Viết cho những người nghèo – Trần Minh Hợp

VHSG- Càng lớn lên cùng công việc viết lách, tôi bắt đầu đặt cho mình một câu hỏi: “Mình viết để làm gì?”. “Để chia phần trên mảnh đất chữ nghĩa, hay dùng chữ nghĩa để phục vụ? Tôi tỉnh ngộ khi nhận ra rằng được ơn viết lách, là cách cuộc đời cho chúng ta thêm sức lực, thêm cánh tay để đóng góp lại cho cuộc đời. Tôi vẫn còn niềm tin thuật ngữ “sứ mệnh của nhà văn” vẫn còn sức sống trong nền văn hóa thị trường.  Tôi chọn cách phục vụ, cách góp sức mà mình có thể làm được tốt nhà là viết cho những người lao động nghèo và san sẻ thành quả viết lách cho họ.

Cái nghèo luôn xuất hiện trong cuộc đời và trong xã hội hôm nay một cách chân thật. Nhiều khi không cần phải tưởng tượng hay khắc họa thêm những chi tiết bi kịch, vì cuộc đời nghèo, số phận nghèo đã là một hình tượng sáng tạo nghệ thuật đủ đầy cảm xúc, chứa đựng rất nhiều nụ cười, nước mắt.

Nhà văn Trần Minh Hợp

Họ là ai? Họ rất đông xung quanh chúng ta, và là bức tranh sống động về nơi chúng ta đang sống, và về cả kiếp làm người. Tôi cảm ơn vì đã gặp được họ trong cuộc đời mình và viết về họ:  Họ là một bà lão miền trung lang thang ở Sài Gòn phải hút thuốc lá cho ấm ngực để đi bán vé số (Điếu thuốc). Họ là bà lão hơn tám mươi tuổi phải ngụp dưới ao để mò ốc bán cho những buổi chợ sớm (Bóng cây bánh mì). Họ là những người đàn ông của chiến trường Tây Nam sống nghèo sau khi trở về và mang trong mình gốc sốt rét rừng, đau nhức khi trời trở lạnh (Ôm tâm, Bụi ở phía Tây Nam). Họ là những người sống cơm qua ngày nhờ những dề lục bình trôi sông (Rị níu lục bình). Họ là người phụ nữ miền núi cô độc chống chọi sự bạo hành, một mình chống chọi sinh tử. (Mầm tiêu của Pơnh)…

Họ là những người thiệt thòi, họ cần một sự  bộc bạch rồi tiếp tục đương đầu trong nghèo khó. Và viết về họ, theo tôi là cách tốt nhất để bộc bạch giúp họ những tâm tư và quan trọng nhất để truyền tải những thông điệp tình người. Văn chương hướng đến người nghèo cũng là cách chúng ta góp phần vào xây giá trị tinh thần hướng đến sự chung và tình người của xã hội hôm này.

Mô tả về một cuộc sống thị dân lành lặn, sang trọng và sung sướng là những điều mà cây viết trẻ hiện nay làm rất tốt.  Thậm chí tạo được lối đi và diện mạo mới hơn, hiện đại hơn cho văn chương trẻ. Và các bạn và anh chị viết văn đã góp sức gầy dựng lại thế đứng của văn chương trong thị trường văn hóa. Nhưng nếu chúng ta, ngay cả tôi để ngòi bút chỉ chạm vào những mảnh đất chỉ dành cho sự lãng mạn, những tâm trạng khóc cười riêng mình thì chúng ta dần quên cuộc đời thực, dần quên nghĩa vụ của người viết là phản ánh hơi thở thật của cuộc sống. Tôi phản đối văn chương trẻ của Việt Nam trở thành “chiến trường” của những cuộc bút chiến, phê phán nhau bằng lý luận. Văn chương tồn tại và chia sẻ  được trong cộng đồng thì điều đáng trân trọng. Khuynh hướng văn chương mới, cũng sẽ góp phần tạo nên sự đa dạng của văn chương Việt Nam. Khi chúng ta không đủ sức, không đủ điêu luyện và trải nghiệm để viết ra những trang viết của nghệ thuật thời thượng thì chúng ta nên biết mình vừa sức ở địa hạt văn chương nào để dấn thân cho nơi đó, và góp phần cho nơi đó.

