. Người đàn bà tốt tính đã truyền lại cái nghề bán phở gia truyền ấy cho Liên với một niềm hy vọng nhỏ nhoi “nhìn tướng biết người”. Liên thở dài ghí yêu vào trán chồng, hài hước bảo:
– Anh đừng vội thấy nước nổi là bèo cũng nổi đâu nghe!
Tít, tít. Liên với tay qua người chồng lấy cái điện thoại, mở tin nhắn “Khi nào em mới chịu gặp anh” “Em chưa biết, rất có thể… mà tuần này em bận mất rồi”. Nếu gặp Hoàng, Liên sẽ nói gì nhỉ. Em chưa sẵn sàng ư? Không! Hay chỉ nói những câu chuyện viển vông, mây nước? Càng không nên. Những vui, những buồn, những mê say, khát vọng anh đã tâm sự hết với Liên nếu không phải ba lần trong tuần thì cũng một lần trong ngày. Lại tin nhắn “Khéo lúc gặp anh em đã quên mặt…” Liên mỉm cười để điện thoại sang một bên không phải vì Liên không có câu trả lời mà vì Thanh đang nắm, nắn ngón tay xương xương có đeo chiếc nhẫn cưới của Liên, bảo:
– Hay anh cho em đi lấy chồng nhé!
Liên hơi chột dạ, nói cứng:
– Em vẫn nhớ như in anh bảo yêu đùa, lấy chơi, sống thử.
– Lấy người khác có tương lai hơn.
– Anh hết yêu em rồi phải không?
Liên dằn dỗi, nước mắt rơm rớm.
– Anh đùa tý thôi mà, ghét vợ quá thế.
Thanh vuốt tóc Liên, đặt một nụ hôn ngọt ngào lên đôi môi đầy đặn của cô.
Đúng là trong Liên có sự xáo động. Sự xao động ấy xuất hiện ngay từ buổi đầu tiên Liên gặp Hoàng. Hồi ấy nghe chị Hạnh giới thiệu. Liên không ảo tưởng nhiều về công việc và lòng tốt còn hiếm hoi như tìm một dòng sông sạch giữa lòng thành phố. Chính sự từng trải đã làm cho Liên thấy cần phải thận trọng hơn. Nhưng chị sốt sắng quá nên Liên cũng theo chị đến cơ quan Hoàng. Buổi gặp đầu tiên đủ để Hoàng biết những vướng mắc của Liên. Rằng Liên tốt nghiệp đại học, đã có chồng và hiện đang ở nhà… Liên cũng nắm được một số thông tin cơ bản về Hoàng. Trước lúc chia tay Hoàng nhấn mạnh thêm một lần nữa “Anh rất có cảm tình với em”. Bằng ấy từ đã làm lòng Liên ấm áp và lấp lánh niềm hy vọng. Đèo Liên về nhà, chị Hạnh bảo “Em tuyệt nhiên không được nói với chồng là anh ấy quý em, nghe chưa! Còn khi đã được đi làm rồi chỉ cần cho chị cái xe máy”. Liên ngập ngừng nói với Thanh:
– Có lẽ em sẽ đến gặp anh Hoàng, hỏi xin việc anh ạ.
Tít tít, Liên mở tin nhắn “Thời gian không phải của em, chỉ đơn giản là anh rất muốn làm một điều tốt cho em, em đến nhé!” Chồng kéo tay Liên bảo:
– Gãi lưng anh với, gãi chỗ này, nhanh lên em, ngứa quá!
Liên cảm thấy chan chán một cái gì đó, và Liên không sao gạt được sự so sánh ra khỏi đầu. Lời mẹ cô phảng phất “Người đàn bà bỏ chồng là người đàn bà thất đức”. Liên tự nhủ. Đúng là Liên chưa bao giờ nghĩ sẽ yêu mến một người đàn ông nào khác ngoài Thanh. Liên nhắn “Có lẽ em sẽ an phận với nghề bán phở”. Tin lại “Mỗi ngày hãy biết tạo cho mình một niềm vui nho nhỏ” Liên không biết mình đã chấp nhận cuộc sống mòn mỏi, đơn điệu, nhàm chán và chìm lấp từ khi nào.
Gom tất cả những đồng bạc lẻ thu lượm trong ngày, cô dự định bán xong bát phở cho cậu sinh viên rồi ra chợ mua hàng. Không hiểu tại sao dạo này Liên thấy lòng mình hướng về ai cũng nhân ái hơn, cũng thấy họ đang phải vật lộn với biết bao nỗi khổ, những nỗi khổ không vay mượn của ai. Những con người ở ngõ phố nhà cô, những người sống quanh cô, những thân phận như những hạt bụi đường cô độc, lăn lóc, va chạm, trộn lẫn, để liên tiếp tạo ra những cơn bão xô đẩy, tung hứng, cộng sinh làm nên số phận cuộc đời họ. Và rồi họ vẫn chỉ là những hạt bụi lăn lóc, nổi trôi giữa phố phường. Nhìn cậu bé gầy gò là Liên lại tưởng tượng ra cảnh nó sống xa nhà, túng thiếu, học hành vất vả. Cô làm cho nó một bát phở thật đầy và thấy vui. Có tiếng chuông điện thoại, cô leo lên gác xép nghe điện, khi quay trở xuống, cậu sinh viên, không phải, thằng nghiện đã không còn ở quán, tảng thịt bò cũng không cánh mà bay, rồi mấy đồng bạc lẻ của cô cũng trốn kỹ ở góc nào? Cô chạy ra cửa, ngó ngược ngó xuôi. Ả Hướn nguýt xéo Liên một cái rõ dài. Chồng Liên gắt gỏng:
– Có mỗi việc trông nhà cũng không nên.
Ấm ức, buồn nản, Liên leo lên gác xép nằm. Nghĩ, vợ chồng tự do yêu nhau, tự do chọn lựa, lấy nhau khi thấy tình cảm đã chín mùi, tưởng là bền chặt thiên thu, nhưng khi về ở với nhau không biết nâng niu chăm chút, hạnh phúc cũng chỉ mong manh như tàn tro của đồng tiền âm phủ bay lơ lửng giữa dòng người. Thở dài, cô cầm xem điện thoại, máy báo có một tin nhắn mới “Em chưa đi đến tận cùng sự thất nghiệp, em chưa biết hết giá trị…” Mắt Liên nhoè đi, tự chất vấn mình. Xét cho cùng Liên không phải loại đàn bà lười nhác mà sao Liên vẫn thấy cuộc sống khó khăn thế. Liên chấp nhận cuộc sống mòn mỏi, đơn điệu, nhàm chán để được cái gì. Cố gắng nén lại mọi cảm xúc, Liên nhấn số máy của Hoàng, gọi “Em đang thất nghiệp, có lẽ em sẽ làm phiền anh…” đầu dây bên kia “Em thông cảm, anh đang chủ trì một cuộc họp quan trọng…”. Cô thấy đất đang sụt lở dưới chân mình.
***
Liên đăng nhập một trang web tìm việc. Mở email thông tin cá nhân, thấy có ba bốn lời mời làm việc tại công ty… mức lương thoả thuận. Liên cân nhắc rồi gửi hồ sơ đến một công ty truyền thông đa phương tiện. Khi phỏng vấn, người trưởng phòng nhân sự hỏi:
– Chị nghĩ gì khi làm việc ở đây?
Nhớ có lần Hoàng bảo “Ngày xưa anh cũng lạc hậu như em. Lớp trẻ bây giờ làm vài ba chỗ ở các công ty tư nhân, kiếm một chút vốn để ổn định cuộc sống rồi mới xin vào làm nhà nước, lúc đó đã có nhiều kinh nghiệm” Liên trả lời:
– Tôi muốn công ty được phát triển dài lâu!
Mỗi ngày đi làm dắt xe ra khỏi nhà, bước chân xuống đường, Liên lại nhớ có lần Hoàng bảo “Phải tự biết làm giàu cho mình em ạ. Tức là giàu có về tiền của, giàu có về trí tuệ và giàu có về tâm hồn”.
Chị Hạnh báo tin cái Toan lại có bầu với một thằng cha căng chú kiết nào đó. Mỗi buổi đi làm về, Liên vẫn gặp thằng bé chạy dọc ngã tư, rao bán kết quả xổ số “Ai kết quả đây”. Tiếng nó lanh lảnh giữa mịt mù xe cộ, rồi mất hút sau lưng Liên. Từ ngày Liên nghỉ bán hàng, Thanh đem cái giường cưới ngày trước vì chật chội anh đã tháo ra, xếp gọn trên gác xép, lau rửa sạch sẽ, đóng chặt từng kẽ mộng, kê dưới nhà, Liên chỉ lên gác xép khi phơi phóng quần áo và đôi lúc đứng nhìn những giò phong lan đu đưa dưới ánh điện đường. Những lúc ấy Liên lại ước một ngày mai. Một ngày mai chỉ có Liên và Thanh và một đứa trẻ vui đùa cùng thằng bé len lỏi giữa mịt mù xe cộ.
PHẠM THỊ DUYÊN
