Yêu một ai đấy, người ta sẽ yêu hết những gì xung quanh, nơi chốn của họ. Lê yêu miền Nam vì đó là quê của Đính. Yêu những thứ cả hai đứa đều chỉ được nghe kể lại. Những bức tranh Đính vẽ rừng dừa nước, chợ Bến Thành, hay đường phố có những hàng cây đều nghe qua bố Đính kể.
Lê đạp xe, miệng nhọn huýt sáo, tóc bay tung.
Lao vèo vào chân cầu thang, khựng lại. Mẹ Lê đang đứng cạnh hai người đàn ông tóc cắt ngắn, mặc đồ công chức lịch sự, mặt nghiêm nghị. Một ông đẹp trai như diễn viên. Bà túm lấy ghi đông khiến chiếc xe chao nghiêng. Cô nhảy xuống, gấu quần lụa mắc luôn vào xích khẽ vang lên tiếng xoạt nhỏ “Mẹ này, rách quần mới của con rồi”. Lê kêu lên khó chịu. Ông đẹp trai liếc nhanh xuống bắp chân trần trắng thanh thoát con gái, rồi nhìn xoáy vào Lê.
Mẹ Lê nói nhanh “Lên nhà ngay, có chuyện”. Cũng là mẹ, khi nhìn Lê mắt như hai tia sét nhọn sắc, mặt cứng lại sau lớp da trắng hồng bẩm sinh. Đôi môi đỏ mở ra đủ kịp ra hiệu lệnh xong mím lại ngay như sập nguồn. Cũng là mẹ, khuôn mặt mềm mại, ánh mắt trìu mến, đôi môi mềm hồng đỏ son “Mời hai anh lên nhà uống trà, nói chuyện. Nó về rồi,”. Lê không hiểu “hai anh” là ai mà cần nói chuyện với Lê, nhưng chắc chuyện xấu vì nhìn mẹ thì biết.
Hai người đàn ông liếc nhau, vẻ không muốn lên nhà. “Cảm ơn chị, chúng tôi gặp cháu ở đây cũng được”. “Không không, hai anh cứ lên nhà. Đã đến đây rồi”. Mẹ Lê càng cương quyết mời, chứng tỏ có chuyện bà không muốn ai ở cầu thang này biết. Lê chúi người đẩy xe đạp vào cái đường láng bê tông nhỏ dọc cầu thang dốc, chổng mông đi lên.
Mọi người im lặng đi sau. Hai người đàn ông đút tay túi quần, theo dõi Lê cong mông tròn sau lớp quần lụa mỏng đẩy xe đạp hai ngoặt cầu thang, không ai có ý định giúp. Mẹ Lê căng thẳng đi trước, đến cánh cổng sắt chung của mấy nhà, bà thò tay vào bên trong cái ô nhỏ, kéo chốt. Cổng khoá, bà luống cuống, tay run. Trong không khí mùi phân gà nhà ông Lanh. Mùi nước tiểu khai cay gắt. Tiếng ruồi nhặng vo ve liên hoan trong xô đựng giấy từ nhà vệ sinh chung không đóng cửa.
Tất cả vào nhà. Mẹ Lê vội bật chiếc quạt tai voi, tiếng kêu ò ò phát lên, mùi khai thối loãng dần. Hai người đàn ông hơi nhăn mặt, đi nhanh. “Ở nhà tập thể, vệ sinh chung, lại có nhà nuôi gà, quanh năm hôi hám thế đấy” Mẹ Lê nói.
Mẹ Lê lau bàn, pha trà, lầm lỳ. Hai người đàn ông định đi cả giày vào, bà thấy nhưng lờ, dù ghét nhất ai không xếp gọn giày dép ngoài cửa. Lê nói luôn: “Các chú bỏ giầy đi ạ, nhà cháu đi đất”. Mẹ hơi lừ Lê trong khi cô nói đúng ý bà. Hai người chợt sững lại, miễn cưỡng bỏ giày, vào ngồi ở bàn. Họ giống người đi xem mua nhà, nhìn khắp căn phòng tập thể chưa tới hơn chục mét vuông, nhìn giá sách có mấy cuốn truyện, bình hoa bé hay con chim bằng gốm. Rồi đứng lên thò đầu nhòm ra ngoài ô cửa. Bên kia, khu trường học vắng. Mùi cám lợn từ bên nhà ông bảo vệ bay sang. Mẹ nhăn nhó, tay cầm chiếc quạt nan quạt vào mặt mình, quạt lung tung xung quanh rồi bật thêm chiếc quạt con cóc ba cánh xanh đã bạc màu. Thêm một loại âm thanh rít khô vang lên. Tất cả mấy cái quạt đều khô dầu, mẹ lẩm bẩm, may hết giờ cắt điện, có quạt nên mùi cám lợn cũng loãng hơn, mẹ tiếp tục nói một mình như lâu nay luôn thế. Hai người đàn ông đang nóng. Ông đẹp trai như diễn viên rút trong túi chiếc khăn mùi xoa, lau trán, lau gáy. Mẹ quay sang Lê, mắt thoắt nhọn hoắt sắc lẻm: “Các chú hỏi gì, nhớ mà trả lời cho đúng”. Tuy nói như vậy, nhưng ngầm gửi Lê thông điệp, trả lời khôn vào, ngu là chết với tao.
“Ngày hôm kia, khoảng 15 h chiều, cháu đi đâu khỏi trường không?”. “Có chuyện gì ạ?. Lê nhìn ông đẹp trai liên tục lau mồ hôi bằng cái khăn có thêu đôi chim câu ở góc. “Chú vừa hỏi cháu đấy. Cháu nhớ và trả lời”. Lê vẫn nhìn cái khăn có đôi chim màu hồng. “Để cháu nhớ đã”.
Mẹ Lê căng thẳng, lấy nhúm chè cho vào cái ấm, rót nước sôi từ chiếc phích Rạng Đông. Bàn tay run tráng chè, nước luân phiên rót lại qua mấy chiếc cốc hạt mít nâu. “Chị kệ chúng tôi. Tôi rót được”. Ông không toát mồ hôi đón lấy chiếc ấm, tự rót chè ra ba cái chén. Lê nhìn ra cửa sổ. Khói cuộn từng cụm. Mùi củi ướt bay lên. Tiếng lợn đói kêu eng éc như bị chọc tiết. “Chuyện mới hôm kia, sao quên được, nói nhanh không các chú mất thời gian đợi”. Mẹ đập tay lên vai Lê nhắc. Vai cô đau điếng. Lê giật mình, quay nhìn ông khăn mùi xoa chim hòa bình hồng: “Cháu đi học và ở trường thôi chú. Thỉnh thoảng ra khỏi trường đi chơi”. Ông rót trà đã uống ba chén, tiếp tục tự rót tự uống, hạ giọng: “Tại sao trong giờ học lại ra ngoài chơi? Cụ thể là chơi gì? Ở đâu, với ai?”. Lê quay lại nhìn ông uống trà, ngớ mặt vì không nghĩ bị hỏi kiểu đấy. Nén hơi thở dài, Lê bình thản như kể chuyện với bạn: “Bàn học của cháu sát cửa sổ. Cháu có thể nhìn thấy cổng trường và người bên ngoài. Nghỉ giai lao, cháu ra ngoài đấy chơi, bao năm vẫn thế. Đôi khi cháu đi cũng xa nên vào tiết bị muộn”. “Lê, trả lời vào đúng câu chú công an hỏi”. Lê quay ra nhìn mẹ, hơi giật mình về hai chữ công an, rồi nhìn chú khăn mùi xoa chim hòa bình, suy nghĩ. Mẹ biết mình hớ, quay đi, rót thêm nước sôi vào ấm trà. Ông uống nhiều trà nói luôn: “Các chú cần biết, giờ đấy, cháu ở đâu, gặp ai, vì có một việc liên quan đến cháu. Hôm đấy cháu chơi cùng ai?”. “Cháu chơi với các bạn thôi”. “Đấy là những bạn nào?” “Sao chú hỏi cháu kỹ thế. Cháu chơi nhiều bạn, cùng lớp, cùng khối, cùng khu tập thể, sao cháu nhớ được ạ.”. Lê khó chịu, với tay lấy cốc nước lọc uống. Rồi quay chiếc quạt tai voi già nua về phía mình. Hơi gió chậm phả lên mặt, Lê giãn người tựa lưng vào cái ghế gỗ chân lung lay.
Khăn mùi xoa đôi chim câu giờ nhăn nhúm vì bị vò nhìn ông uống nhiều nước chè, khó chịu không giấu được, mắt ai cũng mở to hơn. Ông khăn mùi xoa khá đẹp trai, tóc bồng bềnh để dài hơn người kia, mắt to, lông mi dài, trắng hồng nhìn xoáy Lê “Cháu đi chơi cùng ai khoảng giờ đó? Ra ngoài xong, có vào lớp không?” Lê hơi nghĩ. Ngày nào Lê cũng trốn ra ngoài chơi, sao nhớ hết chơi với ai, bao lâu. Có khi đi bắt sâu róm để thả vào cặp Cường điếc vì nó sợ sâu, hay đi hái rau muống mọc lẫn trong bãi cỏ sau trường. Rau quý, mỗi ngày hái được chia nhau luân phiên mang về ăn. Tự nhiên có hai người nghiêm trọng mặt lạ thế này đến hỏi, nghĩa là có chuyện. Lê bình thản, nhún vai: “Cháu chơi đủ thứ. Rồi đi hái rau, bắt sâu, đá cầu…Chú cần cháu nói rõ hơn thì hỏi rõ hơn ạ”. “Lê, không được hỗn.” “Con có hỗn đâu. Con không nhớ vì chú hỏi vu vơ mà”. ”Vậy chú hỏi thẳng. Cháu hay gặp Đính không? Hôm đấy Đính có gặp cháu không?” Lê hơi nhăn trán. Đính ngày nào cũng thò mặt vào cửa sổ chỗ Lê ngồi nháy mắt một cái, chu môi một cái. Và biến cả ngày. Đính hơn Lê hai tuổi, bị đúp một năm, một năm ốm nên xuống học cùng khóa Lê. Đính có đôi mắt to, đặc biệt là cặp lông mày đen, phần đuôi vuốt ngược lên như các ông tướng trong đình chùa. Có lần, mẹ Lê đe: “Tôi cấm cô chơi với thằng mặt như tướng cướp đấy. Nhìn hai cái lông mày của nó mà hãi.”. Lê nhấm nhẳng: “Mẹ đi chùa, đình nhiều, toàn quan tướng mới có lông mày như thế. Sau Đính làm quan to đấy mẹ. Được làm vua, thua làm giặc, con nghĩ thế.” Mẹ trừng mắt nhìn Lê, bỏ đi, coi như cách chấm dứt đối thoại của hai người.
Đính hiền, tình cảm, nhưng cục tính. Với Lê, gọi là yêu cũng được. Tình yêu học trò, chỉ cần nhấm nháy mỗi ngày là yên ấm vui. Đính hay đi đánh nhau trong giờ học. Lâu thì cả buổi sáng, điểm danh xong nhảy qua hàng rào vườn thực nghiệm, gần cuối buổi về. Việc Đính hay biến mất vài tiết, trường và cô chủ nhiệm biết hết. Bố mẹ Đính thỉnh thoảng được ban giám hiệu mời đến nghe phản ảnh về việc con trai vi phạm kỷ luật. Họ là quan chức, bố Đính cán bộ miền nam tập kết. Đính chỉ bị trốn học còn những chuyện đánh nhau bên ngoài nên trường không ai làm gì được. Bố Đính hiền, nói tiếng Nam, Đính luôn làm phiên dịch cho mọi người. Thỉnh thoảng cố tình dịch sai thành nói bậy rồi cười ré lên. Kiều, “Cái nem séo séo bạn bè tôi đi chiến đéo riết hổng dề” Họ là những người tốt nổi tiếng, nhưng bất lực trước cậu con độc duy nhất có máu anh hùng hảo hán. Bố Đính gầy gầy, mắt đẹp và buồn. Đính nói với Lê: “Bố nhớ quê, nhớ ông bà nội anh em họ hàng, mắt cười như khóc. Bố mong ngày thống nhất, đưa vợ con về quê. Lê về cùng Đính nhé.”.
Ông khăn mùi xoa lại lau mồ hôi, chủ động đóng cánh cửa sổ vì mùi cám lợn nồng quá, khói củi mục ẩm mù mịt theo gió tạt vào kín ô cửa. Lê thở dài khe khẽ. Đúng hôm kia, Đính ló mặt vào cửa sổ cho Lê một cái kẹo bọc giấy màu sặc sỡ, xong biến luôn. Chiếc kẹo đó, Lê vẫn để trong cặp. Cô đứng lên, ra cặp, lấy cái kẹo, đặt lên bàn. Sáu con mắt của mẹ và hai người quan trọng cùng soi cái kẹo. Ông mắt đẹp nhìn lâu nhất, rồi lấy cái bút đẩy đẩy vào cái kẹo như sợ mất dấu tay. “Cháu đứng chơi với Đính, Nam, Tiến…Đính cho cháu cái kẹo, cháu chưa ăn. Keo của Nga đấy ạ, socola sữa. Đính bảo thế.”
Hai người kia nhìn nhau, khó chịu, bất lực, Ông khăn mùi xoa uống nước trà đã loãng, lấy khăn che mũi, nhăn nhó. Ông này sạch, móng tay móng chân cắt gọn gàng, hồng hồng như tay con gái. Lê bất giác xòe mười ngón tay của mình ngây mặt phát hiện da không cắt, móng cắn lem nhem như chuột gặm, dính cả đất.
“Cháu con gái mà thân toàn hảo hán đấy” Mắt đẹp nhìn xoáy Lê, nói. “A đúng ạ, vì mấy bạn đấy bảo vệ con gái trường cháu. Bọn con gái khu Khâm Thiên, Nam Đồng hay bắt nạt trấn lột chúng cháu”. ”Vậy cả chiều hôm đấy, cháu chơi với Đính?” “Vâng.”. Mẹ đang ngồi, đứng vụt dậy, như sắp đánh Lê: “Tại sao giờ học lại ra ngoài chơi?”. “Tại con không làm bài tập, sợ bị kiểm tra, lấy cớ lên ban giám hiệu xin thuốc đau bụng, rồi ở ngoài chơi.” Lê hồn nhiên.
Bỗng nhà tràn ngập khói củi ướt lẫn mùi cám lợn. Gió từ những chiếc quạt cũ càng làm khói quẩn mùi nặng thêm. Hai người đàn ông cùng đứng vụt dậy, đi nhanh ra cửa.”Có gì chúng tôi xin phép gặp chị sau. Chúng tôi nghĩ chuyện chưa dừng ở đây, mong chị thông cảm”
Lần đầu tiên, Lê không thấy muốn ói khi bị hít phải mùi cám lợn. Khi đúng lúc đúng chỗ, cám lợn chua cũng thơm Lê huýt sáo, cúi xuống xem mảnh rách của chiếc quần lụa đen bóng.
***
“Tại sao con nói dối?” “Con không nói dối”. “Hôm đấy thằng Đính đi đánh nhau không hề ở trường. À, chém nhau, không chỉ đánh không”. “Không đúng. Đính còn cho bọn con bánh bao”. “Con đang bao che cho tội phạm đấy”. “Nếu Đính đánh nhau, sao công an không bắt luôn ở đấy đấy”. ”Công an quận khác quây nhưng chúng nó chạy mất. Bắt được đã không cần chứng cớ ngoại phạm”. “Sao công an khẳng định Đính đánh nhau trong đám đấy hả mẹ?” Mẹ Lê mím chặt môi, tức giận và bất lực. “Mẹ phải làm gì với con hả Lê? Sao con có thể làm nhục nhà mình khi chơi với những đứa như vậy?” Mẹ nhìn xoáy Lê, mắt hằn lên sự khinh bỉ “Con chả làm gì nhục mẹ. Ai tốt với con thì con chơi, không quan trọng học dốt hay giỏi.” “Giờ công an về rồi, con nói thật đi, đúng là con không gặp Đính phải không?” “Con nói không phải, mẹ báo công an bắt Đính à?” Mẹ nhìn Lê mặt đỏ mắt vằn “Nên thôi, mẹ đừng cố hỏi con nữa.” Bốp. Mẹ giang tay tát nghiêng mặt Lê vẹo hẳn sang một bên. Tóc bên má cô rối tung lên.” Mẹ có đánh nữa, con vẫn nói có gặp Đính. Đính là người tốt. Rất tốt đấy mẹ. Tốt hơn tất cả những ông cán bộ đang ở cầu thang này ” “Những người được ở khu tập thể này đều có chức vụ này kia, đừng có so với thằng lêu lổng đấy. Thế công an lôi mày ra phường giam vào đấy, mày cũng không khai à?” “Con không làm gì mà giam con. Con có đánh nhau đâu? Mà con cũng chả ngại ra phường.” “Đúng rồi. Mày đã ra làm chứng mấy lần rồi, đồ con gái bất trị.”
Lê vùng đứng lên, quay đi. Xuống đến đường, nước mắt cô trào ra. Lê nhớ Đính. Nhớ ánh mắt ấm áp Đính nhìn cô qua chấn song cửa sổ ở lớp. Nhớ bàn tay ấm, dày thỉnh thoảng nắm tay cô kéo chạy khỏi bọn con gái khu khác chặn đường dọa cắt tóc. Bụng Lê quặn lên. “À, chém nhau, không chỉ đánh không”. Lê khựng lại. Có thể, vì trước đấy hai hôm, Đính nói Lê đưa lại cái lưỡi lê đang cất hộ. “Thằng đấy trấn lột dọc từ Kim Ngưu lên đây, có hôm giật túi phụ nữ, anh phải xử nó”. Nghe thế, Lê về nhà, trèo lên gác xép nhỏ, kéo hai chiếc valy bên ngoài ra, nhấc mấy cái hộp đồ mùa đông, lôi cái lưỡi lê đút trong bao da, mang đưa Đính. Nhà Lê an toàn nhất cho việc giấu các đồ đi đánh nhau của Đính, có khi cả tiền.
***
Cứ thế, Lê đạp xe đến mấy người quen tìm Đính. Chập tất cả những thông tin rời rạc của tụi cùng quân khu Kim Liên, sau khi đi các nơi hy vọng Đính trốn, cuối cùng tối hôm sau Lê cũng mò ra Đính.
Đính bị thương nặng do vết đâm vào bụng, lết về nằm ở góc kín trong khu nhà hoang sau trường học. Tự băng băng vết thương. Ăn kẹo lạc, lương khô uống nước máy và ngủ ngồi trên đống lá khô tự gom lại. Thằng trấn lột bị Đính đâm bơi qua sông trốn sang tỉnh khác. Khi Lê mò vào khu nhà kho. Đính đã lả vì mất máu, nhiễm trùng ổ bụng, lại đói khát, nhìn như chết đến nơi. Lê vội về lấy trộm kháng sinh, đồ ăn, sữa hộp cho Đính uống ngay trong đêm. “Đính ơi, đừng chết thế này. Lê đưa Đính vào viện, không là chết mất”. Đính đang nhắm mắt thiêm thiếp, cố lấy sức nắm khuỷu tay Lê, đầu lắc nhẹ. “Đi đâu trốn thôi, không vào viện”. Đính lào phào, hơi thở nóng rẫy. Lê ngồi thần mặt. Xung quanh, muỗi bay chiu chit va đôm đốp vào mặt. Mùi khai thối do mọi người lâu nay coi nơi này chuyên đổ rác thải từ chợ, đi vệ sinh bậy nên hai người như ngồi giữa bãi rác khổng lồ.
Về bà.
Lê vùng đứng lên. Đính nhìn Lê vời vợi, như muốn hỏi có được không. Lê gật. Chỉ còn một nơi đấy thôi. Lê sẽ đưa Đính về bà.
Nhà bà ngoại cổ kính nhiều đời ở giữa ngõ chợ Khâm Thiên. Năm 1973 bom Mỹ rải phía đường Khâm Thiên, nhà chỉ bị bay ngói, các bác lợp lại như cũ. Lê chạy vào tìm anh Hùng. Anh là con bác trưởng, hơn cô sáu tuổi, tham gia quân khu Khâm Thiên, dù học giỏi và gày nhẳng nhưng làm trưởng nhóm vì tính tình điềm đạm, luôn phán đoán tình hình chắc chắn của đối thủ rồi mới cùng nhóm đi đánh nhau. Chưa trận nào anh thất bại, và chỉ đánh bọn xấu “Anh Hùng, em cần anh giúp”. Lê túm lấy tay anh Hùng đang cầm bánh xà phòng Liên xô đen hôi xát lên chiếc áo sơ mi cạnh cái giếng đã múc lên mấy gầu đổ đầy chiếc chậu thau. “Đứa nào bắt nạt em à?” Anh dừng tay, bỏ bánh xà phòng vào cái đĩa sắt. “Bà luộc khoai sọ, lên nhà ăn đi.” “Thôi, em vội lắm. Đính bị đâm, mất máu nhiều, nhiễm trùng nặng, đang trốn ở khu bãi than sau trường.”. “Đánh nhau kiểu gì mà để bị đâm. Nó khá nhất đám đấy, sao chủ quan thế” Anh Hùng nhìn Lê đăm đăm. “Đánh nhau với hội Giáp bát, chúng nó xiên trộm. Thằng kia cũng dính dao của Đính, nghe nói bơi qua sông Hồng trốn rồi” “Giờ em định thế nào?’ “Đính không thể vào viện. Em định gửi Đính vào nhà mình, anh giúp em. Đính đỡ đỡ sẽ về” “Gửi kiểu gì? Mẹ em mới lên đấy kêu em nhiều lắm, bác Phúc phải nói mãi mẹ em mới thôi. Gửi cái mũ cối hay con dao anh còn cất được, đây gửi hẳn thằng Đính. Mà nó lại đang bị thương, trời nóng, điện mất cả ngày, đang nhiễm trùng thế” Lê cương quyết: “Đính uống kháng sinh rồi. Anh cho Đính nằm trong nhà mình may ra thoát lần này. Gác xép được không anh? Không bị thương, chắc Đính đi Hải Phòng rồi.” Anh Hùng nhìn Lê, rồi gật. “ Gác xép bác Mỵ chất đồ kín rồi, nóng chật lắm, không nằm được. Thôi được rồi. Tối trước bữa cơm. Lúc đấy nhà không có ai. Bà với hai bác chưa về, các chị thường dưới bếp. Anh canh cửa, em đưa Đính vào thật nhanh đấy”.
Mãi rồi cũng xong bước một. Đính vào nhà bác lúc trời tối. Nằm ngửa, nhích dần vào gậm chiếc sập của bà ngoại. Sập cổ, chân cao, Đính nằm thoải mái. Lê trải chiếu, gấp mấy cái áo cũ của anh Hùng cho Đính gối đầu. Nhà hàng ngày không có ai. Bà ngoại hay đi ra đầu chợ khâu cúc áo cho bà bạn có hiệu may. Hai bác đi làm. Anh chị đi học. Đính tự do đến chiều. “Dạo này nhà nhiều muỗi quá” Anh Hùng vờ kêu toáng lên khi nghe tiếng Đính đập muỗi, dù nhỏ nhưng vẫn nghe thấy “Chị Loan có cách gì đuổi muỗi không, chân em tịt hết rồi, ngứa gãi như ghẻ. Ngượng quá, hôm nay đang tâm sự với cái Nga, nhịn mãi mà vẫn gãi” Chị Loan lo lắng bảo bôi dầu vào, muỗi sợ mùi dầu. Anh Hùng nhăn nhó “Ai thanh niên đi chơi với người yêu mà người đầy mùi nước hoa người cao tuổi thế” Cả nhà quay sang bàn chuyện đốt gì đấy xông muỗi. Tối muộn, anh Hùng lấy cớ đưa Lê về vì đường đê vốn tối, lại mới mưa sạt hai bên. Phía dưới là những đầm thả bèo nước sâu hút. Ra đến đường đê, anh Hùng gò người đạp xe, nói: “Dừng lại anh bảo này Lê ơi”. Hai anh em xuống dắt xe, anh Hùng lo lắng. “Đính mệt, gầy và sốt cao đấy”. Lê im lặng. Anh Hùng nói tiếp; “Anh nói với hai chị rồi”. Lê mở tròn mắt, lo lắng. “Yên tâm. Hai chị giữ bí mật. Chị Mai còn pha bột sắn cho Đính uống. Đường nhiều cho khỏe. Chị Loan thay băng cho vết thương lành rồi. Hôm qua anh nhờ ông Tình chuyên thú y sang tiêm kháng sinh cho. Ban ngày, cả nhà đi vắng, anh về, khóa ngoài để Đính chui ra tắm, thay đồ. Khi nào mọi người về mới chui gầm giường nên đỡ mỏi người”. Lê chảy nước mắt, nắm lấy tay anh Hùng: “Em cảm ơn anh chị. Đúng là không có anh chị, chắc Đính chết. Mà, ông Tình đấy có lộ bí mật không? Chuyên tiêm lợn sao biết tiêm người?”. Anh Hùng cười: “Chết sao được. Em cứ làm như chết dễ lắm ấy. Vấn đề là mai kia, Đính về công an có tới bắt không. Ông Tình thân anh, bảo tiêm mới nhanh khỏi. Đã biết tiêm, lợn hay người như nhau thôi”. Lê hơi cười: “Thằng kia trốn luôn rồi. Chỉ có bị kỷ luật ở trường thì chắc, vì nghỉ cả tuần không phép. Bố mẹ Đính lần này không làm đơn xin nghỉ cho Đính nữa”. Anh Hùng cười: “Không sao đâu, cùng lắm lại đúp”. “À, Đính nhờ anh kiếm bút chì, màu nước, giấy để vẽ. Nó ước sau này làm họa sĩ, em biết không” Lê cười, mắt lấp lánh trong bóng tối, khi hai anh em thả trôi xe xuống dốc đê. Lê hét to “Đính thích vẽ, mặt bàn, sách vở, vẽ kín hết”
***
“Loan ơi, mở cửa cho cô.” Mẹ Lê lắc hai cánh cửa gỗ cài then lỏng lẻo. Đính đang liu diu ngủ, nghe tiếng cửa đập vào nhau lần thứ ba thì tỉnh. Cậu nhích sâu vào sát tường. Trước đây, các góc gậm sập nhện chăng màn kín, Đính gỡ hết, lau sạch. Giờ có đàn kiến cuống quýt tha hạt cơm, Đính nằm nghiêng, lưng áp vào tường, đè lên những con kiến đang tán loạn vì rơi mất hạt cơm. “Cháu đây, cô Ngọc đợi cháu chút.” Chị Loan hơi luống cuống trả lời rồi nằm xuống sàn, ra hiệu cho Đính biết mẹ Lê đến “Cô Ngọc đến đấy, nhịn ho hắt hơi em nhé” Đính nhìn chị Loan, gật gật, áp chiếc khăn mùi xoa lên mũi và miệng. “Cháu biết không, công an phường lại đến tìm con Lê, hỏi biết thằng Đinh đâu không. Tại sao họ vô lý thế, thằng Đính đi đâu làm gì, hỏi bố mẹ nó chứ. Cô điên quá, nói lại, bào các anh vi phạm nhân quyền đấy. Xong thằng tổ trưởng dân phố ngu dốt nhảy vào hóng, cô đóng cửa suýt dập mũi nó. Cho cô cốc nước chanh, khát quá, ít đường thôi cháu, để dành cho bà.”. Chị Loan vội đưa cho mẹ Lê cái quạt nan. Tiếng phạch phạch vang nhà vì bà vừa quạt vừa đập xuống chiếu vì tức. ‘Cô đợi cháu pha nước chanh. Hay cô vào phòng trong nằm nghỉ một chút, vừa đi nắng về’. ‘Thôi, cô nầm nằm sập cho lưng thẳng đỡ mỏi’.
Mẹ Lê nằm uỵch, chân hết co lại duỗi, nói tiếp “Cô mong ngày mong đêm công an tìm bắt được thằng Đính. Nó gây họa cho nhà cô. Con Lê thì ngu dốt, bất cần đời, bao nhiêu thằng học giỏi, hiền lành ngoan ngoãn không chơi nhè toàn thằng mất dạy chơi. Cô mới đi xem tử vi, sớm tìm một thằng đâu vào đấy, gả béng nó cho yên. Đúng là nhà có con gái, hồi hộp lo sợ từng ngày”. Chị Loan bê cốc nước chanh ra, cười “Nhà cháu có hai con gái đây mà có thấy bố mẹ cháu lo đâu’ ‘Ơ, cháu với cái Mai ngoan ngoãn nghe lời bố mẹ, sao phải lo. Mà, mọc đâu ra cái con Lê, không được cái tính gì tử tế. Mà nó không biết sợ nhỉ. Chơi với bọn đầu trâu mặt ngựa đầu gấu mặt ma, có ngày chúng nó đánh cho. Thanh niên là tương lai của đất nước, sao cô có mỗi đứa con mà nó lại đi vào đường tối tăm thế? Sau nó làm gì để sống, để thành danh với xã hội khi bây giờ đã sai lầm như vây”. “Cô đừng lo xa quá, em Lê ngoan mà. Học giỏi, có cá tính, làm việc nhà giỏi hơn bọn cháu. Em ấy chơi với mấy cậu nghịch ngợm, không ảnh hưởng đến tương lai sau này đâu cô. À, bố cháu bảo, do cô làm cán bộ tổ chức, phải quản lý nhiều người nên căng thẳng nhìn đâu cũng thấy tiêu cực”. “Chính vì kinh nghiệm làm tổ chức lâu năm nên cô mới nhìn thấu lòng người đấy cháu”. Đính nằm im, cố ghìm cơn ho. Cứ khi nào căng thẳng là Đính ho. Mắt mở to, hai lông mày cong vút. Đính cố không cười khi được gọi là đầu gấu mặt ma, một câu khá hiếm thời này. Bác Phúc từ ngoài vào, reo to” Cô Ngọc nghe tin miền Nam chưa, quân ta tiến vào gần Sài gòn rồi. Nhanh thôi, thống nhất đất nước, tôi phải đi ngay. Tôi nóng ruột từng ngày muốn biết Sài gòn. Tôi sắm sẵn giày tây, áo sơ mi hoa để diện rồi” Mẹ Lê ngồi lên, nói nhanh “Em nghĩ sắp rồi. Ngày nào đi làm, bọn em cũng chỉ ngóng tin miền Nam”. Cửa nhà mở toang. Mấy bóng đèn vàng bật hết. Tay mỗi người cầm một cái quạt nan khua liên tục, vừa đuổi muỗi, vừa cho thoáng không khí. Dưới gậm sập, ngay chỗ mẹ Lê ngồi, Đính bịt chặt mũi để không hắt hơi hay ho. Bỗng con chó nhà hàng xóm chạy vào. Bác Phúc quát “Tia lia, ra ngay. Mày hay chui gậm sập đái bậy lắm đấy, cút ngay”. Con chó chạy quanh nhà, xong chui luôn vào gậm sập. Nó đang hớn hở, sững lại chết trân. Đính nhìn nó trừng trừng. Hai bên đấu mắt nhau hơn một phút, nó ẳng lên, phi thẳng ra đường.
***
Một tối, cả nhà ăn cơm xong, kéo nhau đi thăm cậu Kha ốm. Còn lại Đính, Lê, anh Hùng. Anh Hùng bảo, “Anh chạy mua thêm thuốc và bông băng, em nói Đính ra tắm đi.” Anh Hùng dắt xe đạp đi, khóa ngoài bằng hai khóa. Lê nóng bừng người, nằm ra đất, nhìn vào gầm giường. Mắt Đính đen láy, to và sáng nhìn Lê. Đính duỗi một tay, lấy tay kia đập đập vào phần vai, Lê cười, nhích dần vào. Lê nằm gối đầu lên cánh tay của Đính, người nóng bừng. Nhìn lên, cách khoảng 30cm là phần dưới sập. Anh sáng mờ hắt ngang đủ thấy những con nhện nhún nhảy trên vòng tơ kết khéo như thêu. Đính chợt nằm nghiêng, ôm chặt lấy Lê. Đặt môi, rồi cả khuôn mặt nóng bừng lên má Lê. Dụi dụi. Lê hơi co lại nhưng không phản ứng, người mềm trong vòng tay Đính. Môi Đính dần trượt từ má Lê, đến môi thì dừng lại. Hai người ôm chặt, hôn nhau trong tiếng muỗi ve ve, tiếng loa truyền thanh treo ngoài cột điện thông tin về chiến sự miền Nam. “Anh yêu em, yêu hơn bản thân anh, Anh hứa sẽ sống tốt. Sau này, mình lấy nhau nhé. Anh không làm em buồn lo đâu. Mình sống lại từ đầu em nhé” Lê khóc, hôn Đính. Đính lấy một cái cặp giấy đang dựng ép sát tường, lôi ra những bức tranh. “Lâu lắm anh mới có nhiều thời gian rảnh đến thế. Anh vẽ tặng em này. Chả may có lúc ghét anh, đừng xé nhé. Biết đâu sau này anh già, chết lại bán có giá.” Lê ấn ngón tay vào miệng Đính, không cho nói tiếp. Những bức tranh bột màu, sáp màu Đính vẽ máy bay màu xanh, có những ô cửa. “Khi nào thống nhất, mà chắc sắp rồi, cả hai nhà sẽ bay về quê trên một chiếc máy bay”. Những bức tranh phong cảnh sông nước miền Tây theo lời kể của bố, con tàu nhiều toa có mọi người đầy đủ tên ngồi dọc thân tàu. Bố, mẹ, Lê, Đính, bác Phúc, mẹ Lê, anh Hùng, chị Mai chị Loan. Cả con chó Tia Lia nhà hàng xóm sang đấu mắt với Đính, những con nhện giăng tơ.
Lê áp mặt vào mặt Đính, một bên lông mày của Đính chọc nhẹ vào má, cô nhoẻn cười. “Em về nhé. Anh vẫn quyết về nhà à?” “ Ừ, vết thương lành rồi. Đợi anh ở trường nhé”. “Anh đừng giận mẹ em. Mẹ em toàn bảo em là bom nổ chậm, lo lắm.” Đính cười, “Ai có con gái, lại xinh thế này chả lo. Chắc phải báo cáo mẹ là em có anh tháo kíp, bom không nổ nữa.” Lê cười, “Ui, mẹ đang dọa tống em đi Nga vì sang năm có suất”. Đính hơi choáng, nhìn sâu vào mắt Lê: “Em có đi không?” Lê lắc đầu “Không bao giờ em đi. Mẹ không bắt được.” Đính lại áp mặt vào Lê, cuống quýt hôn vì biết cô sắp phải chui khỏi gậm giường. Để về. “Anh tranh thủ ra tắm nhanh không mọi người về nhé”. Đính chun mũi, gật đầu.
Nửa đêm đó, xảy ra một chuyện lớn ở cầu thang. Tất cả đang vắng lặng, bỗng ầm ầm tiếng người la hét. Đèn các nhà bật sáng. Lê lúc đấy vẫn thức dấm dúi giấu mẹ xem tranh của Đính ở bàn học. Cất vội tập tranh xuống dưới mấy tập sách, Lê cùng mẹ chạy ra. Các nhà mở cửa hết. Công an, dân phòng, tổ trưởng chạy rầm rầm lên tầng thượng. Tầng năm có một cái cầu thang sắt nhỏ để trèo lên sân thượng. Bọn trẻ con mò lên chơi, thả diều, tắm mưa. Góc sân có một bể to hứng nước mưa nhưng khô quanh năm. Mọi người bảo nhau có tên tội phạm đang trốn trên sân thượng. Có cả thằng Đính bên khu kia. Lê nóng bừng người, mồ hôi túa như tắm, tức điên nhưng phải im lặng. Mẹ mặt đỏ phừng phừng nhìn Lê vẻ đắc thắng không giấu được. Chuyện giữa Lê và Đính không nhiều người biết ngoài mẹ và mấy ông công an điều tra. Rồi tiếng hô to, tiếng phá cửa nhà ông Toàn cụt tầng 5 vang lên. Đám đông các tầng ra hết chiếu nghỉ, bàn tán, căng thẳng. Công an chạy rầm rập trên sân thượng. Một lúc sau, hai thanh niên đói rách mặt be bét máu được giải xuống, tay trói bằng thừng. Nhà ông Toản cụt nguyên vụ trưởng vụ tổ chức cán bộ xí nghiệp lớn về hưu non do quen ăn cắp, bị đạp bung cửa. Công an đọc lệnh khám nhà. Sau khi lục soát, thu được chiếc kìm cắt khóa, một lưỡi lê, ít tiền, vài chỉ vàng và dây chuyền bạc. Tất cả mọi người có mặt vỗ tay. Công an muôn năm. Công an giỏi quá. Hân hoan sung sướng len vào từng người, chạy qua các thớ thịt, râm ran bàn trên giường chiếu mỗi nhà.
Lê hụt hẫng. Mẹ im lặng vẻ thất vọng không giấu được. Đóng cửa xong, lôi con gái ra cửa sổ nói nhỏ, giọng chắc nịch “Mẹ ước trong số bị giải đi, có thằng Đính”. Lê trợn mắt nhìn, thấy xa lạ như ai đó vô cùng ác độc chứ không phải mẹ mình. “Sao mẹ có thể nghĩ ác về một người tốt như vậy. Mẹ đừng áp đặt suy nghĩ sai của mẹ vào con” Mình muốn nói cho mẹ biết Đính đang yên ấm trong nhà bà ngoại, để xem mẹ có xử hết không? Mẹ sẽ nói hay la hét thế nào nhỉ. Lê nhìn mẹ, cười khó hiểu rồi vùng đi nhanh ra cửa. Mùi khai sộc ra sau làn gió hiếm hoi từ phía ban công chung. Tiếng gà nhà ông Lanh giãy đạp kêu quang quác kiểu bị chuột cắn. Ông Lanh đang làm thư ký tòa soạn của một tờ báo lớn của đoàn thanh niên, thũng thẵng xách cái xô tôn méo đi từ dưới tang một lên. Thấy Lê, ông hấp háy cười tình. Lê nói nhanh, bác dội chuồng gà đi, hôi quá. Ông Lanh sầm mặt, núng nính mông tròn sau lớp quần đùi vải phin mỏng đi khuất. Cái thế giới người lớn này bị sao hết rồi Lê chạy lao xuống những bậc cầu thang cuối cùng.
Hét lên.
***
Hét lên.
Cả Hà Nội vang tiếng hô hét, reo hò. Khắp các cơ quan, đường phố, mọi người đổ ra đường. Những tiếng hô vang “ Hồ Chủ tịch muôn năm. Giải phóng miền Nam rồi” “Lên bờ Hồ xem tin đi mọi người ơi” “Bật đài ngay đi, trưa nay bội đội chiếm dinh Độc lập rồi”
Yêu một ai đấy, người ta sẽ yêu hết những gì xung quanh, nơi chốn của họ. Lê yêu miền Nam vì đó là quê của Đính. Yêu những thứ cả hai đứa đều chỉ được nghe kể lại. Những bức tranh Đính vẽ rừng dừa nước, chợ Bến Thành, hay đường phố có những hàng cây đều nghe qua bố Đính kể. Đấy là một buổi chiều đẹp nhất với Lê. Cô lao lao lên nhà bác. Nhà không chốt. Bác cũng ở ngoài đường phóng về. ôm chầm lấy Lê, rồi thò xuống gậm sập hét “Thống nhất rồi, ra đi Đính ơi. Cháu được biết quê nội rồi. Ra bác xem vết thương lành chưa, mày làm tao đêm nào cũng mất ngủ lo.” “Ơ, bác biết anh Đính ở gậm giường ạ?” Lê ngơ ngác. Dưới gậm sập, Đính nhích dần người ra mặt đỏ lựng. Mắt ướt nước. “Có con chuột con vào nhà bác còn biết, huống hồ hẳn một thằng thanh niên hay ho thế này. Bác vẫn theo dõi sức khỏe của nó, còn đưa tiền cho anh chị đi mua thuốc kháng sinh”. Bác dâu đi ra, cười cười “Cậu chàng còn chén chim quay phở xào Tạ Hiện đấy, hàng bà Lá ngon nhất phố nhé”. Đính được bác Phúc đỡ ngồi lên sập. Đính nằm luôn, ôm mặt khóc. Lê cũng sà xuống bên Đính, khóc theo. Bác Phúc ngồi bên Đính, đập vào đùi “Nào, thống nhất rồi cháu về ăn mừng đi. Lên bác đèo cho an toàn. Bác nghĩ bố cháu đang hạnh phúc lắm”. “Vâng, cháu cảm ơn bác. Cháu về nhé. Chảu cảm ơn hai bác, các anh chị đã cứu sống cháu” “Giờ thì sống lại từ đầu. Đất nước thống nhất, có ngày cả nhà mình ngồi nhậu ngay cổng chợ Bến Thành, đồng ý không” Bác Phúc háo hức nói và nhìn mọi người. “Chắc chắn rồi”, các chị cùng nói. Lê nhìn Đính. Đính vòng tay ôm cô, rồi quay ra dường, lên xe bác Phúc chống chân đợi sẵn. “Về ăn uống bồi dưỡng em nhé, gầy mấy cân đấy” Chị Mai với theo. Mỗi anh Hùng không nói gì. Bác Phúc đèo Đính rẽ lên đường đê, anh Hùng ra dắt xe ra “Đi, anh đưa em về
Nhà Đính đông người, mở toang cửa. Đính đi vào chậm chậm Bố Đính lao vào ôm. “Con ơi, giải phóng rồi. Con được về gặp ông bà cô dượng rồi”. Bố Đính quay sang ôm chầm bác Phúc, dù chưa gặp nhau lần nào. Bác Phúc cười nhẹ nhàng “Chúc mừng anh, chúc mừng chúng ta” “ Anh vào nhà uống nước. Tôi cuống quá khi nghe tin bộ đội đã chiếm dinh độc lập, phóng về nhà ngã xe mấy lần đấy” Bố đính giơ chân, hai đầu gối quần rách tươm.
***
“Chào quả Lê ngọt xinh.
Anh viết vội để gửi hy vọng em kịp nhận trước Giao thừa. Một giao thừa đặc biệt nhất đời anh. Anh vừa vui, vừa nhớ em. Anh kể nhanh em nghe chuyện vui trước. Lúc máy bay cất cánh, anh nhìn xuống Hà Nội bé xinh như một cái mô hình, nghĩ đâu đấy đang có em. Người anh rét run vì nhớ. Rồi mây che hết. Mây đẹp lắm, anh sẽ vẽ mây cho em xem nhé. Máy bay hạ cánh ở Đà Nẵng dừng đợi tiếp xăng. Sau hơn hai tiếng, bay tiếp vào Sài Gòn. Ôi trời ơi, thành phố như trong mơ. Sáng rực, tưng bừng người xe. Đủ thứ mùi thơm hoa trái, đồ ăn em ạ. Anh và cả nhà bị choáng bởi không thể tưởng tượng được có một đời sống như vậy, trên chính đất nước mình. Họ hàng đón anh và mẹ đi chơi. Bố đi gặp các chú trong này bàn việc chuyển vào, nhưng hai đêm đầu tiên họp gia đình, anh và mẹ không muốn, nên bố cũng nghe. May quá. Anh không thể sống ở đâu không có em, thật đấy. Bố mẹ hình như cũng biết, bảo giờ thống nhất rồi, bay có mấy tiếng là ra Hà nội thôi. Mẹ đổi nhiều tiền, bào phải mua những gì anh thích. Anh thì chỉ thích mua những gì em sẽ thích. Anh mua hai cái xô nhựa để em xách nước, nhẹ lắm. Một cái làn nhựa em đi chợ. Hai quần bò nhé. Cặp sách rất đẹp và nhẹ để em đỡ đựng sách vở vào túi vải làm rơi hết bút. Người Sài Gòn sắm tết, chơi tết từ Noel. Khu trung tâm bán hoa, mọi người đi chợ hoa mặc áo dài như trong tranh. Anh nhìn đâu cũng ước có em bên cạnh. Em không tưởng tượng được đâu, tả kiểu gì cũng không ra, không đủ. À, mà giờ ở nhà rét cắt da. Còn đây, nắng nóng kinh khủng. Mấy hôm đầu mặt anh sưng phù đỏ rực như con tôm hấp. Em có nhớ anh tặng em mấy bức tranh, anh vẽ cái máy bay, con tàu xuyên Bắc Nam, đều có khoảng trống ở giữa. Đấy là hai miền Nam Bắc cũ. Giờ thì đường tàu nối rồi. Máy bay đã có sân bay để đáp. Còn nhiều chuyện lắm, viết không bao giờ hết, về anh kể. Bây giờ là chuyện buồn. Tại sao bẵng đi anh mới viết thư cho em, vì anh cùng bố mẹ về quê. Anh có vẽ lại đường về quê, đi qua rất nhiều kênh rạch. Về mới biết ông bà nội mất rồi. Các cô chú em bố không báo để bố yên tâm công tác. Bố già luôn, gầy mấy cân em ạ. Thế nên, còn bố mẹ là may mắn. Ạnh em mình đừng làm bố mẹ buồn nữa nhé.
Thôi, anh lại phải đi việc với bố mẹ. Em và cô sắm tết chắc xong rồi. Ăn nhiều cho khỏe nhé. Anh nghe đài, thấy Hà nội rét buốt, thèm quá. Anh nhớ em bé nghịch ngợm rất nhiều. Cho anh cảm ơn nhà bác Phúc lần nữa. Mỗi lần tắm, sờ cái sẹo ở bụng. Không có em và mọi người chắc anh mồ xanh cỏ rồi. Anh mua đủ quà cho hai bác, các anh chị. Nhìn gì cũng muốn mua về. Sau này rồi Hà Nội cũng có thôi, nhưng giờ chưa thì anh khuân ra.
Anh Đính nhớ em Lê.
(Tái bút, anh thuộc hai bài Nỗi buồn gác trọ của Mạnh Phát và Nỗi buồn sa mạc, Chế Linh hát hay hết sảy em ạ)”
***
Thư của Đính đến nhà Lê vào chiều cuối cùng của năm. Cô đọc thuộc từng chữ trong không gian ấm cúng bởi hương trầm thắp trên bàn thờ. Mùi hương lá sả, mùi già, hương nhu trộn lẫn đun lên tắm gội tất niên. Mùi mẻ mứt gừng vừa rang khô. Lôi tập tranh Đính vẽ những ngày trốn trên nhà bác Phúc, Lê lấy bút màu, nối thêm vào bức tranh vẻ dở của Đính. Đường tàu hỏa nối dài hai đầu Nam Bắc. Thêm vòng tròn sân bay góc bức tranh cho máy bay hạ cánh Sài Gòn.
Bên ngoài, mưa rào chợt đổ xuống. Đài báo đêm giao thừa miền Bắc giá lạnh, vùng núi 6 độ, Hà Nội 9 độ. Mẹ rán bánh chuối, thơm ngọt ngào. Lê chạy ra lấy một chiếc cho vào chiếc đĩa, xuýt xoa. Hai mẹ con ngồi ăn bên cửa sổ, giữa tiếng mưa. Bà nhìn đăm đăm vào bức tranh rồi quay nhìn mưa mỗi lúc một dày. “Sài Gòn không tả không kể được. Khi nào mẹ con mình đi nhé. Đính bảo, phải tận mắt thấy, tai nghe mới cảm nhận đúng”. Mẹ nhìn Lê, cười, mặt giãn ra. “Ăn ấm bụng, xong bày cỗ cúng nào”. Mẹ nói rồi đứng lên. Một bên cửa bật tung cánh, gió bên ngoài thốc vào. Những hạt mưa lạnh tạt theo. Gió làm bay những bức tranh của Đính xuống sàn nhà.
Mẹ vội nhặt lên, nói một mình như lâu nay vẫn thế, từ ngày bố mất: “Phải cho nó vào khung. Tranh phải ở trong khung. Rồi treo lên. Treo tất cả lên”.
NGUYỄN THỊ THU HUỆ
Truyện đăng Viết & Đọc mùa mới 2025