Người viết hạnh phúc khi chạm vào tâm trạng của trái tim vui buồn của hàng vạn người đọc, nhưng cũng cần lắm việc người viết phải khích lệ sự yêu thương, khích lệ sự quan tâm đến người khác. Đó luôn là hạnh phúc lớn của những người viết như chúng ta. Khích lệ sự yêu thương từ văn chương, cũng là sự đóng góp hữu ích của người viết trong tạo ra sức mạnh của văn chương đúng nghĩa.

Và hiển nhiên rằng, chạm vào đời nghèo không phải là đề tài quá lôi cuốn, có nhiều câu chuyện đời rất hay mà bản thân còn chưa đủ sức truyền tải được bằng ngôn ngữ văn học, nên cũng có những tác phẩm không tròn trịa, không ai mua. Nhưng tôi vẫn tin, và luôn tin giữa những cái ăn cái mặc đang vây lấy thì chúng ta sẽ không bao giờ bị đói, bị mòn ngòi bút khi dùng ngỏi bút để viết cho người nghèo, san sẻ cho người nghèo. Từ những năm tháng viết văn, tôi tâm niệm rằng, văn chương, nhiều khi phải cả gan chấp nhận đứng ngoài thị trường, chấp nhận những bề mặt lặng lẽ của nó… miễn đó là ngòi bút thẳng thớm và hòa vào dòng chảy tình người.

TRẦN MINH HỢP

 

One thought on “Viết cho những người nghèo – Trần Minh Hợp

  1. Nguyễn Hồng Minh says:

    Nhà văn trẻ và nhà văn già!
    Chẳng có già trẻ gì cả. Nhà văn là nhà văn đơn giản thế thôi. Chỉ có thời đại văn này và thời đại văn kia. – ý đó hình như tôi được nghe chính nhà văn Văn Chinh nói ra như vậy. Ông phát biểu trên cả một cuộc hội thảo về văn chương. Sau một hồi nói, giọng ông trầm và ấm, hình như mang cái giọng Hà Nội, cuối cùng ông cũng mắc một lỗi nhỏ là nói người viết trẻ. Ông tự nhắc mình và phát hiện ra mình đã vi phạm cái nguyên tắc và quản điểm ban đầu là chẳng có nhà văn nhà thơ trẻ nào cả, đừng dùng các thuật ngữ đó trong văn chương. Đừng in cái cá biết và tuổi tác vào trong công việc đọc tác phẩm, xem xét hoặc cảm thụ tác phẩm.
    Tôi hiểu mình là người đọc, đương nhiên không được như Văn Chinh, nhưng tôi đồng cảm với ông trong nhận xét và quan điểm trên. Trở lại với bài viết này, chẳng có người nào nghèo cả. Cái nghèo là nói về cái ăn. Nói về cái đói ăn, cái ít vật chất, cái dựa vào vật chất. Tôi nói thời trước nghèo, bố mẹ tôi nghèo thì tôi hiểu đó là chưa giầu, tức là vật chất ít, tức là cái ăn còn kham khổ – hết! Chỉ có thế thôi. Nghèo trong văn chương chẳng có nghĩa gì cả nếu không nói ra đó là cái ăn. Chưa bàn tới cái ăn ấy là văn chương có ngon hay không ngon, có sang hay không sang, có vừa miệng hay không vừa miệng, có đẳng cấp hay không đẳng cấp…có lẽ đó là cái định vị của cái sự nghèo văn chương chẳng!
    Nói về con người thì không nên có từ này về cuộc sống nếu không giải thích rõ là về vật chất…vv tức là phải vẽ ra cái khung cảnh, cái hộp và để từ người nghèo vào trong đó. Tôi đọc tiêu đề và tò mò đọc nội dung và không để mình mắc tiếp sai lầm nhất là mình cũng là người viết. Vu Hùng và các người con của mình không ngheo bao giờ cả, người dân không bao giờ nghèo cả, văn chương và tinh thần chúng ta không bao giờ nghèo cả, đừng lựa chọn và áp đặt điều đó cho nhà văn có tuổi đời trẻ mà gọi họ là nhà văn trẻ. Chẳng có trẻ già trong văn chương, chẳng có trẻ già trong tác phẩm. Vì thế cuộc sống con người chẳng có sự phân biệt từ vật chất để tạo ra tiếng gọi và sau đó gắn vào cả, tất cả sự sống của con người được!.
    Hòa Phong.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *