Tưởng thưởng họa sĩ Bùi Trang Chước – người vẽ thực sự Quốc huy Việt Nam

VHSG- 16 năm trước, Thủ tướng Phan Văn Khải đã ký văn bản thừa nhận họa sĩ Bùi Trang Chước là tác giả Quốc huy Việt Nam sau 50 năm bị nhầm là của họa sĩ Trần Văn Cẩn. Nhưng đến nay người họa sĩ có cống hiến lớn này vẫn chưa nhận được giải thưởng nào.

   Họa sĩ Bùi Trang Chước

Giữa mùa COVID-19 vắng lặng, triển lãm Phác thảo mẫu Quốc huy Việt Nam của họa sĩ Bùi Trang Chước đã thu hút rất đông người tới xem ngay trong buổi sáng khai mạc ngày 25-8 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (66 Nguyễn Thái Học, Hà Nội).

Sau triển lãm năm 2004, đây là lần thứ 2 công chúng được thấy tận mắt cả trăm phác thảo trong suốt quá trình 2 năm họa sĩ Bùi Trang Chước sáng tác mẫu Quốc huy Việt Nam đến khi được Chủ tịch Hồ Chí Minh chính thức ký phê duyệt tháng 1-1956.

“Lịch sử cũng có những câu chuyện buồn”

Xúc động tại triển lãm tưởng thưởng cha mình là tác giả của Quốc huy Việt Nam, bà Nguyễn Thị Minh Thủy (Bùi Minh Thủy) – con gái cố họa sĩ Bùi Trang Chước, sinh đúng năm Quốc huy ra đời – kể lại những góc khuất nửa thế kỷ của cha.

Từ năm 1953 đến 1955, họa sĩ Bùi Trang Chước đã có hơn 100 bản vẽ nghiên cứu, phác thảo, bản vẽ chì chi tiết những đối tượng mà ông muốn thể hiện trong mẫu Quốc huy.

Sau nhiều chỉnh sửa, ông chọn 15 bản vẽ mẫu Quốc huy đa dạng nhưng thống nhất về ý tưởng để gửi cấp trên lựa chọn. Đến tháng 10-1954, từ hơn 300 mẫu Quốc huy của các họa sĩ tham gia, cuối cùng chỉ còn 15 mẫu của tác giả duy nhất là Bùi Trang Chước được Ban Mỹ thuật – ngành văn nghệ trung ương lựa chọn trình Chính phủ.

Bà Bùi Minh Thủy (thứ hai từ trái sang), con gái của cố họa sĩ Bùi Trang Chước, tại triển lãm vinh danh, tưởng thưởng cha mình là tác giả Quốc huy Việt Nam

Sau đó, do nhiệm vụ đặc biệt và tuyệt mật Chính phủ giao, họa sĩ Bùi Trang Chước lên đường sang Trung Quốc để vẽ và in tiền, không có điều kiện chỉnh sửa, hoàn thiện Quốc huy theo sự góp ý của trung ương sau kỳ họp Quốc hội tháng 9-1955.

Nhiệm vụ này sau đó được giao cho họa sĩ Trần Văn Cẩn – việc đã gây ngộ nhận và nhầm lẫn trong suốt 50 năm rằng họa sĩ Trần Văn Cẩn là tác giả của Quốc huy Việt Nam.

Mẫu phác thảo Quốc huy của họa sĩ Bùi Trang Chước được đặt cạnh Quốc huy Việt Nam năm 1956 và Quốc huy Việt Nam ngày nay – Ảnh: T.ĐIỂU

Tại triển lãm, công chúng được xem công văn số 237/MT ngày 24-11-1954 của Ban Mỹ thuật – ngành văn nghệ trung ương do chính họa sĩ Trần Văn Cẩn ký, gửi Bộ Tuyên truyền về việc sửa mẫu quốc huy của họa sĩ Bùi Trang Chước.

Theo đó, họa sĩ Trần Văn Cẩn xác nhận 15 mẫu quốc huy mà Ban Mỹ thuật – ngành văn nghệ trung ương gửi Bộ Tuyên truyền để trình Thủ tướng duyệt mẫu quốc huy là của họa sĩ Bùi Trang Chước.

Nhưng khi công bố Quốc huy Việt Nam thì họa sĩ Trần Văn Cẩn lại được công nhận là tác giả.

Chia sẻ với Tuổi Trẻ Online, họa sĩ Lương Xuân Đoàn – Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam – cho biết mãi đến năm 2004, Thủ tướng Phan Văn Khải mới kết luận: Họa sĩ Bùi Trang Chước là tác giả đầu tiên của Quốc huy Việt Nam được chọn, họa sĩ Trần Văn Cẩn chỉ là người thực hiện ý kiến chỉ đạo của trung ương là chỉnh sửa, hoàn thiện mẫu Quốc huy Việt Nam.

Ông Đoàn cho biết thêm đầu những năm 2000, một tổ tư vấn đã được thành lập để tìm ra tác giả mẫu Quốc huy Việt Nam. Họ đã làm việc trong hai năm và tìm ra được những minh chứng quan trọng, đặc biệt là các bản mẫu phác thảo còn giữ được đều có hình mờ chìm là Ngân hàng Nhà nước Việt Nam – nơi họa sĩ Bùi Trang Chước làm việc, không thể làm giả được.

“Đôi khi lịch sử cũng có những câu chuyện buồn trong việc ghi nhận công lao của những người cống hiến thầm lặng”, họa sĩ Lương Xuân Đoàn nói.

Xứng đáng với Giải thưởng Hồ Chí Minh

Hiện gia đình và Hội Mỹ thuật Việt Nam đều mong Nhà nước có sự ghi nhận xứng đáng đối với người họa sĩ có đóng góp to lớn cho đất nước nhưng chịu nhiều thiệt thòi này.

“Chúng tôi sẽ nói gia đình chuẩn bị hồ sơ tiếp tục gửi Hội đồng xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật ở lĩnh vực mỹ thuật. Với đóng góp của cố họa sĩ Bùi Trang Chước, ông rất xứng đáng với Giải thưởng Hồ Chí Minh”, họa sĩ Lương Xuân Đoàn nói.

“Cụ thiệt thòi chỉ biết đem hết sức lực của mình cống hiến cho đất nước, không màng danh lợi gì”, bà Bùi Minh Thủy xúc động nói về cha mình.

Họa sĩ Bùi Trang Chước (1915-1992) tốt nghiệp Trường cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương (khóa 1936 – 1941). Ngoài là tác giả của Quốc huy Việt Nam, ông còn nổi tiếng là người Việt Nam vẽ tem bưu chính đầu tiên ở Đông Dương.

Ông cũng là họa sĩ của những mẫu bằng khen, huân chương, huy chương cho Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa cũng như các mẫu tiền của Nhà nước.

THIÊN ĐIỂU/TTO

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *